II FSK 3644/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędziowie: NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.S. S.A. z siedzibą w Z. (obecnie: D.C. S.A.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 175/14 w sprawie ze skargi D.S. S.A. z siedzibą w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (sygn. akt I SA/Gl 175/14) oddalił skargę D. S.A. w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 stycznia 2014 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją z dnia 16 kwietnia 2012 r. Prezydent Miasta C. ustalił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Decyzją z dnia 24 lipca 2012 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 27 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1016/12, uchylił decyzję organu odwoławczego z uwagi na rozpatrzenie przez Kolegium odwołania, które nie zostało podpisane przez pełnomocnika podatnika. Sąd uchylając decyzję organu II instancji stwierdził, że podpis pod odwołaniem, o ile nie zachodzi przypadek z art. 168 § 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej: O.p., powinien być złożony własnoręcznie przez wnoszącego odwołanie, zaś jego opatrzenie jedynie pieczątką imienną nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 168 § 2 O.p. Pieczątka imienna nie zastępuje podpisu osoby w pieczątce tej wymienionej. Postanowieniem z dnia 8 października 2013 r. SKO wezwało radcę prawnego podatnika do uzupełnienia – w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia – braku formalnego podania, poprzez podpisanie wniesionego pismem z dnia 8 maja 2012 r. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2012 r., pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 10 października 2013 r. W wyznaczonym terminie tj. w dniu 14 października 2013 r. do Kolegium wpłynęło podpisane przez pełnomocnika podatnika odwołanie z dnia 8 maja 2012 r., złożone zostało ono jednak od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 16 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2003, a nie za rok 2004. Z uwagi nieusunięcie braków formalnych organ, na podstawie art. 169 § 4 O.p., pozostawił podanie bez rozpatrzenia. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2013 r. i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: a) naruszenie art. 169 § 1 i § 4 O.p. poprzez uznanie, iż skarżąca nie uzupełniła w terminie braku wniesionego odwołania poprzez jego podpisanie podczas, gdy podpisane przez pełnomocnika skarżącej pismo przewodnie (wraz z odwołaniem), odnoszące się do znajdującego się w aktach sprawy postanowienia organu podatkowego drugiej instancji wzywającego do uzupełnienia braku, wskazuje jednoznacznie, iż intencją i zamiarem skarżącej było wniesienie stosownego odwołania, niezawierajacego już braku; b) naruszenie art. 60 kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie; c) naruszenie art. 169 § 1 w związku z art. 122 O.p. poprzez jego niezastosowanie skutkujące uchyleniem się od podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistej intencji skarżącej w związku z wniesieniem pisma przewodniego (wraz z odwołaniem); d) naruszenie art. 121, art. 122 oraz art. 123 § 1 O.p. poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z wolą strony i przyjęcie, iż strona nie uzupełniła braku wniesionego odwołania, co skutkuje naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów państwa. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd wyjaśnił, że brak formalny odwołania został stwierdzony w toku postępowania przed Sądem, w konsekwencji czego organ, wykonując wskazania Sądu wezwał pełnomocnika skarżącego, na podstawie art. 169 O.p., do jego uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego podania, poprzez podpisanie wniesionego pismem z dnia 8 maja 2012 r. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2012 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2004, pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia. W zakreślonym terminie pełnomocnik złożył pismo z dnia 11 października 2013 r., w którym podał, że w załączeniu przekazuje odwołanie od decyzji z dnia 16 kwietnia 2012 r. podpisane przez pełnomocnika. Załącznikiem do pisma było podpisane odwołanie (od decyzji z dnia 16 kwietnia 2012 r.) stanowiące jednak odwołanie od decyzji określającej wymiar podatku od nieruchomości dotyczącej roku 2003. W ocenie Sądu, skoro załącznikiem do pisma z dnia 11 października 2013 r. było odwołanie od decyzji podatkowej dotyczącej roku 2003, ze wskazaniem wszystkich danych dotyczących tej decyzji włącznie z jej sygnaturą, nie można przyjąć, że dotyczy ona roku 2004. Nawet, jeżeli zawiera tożsame zarzuty, nie stanowi odwołania w tej właśnie sprawie. W konsekwencji w ocenie Sądu zasadnie organy obu instancji uznały, że pismo strony z dnia 11 października 2013 r. nie czyni zadość wezwaniu, a tym samym podanie (odwołanie strony od decyzji) nie zostało opatrzone podpisem osoby go wnoszącej. