II SA/Łd 119/14

Dnia 11 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2014 roku przy udziale - sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), w związku z art. 4, art. 5 ust. 1, art. 10, art. 12a i art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., nr 139 poz. 992 ze zm.), powoływanej dalej jako u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...]w sprawie przyznania I. P. świadczeń rodzinnych na dzieci O. P., F.P. i K. P. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 25 września 2013 r. I. P. wystąpiła o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci O. P., F. P. i K. P. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P. przyznał wnioskowane świadczenia w postaci: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko O. P. na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r. w kwocie 77 zł miesięcznie; 2. zasiłku rodzinnego na dziecko F. P. na w/w okres w kwocie 77 zł miesięcznie; 3. zasiłku rodzinnego na dziecko K. P. na w/w okres w kwocie 106 zł miesięcznie; 4. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu) na dzieci O. P. i F. P. na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 24 września 2014 r. w kwocie 400 zł miesięcznie; 5. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. P., w kwocie 100 zł jednorazowo we wrześniu 2014 r.; 6. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko K. P. na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r. w kwocie 80 zł miesięcznie. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła I. P. wskazując, że jest ona nieprawidłowa w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego. Zdaniem odwołującej, świadczenie powinno być przyznane w kwocie po 400 zł na każde z dzieci, a nie na oboje dzieci w łącznej kwocie 400 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji wyjaśniło, że poza sporem pozostaje kwestia zasadności przyznania stronie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu wychowywania dziecka w czasie korzystania z urlopu wychowawczego, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, gdyż wnioskodawczyni spełnia kryteria ustawowe warunkujące przyznanie wymienionych świadczeń. Sporna jest wyłącznie kwestia wysokości dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zdaniem organu odwoławczego w przypadku dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego, ustawodawca wprowadza kwotę niezależną od ilości dzieci, tj. 400 zł, różnicując zarazem w zależności od ilości dzieci oraz ich ewentualnej niepełnosprawności dopuszczalne okresy pobierania tego świadczenia (art. 10 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r). Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jest zdaniem Kolegium prawidłowa. Powyższą decyzję I. Porczek zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w stałej wysokości, niezależnie od ilości dzieci urodzonych w czasie jednego porodu w sytuacji, gdy prawidłowa interpretacja przepisu winna prowadzić do uznania, że dodatek ten przysługuje do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych, a więc na każde z dzieci; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: - art. 7 k.p.a., poprzez wydanie decyzji pomimo nieustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie sprawy z pokrzywdzeniem słusznego interesu strony; - art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; - art. 11 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek jakimi kierował się organ wydający decyzję w niniejszej sprawie; - art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny całokształtu materiału dowodowego; - art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie oceny zebranych w toku postępowania dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, tj. w sposób całkowicie dowolny nie zaś swobodny przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy; - art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności jakimi kierował się organ wydający decyzję i zasadności przesłanek jakie zostały wzięte pod uwagę przy wydaniu decyzji, Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części, w której w punkcie czwartym nie orzeczono o prawie do dodatków do zasiłków rodzinnych z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie po 400 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 24 września 2014 r., na każde z małoletnich dzieci w odniesieniu, do których przyznano zasiłek rodzinny, tj. O. P. i F. P. Zdaniem skarżącej organy błędnie uznały, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest niezależny od ilości przyznanych zasiłków rodzinnych i przysługuje w stałej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. jedynie w części przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Organ przyznał jeden dodatek w kwocie 400 zł. na dwoje dzieci urodzonych podczas jednego porodu O. P. i F. P. Skarżąca domagała się dodatku do zasiłku rodzinnego na każde dziecko w kwocie po 400 zł. Ta kwestia wymagała więc rozstrzygnięcia przez sąd. Zgodnie z art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 10 ust. 2 ustawy określa wysokość tego dodatku na kwotę 400 zł miesięcznie, nie rozstrzygając jednocześnie, czy przyznaje się go w tej wysokości na każde dziecko, czy też jest to jeden dodatek. Wobec rozbieżności na tle wykładni i stosowania tej regulacji przez sądy administracyjne wyjaśnienia tych przepisów podjął się powiększony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchwałą z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 15/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że "dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci." NSA uznał, iż konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego wyraźnie wskazuje, że przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu, przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można więc z przepisu, który określa okresy pobierania dodatku, w tym okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy), wyprowadzać wniosku, że przepis ten ogranicza prawo do dodatku tylko do jednego dodatku przysługującego do zasiłku rodzinnego na jedno z dzieci, w sytuacji gdy każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu jest dzieckiem, na które przysługuje zasiłek rodzinny i które pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu. Nie sposób twierdzić, na podstawie art. 10 ustawy, że w takiej sytuacji należy wybrać jedno z dzieci, na które będzie przysługiwał ten dodatek do zasiłku rodzinnego na to dziecko. Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przekonał argument, że wydłużenie okresu przysługiwania dodatku do 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, oznacza, że dodatek przysługuje tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Zdaniem NSA, owej tezie przeczy to, że dodatek jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, a wydłużenie okresu pobierania dodatku dotyczy wyłącznie określenia okresu pobierania dodatku, a nie przesłanek, od których zależy nabycie prawa do tego dodatku. Z tego względu nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że skoro ustawodawca wydłużył okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, to tym samym dodatek ten ma przysługiwać tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił też uwagę, że gdyby w art. 10 ust. 1 ustawy został pominięty punkt 2, nie byłoby żadnych wątpliwości co do tego, że dodatek ten przysługiwałby do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, jeżeli pozostawałyby pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu. Sąd dodał, że skoro ustawodawca, określając w art. 10 ust. 2 wysokość dodatku, nie zastrzegł, że osobie uprawnionej wypłaca się tylko jeden dodatek (analogicznie, jak to przewidywał art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych co do przysługiwania zasiłku wychowawczego), to takie zastrzeżenie nie może być wyprowadzane ani z poprzedzającej obecne unormowania regulacji dotyczącej zasiłków wychowawczych, ani z przepisów regulujących inne dodatki do zasiłku rodzinnego, skoro każdy dodatek regulowany jest autonomicznie, ani też z unormowania dotyczącego okresu pobierania dodatku, który w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przedłużony został do 36 miesięcy. Przywołanie obszernych fragmentów podjętej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego istotne jest z tego względu, że przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., I OSK 254/07, LEX nr 453451). Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego we wskazanej uchwale, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., I OSK 1817/10, LEX nr 1131489). Podsumowując rozważania, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił stanowisko wywiedzione przez Naczelny Sad Administracyjny w cytowanej uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r. Uznając, iż aktualnie nie budzi już wątpliwości stanowisko, iż skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w kwocie 400 zł. na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, jeżeli spełnione zostały pozostałe kryteria warunkujące jego przyznanie, zobowiązał organ, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnił przedstawioną ocenę prawną. Mając powyższe na względzie, sąd uchylił w zaskarżonym zakresie jedynie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., uznając to za wystarczające do końcowego załatwienia sprawy, stosownie do regulacji zawartej w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. B.A.