I FSK 2030/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-29

Skład orzekający: Małgorzata Niezgódka - Medek, Marek Kołaczek, Roman Wiatrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r.) może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisu art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.), jeśli oba przepisy zawierają normę prawną o tożsamej treści?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją konkretnego przepisu (art. 70 § 6 O.p.) nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją wydaną na podstawie innego przepisu (art. 70 § 8 O.p.), nawet jeśli oba przepisy zawierają tożsamą normę prawną. Podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej jest orzeczenie o niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego została wydana decyzja ostateczna, a nie normy prawnej, którą można z niego wyprowadzić.
Stan faktyczny
Syndyk masy upadłości spółki złożył wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją w sprawie podatku VAT za 2006 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, który jego zdaniem miał tożsamą normę prawną jak art. 70 § 8 O.p., na podstawie którego wydano decyzję. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że wyrok TK dotyczył innego przepisu. Syndyk wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od Syndyka masy upadłości na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości "F." spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1445/14 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości "F." spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 6 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2006 r. oraz od sierpnia do grudnia 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Syndyka masy upadłości "F." spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 180zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1445/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę P. K. – Syndyka masy upadłości "F." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 6 marca 2014 r., wydaną w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2006 r. oraz od sierpnia do grudnia 2006 r. 1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. syndyk w oparciu o art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana również jako: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p."), wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 czerwca 2013 r., nr [...], wydaną wobec spółki w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. (oprócz lipca), z uwagi na wydanie jej na podstawie przepisu art. 70 § 8 O.p., zawierającego normę tożsamą z normą zawartą w art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. 1.3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r., nr [...] działając na podstawie art. 243 § 1, art. 241 § 1 i art. 244 § 1 O.p. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 czerwca 2013 r. 1.4. Następnie, w wyniku postępowania wznowieniowego, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 22 stycznia 2014 r. działając na podstawie art. 245 § 1 O.p. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 czerwca 2013 r. 1.4.1. Organ podkreślił, że przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego był przepis art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., nie zaś art. 70 § 8 O.p. Wobec tego organy podatkowe, stosując tzw. zasadę domniemania konstytucyjności, nie są uprawnione do samodzielnej oceny zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej danego przepisu, która w polskim porządku prawnym zastrzeżona jest tylko i wyłącznie dla Trybunału Konstytucyjnego, będąc tym samym związanym treścią danego przepisu, jeżeli obowiązuje on w obrocie prawnym. 1.5. Po rozpoznaniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 6 marca 2014 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 22 stycznia 2014 r. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej, syndyk w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucił mu naruszenie: - art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 249 § 1 pkt 8 O.p., poprzez odmowę uchylenia decyzji w całości z uwagi na to, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. nie stanowi okoliczności, która nakazywałaby uchylenie w całości decyzji ostatecznej; - art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 120 O.p. oraz art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 64, art. 84, art. 217, art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu art. 70 § 6 O.p., którego norma prawa jest tożsama z normą wyrażoną w art. 70 § 8 O.p., zawierającym te same wady sprawiające, że jest on sprzeczny z Konstytucją, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że w jego ocenie przepis art. 70 § 8 O. p. posiadający tożsamą treść jak wyeliminowany z porządku prawnego art. 70 § 6 O.p., dotknięty jest tzw. wtórną niekonstytucyjnością polegającą na rozciągnięciu na niego zastrzeżeń, co do jego zgodności z ustawą zasadniczą na tle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. 2.2. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd pierwszej instancji za słuszną bowiem uznał argumentację organu, że nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 8 O.p., gdy wskazany we wniosku o wznowienie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie obejmował przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług, której wznowienia domagała się strona skarżąca. 3.2. W pisemnych motywach wyroku Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że moc wiążącą ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenie TK z dnia 5 listopada 1986 r., sygn. akt U 5/86, OTK z 1986 r., poz. 1, str. 15-216; por. wyrok NSA z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II FSK 857/07). Tak więc nie jest dopuszczalne, by zarówno organy podatkowe rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania, jak i sąd rozpoznający skargę na decyzje jakie w wyniku wznowienia zapadły, mogli w procesie stosowania prawa i kontroli jego stosowania zdecydować, by skutki orzeczenia Trybunału rozciągać także na inne sytuacje, niż opisane w sentencji orzeczenia i rozszerzać jego zakres. 