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku spółka zaskarżyła go w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty sądowej, kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżonemu wyrokowi, w oparciu o przepis art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach błędnie uznał, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu i bezzasadne oddalił skargi pomimo: a) wadliwie dokonanej kontroli zgodności zaskarżonego postanowienia z prawem oraz wadliwego ustalenia stanu faktycznego w związku z niepodjęciem wszystkich niezbędnych działań kontrolnych, podczas gdy podpisane przez pełnomocnika skarżącej pismo przewodnie (wraz z odwołaniem), odnoszące się do znajdującego się w aktach sprawy postanowienia organu podatkowego drugiej instancji wzywającego do uzupełnienia braku, wskazuje jednoznacznie, w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, iż intencją i zamiarem skarżącej było wniesienie stosownego odwołania, niezawierającego już braku; b) niedokonania stosownej wykładni czynności dokonanych przez skarżącą, podczas, gdy wola osoby składającej oświadczenie woli, może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, a za takie zachowanie należałoby uznać złożenie pisma przewodniego (wraz z odwołaniem), odnoszącego się do znajdującego się w aktach sprawy postanowienia organu podatkowego drugiej instancji wzywającego do uzupełnienia braku; c) nieustalenia naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dyspozycji przepisu art. 169 § 1 O.p. albowiem bezprawnie uchyliło się ono od podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistej intencji skarżącej w związku z wniesieniem pisma przewodniego (wraz z odwołaniem); d) dokonania ustaleń sprzecznych z wolą strony i przyjęcie, iż strona nie uzupełniła braku wniesionego odwołania, co skutkuje naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów państwa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Ustawodawca, przewidując możliwość istnienia braków, błędów, w składanych do organu podaniach, dał stronie możliwość, szansę ich naprawienia. W przepisie tym zawarł tryb usuwania błędów i braków podania. W sytuacji gdy strona nie naprawi błędów w ustalonym terminie, tzn. nie wykona wskazówek organu, nastąpi negatywny skutek w postaci pozostawienia podania bez rozpoznania. W art. 168 § 2 i 3 O.p. zawarte są obligatoryjne elementy każdego podania. Są to 1) określenie żądania, 2) wskazanie osoby, od której pochodzi podatnie, 3) adres tej osoby oraz 4) jej podpis. Złożenie podpisu pod treścią podatnika oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis. Brak podpisu oznacza, że określona w treści podania osoba nie złożyła takiego oświadczenia. Dopiero, gdy podanie strony spełnia wymogi określone przepisami prawa, możliwe jest rozpoznanie sprawy z zastosowaniem odpowiedniego trybu i wydanie rozstrzygnięcia proceduralnego lub merytorycznego odnoszącego się do prawidłowego pod względem formalnym, podania. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej strona nie uzupełniła w ustalonym terminie braków podania wskazanych przez organ w postanowieniu z dnia 8 października 2013 r. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, pełnomocnik skarżącej spółki złożył w dniu 11 października 2013 r. podpisane odwołanie od decyzji z dnia 16 kwietnia 2012 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. a nie odwołanie od decyzji z dnia 16 kwietnia 2012 r. w przedmiocie podatku za 2004 r. a to oznacza, że brak formalny podania nie został przez stronę usunięty w terminie. Nie może zmienić powyższej oceny omawianego zdarzenia fakt, że w piśmie przewodnim pełnomocnik strony informuje, że składa podpisane odwołanie w uzupełnieniu braków wskazanych przez organ. Powyższa kwestia mogłaby mieć znaczenie w sytuacji złożenia w terminie wniosku o przywrócenie terminu, gdzie badana jest wina strony w uchybieniu terminu. Natomiast w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 169 § 1 O.p. ani zamiar, ani wola, ani też wina strony nie ma znaczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.