3.2.1. Powyższa konstatacja, zdaniem WSA we Wrocławiu, wynika z treści z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 71 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), który określa co powinno zawierać orzeczenie Trybunału. Wymogi te ponadto nierozerwalnie związane są z zasadą wynikającą z art. 66 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, który to przepis stanowi, że Trybunał orzekając jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi. 3.3. Na tle zatem skargi konstytucyjnej rozpatrywanej przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 8 października 2013 r. w sprawie SK 40/12, według Sądu pierwszej instancji, nie można mieć wątpliwości, że Trybunał Konstytucyjny w swym rozstrzygnięciu wypowiedział się o niekonstytucyjności przepisu art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. i jak prawidłowo podkreślił organ w zaskarżonej decyzji, poza zakresem stwierdzonej w sentencji przedmiotowego orzeczenia niekonstytucyjności pozostaje przepis art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., w oparciu o który to przepis wydana została badana decyzja, objęta wnioskiem o wznowienie. 3.3.1. Podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. dotyczy wyłącznie sytuacji, w której przepis stanowiący podstawę wydania decyzji okazał się niekonstytucyjny. Posłużenie się przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotem "została wydana na podstawie przepisu" nie pozostawia wątpliwości, że chodzi tu o przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji, a więc takie, które kształtowały lub współkształtowały podjęte przez organ podatkowy rozstrzygnięcie. Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 O.p. nie będzie zatem możliwe, jeżeli uznany za niekonstytucyjny przepis nie stanowił podstawy wydania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I GSK 83/11, Lex nr 1409698). 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem syndyk, zastępowany przez pełnomocnika, będącego doradcą podatkowym, wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestionując w niej w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucił mu – na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a.") - naruszenie: I. przepisów postępowania, tj.: a) naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 240 § 1 pkt 8 O.p., poprzez akceptację naruszenia przepisów postępowania przez Sąd oraz oddalenie skargi z uwagi na to, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który został powołany przez stronę jako podstawa wznowienia, i w którym stwierdzono o niekonstytucyjności przepisu art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., nie stanowi okoliczności, która nakazywałaby uchylenie w całości decyzji ostatecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; II. przepisów prawa materialnego, tj.: a) naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (brak zastosowania) i zaakceptowanie odmowy uchylenia decyzji, która została wydana w oparciu o normę prawną uznaną przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej; b) naruszenie art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 120 O.p. oraz art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 64, art. 84, art. 217, art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu art. 70 § 6 O.p., którego norma prawna (oraz brzmienie) jest tożsama z normą prawną (brzmieniem) wyrażoną w art. 70 § 8 O.p., czyli przepisu będącego podstawą do wydania decyzji ostatecznej w sprawie określenia spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2006 r. bez lipca (art. 70 § 8 O.p.) i który posiada te same wady, sprawiające że jest on sprzeczny z Konstytucją, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej; Wskazując na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; - zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wg norm przypisanych, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, świadczonego przez doradcę podatkowego; - skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w celu zbadania zgodności art. 240 § 1 pkt 8 O.p. z art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 84, art. 217 oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, czy art. 240 § 1 pkt 8 O.p. jest zgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie pozwala na odmowę wznowienia postępowania oraz uchylenia pierwotnej decyzji organu podatkowego po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP danego przepisu (jednostki redakcyjnej) obowiązującej w innym przedziale czasowym, niż przepis, na podstawie którego wydano pierwotną decyzję, w sytuacji, w której norma prawna wywiedziona z przepisu, co do którego Trybunał wypowiedział się bezpośrednio jest identyczna z normą prawną umiejscowioną w przepisach nie będących bezpośrednio przedmiotem jego kontroli, a będącym podstawą decyzji, gdzie ponadto brzmienie przepisu niekonstytucyjnego jest w pełni analogiczne do brzmienia przepisu późniejszego; - skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w celu zbadania zgodności art. 240 § 1 pkt 8 O.p. z art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 84, art. 217 oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, czy art. 240 § 1 pkt 8 O.p. jest zgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie pozwala na odmowę wznowienia postępowania oraz uchylenia pierwotnej decyzji organu podatkowego po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP danego przepisu (jednostki redakcyjnej) obowiązującej w innym przedziale czasowym, niż przepis, na podstawie którego wydano pierwotną decyzję, w sytuacji, w której brzmienie przepisu, co do którego Trybunał wypowiedział się bezpośrednio, ma brzmienie identyczne z przepisem nie będącym bezpośrednio przedmiotem kontroli Trybunału, a będącym podstawą decyzji. 4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o oddalenie wywiedzionego przez skarżącego środka zaskarżenia oraz o zasadzenie na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 4.3. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu poinformował również, że dnia 24 lutego 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 70 § 8 O.p. Sprawa została zarejestrowana w Trybunale pod sygn. akt K 10/16. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. 5.1. Przed przystąpieniem do oceny postawionych zarzutów kasacyjnych należy przypomnieć, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Omawiana zasada ogólna jest niezwykle istotna z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Gwarantuje bowiem pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Powołany przepis ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z takich trybów jest instytucja wznowienia postępowania, która jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p. 5.2. Stosownie do art. 240 § 1 pkt 8 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją RP, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Opisana w tym przepisie przesłanka wzruszenia decyzji ostatecznej stanowi wyjątek od powoływanej wcześniej zasady trwałości takiego aktu, a zatem zakres normatywny tego przepisu musi być interpretowany w sposób ścisły. W szczególności nie można przypisywać ustawodawcy uregulowania innego (szerszego) zakresu przypadków, do których omawiany przepis znajduje zastosowanie, co stara się uczynić skarżący w treści wniesionej skargi kasacyjnej. 5.3. Wbrew argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu tego środka odwoławczego, wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 O.p. jest uzależnione od orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego została wydana decyzja ostateczna. Przepis natomiast oznacza konkretną jednostkę redakcyjną aktu normatywnego, stanowiącą przedmiot analizy Trybunału Konstytucyjnego, względem której został sformułowany zwrot stosunkowy stwierdzający jej niezgodność z konkretnymi przepisami Konstytucji RP. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo tę kwestię ocenił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu wskazując, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 240 § 1 pkt 8 Op zwrotem "została wydana na podstawie przepisu" nie pozostawia wątpliwości, że chodzi tu o przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji. Skarżący błędnie zatem odczytuje treść art. 240 § 1 pkt 8 O.p., jako odnoszącą się nie do konkretnego przepisu uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją, lecz do określonej normy prawnej, którą z tego przepisu można wyprowadzić. Wskutek tego skarżący niezasadnie uznaje, że z punktu widzenia wznowienia postępowania znaczenie ma zakwestionowanie zgodności z Konstytucją określonej normy, co automatycznie przenosi się na inne przepisy, które w innym stanie prawnym tę samą normę wyrażały. 5.4. Jak już wspomniano wcześniej, wznowienie postępowania opiera się na konkretnych przesłankach, których z uwagi na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie można w sposób dowolny modyfikować. Sąd pierwszej instancji miał zatem słuszność uznając, że stosując art. 240 § 1 pkt 8 O.p. zgodnie z jego treścią, organ nie naruszył prawa, a zatem nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z ustawą zasadniczą, nie mogło zostać uznane za podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej z dnia 31 maja 2013 r. Przepis, w oparciu o który została wydana ta decyzja, nie był bowiem przepisem, którego niekonstytucyjność stwierdził następnie Trybunał Konstytucyjny w powoływanym wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. 5.5. Stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej jest niezasadne również w kontekście zajmowanej pozycji i posiadanych kompetencji organów podatkowych, właściwych w sprawach orzekania o dopuszczalności wzruszenia decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Prowadziłoby ono bowiem, po pierwsze, do konieczności ustalenia treści normy i dokonania oceny jej zgodności z Konstytucją RP przez podmiot do tego nieuprawniony. Po drugie, organ, wbrew art. 87 Konstytucji RP oraz stanowiącej jego potwierdzenie zasadzie praworządności (art. 7 Konstytucji), musiałby zakwestionować obowiązujący przepis ustawy, w sytuacji, gdy jest związany prawem powszechnie obowiązującym tj. Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, rozporządzeniami, a także aktami prawa miejscowego. Podkreślić należy również, że zasada, iż przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuistancyjności postępowania podatkowego (art. 127 O.p.). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wyliczonych m. in. w art. 240 § 1 O.p. Rozszerzenie, wbrew jednoznacznej treści ustawy, zakresu normatywnego art. 240 § 1 pkt 8 O.p. w procesie wykładni lub stosowania prawa, niesie za sobą ponadto ryzyko odmowy zastosowania przepisu, który wcale nie musi być uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny. Konkretny przepis funkcjonuje bowiem w pewnym systemie norm prawnych, które mogą ulegać zmianom i wpływać na kontekst w jakim będzie on oceniany. Uznanie, że organ podatkowy mógłby badać te kwestie byłoby nie do pogodzenia z elementarnymi zasadami demokratycznego państwa prawa, w którym organy działają na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. O zgodności ustaw z Konstytucją orzeka natomiast Trybunał Konstytucyjny. 5.6. Z powyższych względów, niedopuszczalne jest odstępowanie przy interpretacji przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. od wyników wyprowadzonych z wykładni językowej, tj. odwołania do konkretnego przepisu, zakwestionowanego w konkretnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, który stanowił podstawę do wydania decyzji w postępowaniu zwykłym. 5.7. Tytułem uzupełnienia należy wskazać, że dnia 24 lutego 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 70 § 8 O.p. Sprawa została zarejestrowana w Trybunale pod sygn. akt K 10/16. Tym samym, ocena zgodności z Konstytucją powołanego przepisu zostanie dokonana przez Trybunał Konstytucyjny. Z kolei skarżący, w zależności od wyniku tej oceny, będzie mógł wnioskować o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją z dnia 31 maja 2013 r. 5.8. Postawione zarzuty naruszenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 120 O.p. oraz art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 64, art. 84, art. 217, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP okazały się zatem niezasadne. 5.9. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło