I OW 69/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia WSA del. Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Świdnicy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Świdnicy a Burmistrzem Środy Śląskiej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.F. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego postanawia: wskazać Burmistrza Środy Śląskiej jako organ właściwy w sprawie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Świdnicy, pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r., wystąpił do tut. Sądu z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Świdnicy a Burmistrzem Środy Śląskiej w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego Panu Z.F. W motywach wniosku podniesiono, że w dniu 05.03.2014 r. Pan Z.F. złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej podanie o pomoc finansową w formie zasiłku stałego. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i skompletowaniu dokumentów pracownik socjalny ustalił, że ostatnim stałym miejscem zameldowania Pana F. jest miasto Świdnica. Po stwierdzeniu, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej nie jest organem właściwym do rozstrzygnięcia tej sprawy i wydania decyzji komplet dokumentów został przesłany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Świdnicy celem załatwienia zgodnie z właściwością. Zdaniem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Świdnicy Prezydent Świdnicy nie jest organem właściwym w sprawie z następujących powodów: wcześniejsze wnioski Pana F. zostały rozpoznane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej bez uzgodnienia refundacji z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Świdnicy. Świadczy o tym wydanie decyzji z dnia [...].01.2014 r., w sprawie zasiłku celowego na zakup leków oraz żywności w wysokości 250 zł. Z kolei decyzją z [...] stycznia 2014 r. orzeczono o potwierdzeniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Ponadto w toku czynności ustalono, że Pan Z.F. nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania. Jest to adres byłych teściów. Ze Świdnicą nie łączą go żadne więzi a jego centrum aktywności życiowej znajduje się w [X]., miejscowości znajdującej się na obszarze Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej w piśmie do tut. Sądu, z dnia 5 czerwca 2014 r., wraz z dokumentacją sprawy wyjaśnił, że Pan Z.F. obecnie przebywa w [X], w mieszkaniu własnościowym brata [...], zamieszkałego w [X]. Pan Z.F. nie został zameldowany w wymienionym lokalu w [X]. W/w jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 9 stycznia 2014 r. Jednocześnie w dniu 9 stycznia 2014 r. w trakcie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego Pan Z.F. złożył oświadczenie o zamiarze stałego pobytu. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdził, że wydano wyżej wymienione decyzje o przyznaniu zasiłku celowego i przyznaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na okres od 29 grudnia 2013 r. do dnia 8 stycznia 2014 r. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 marca 2014 r. Pan Z.F. oświadczył, że brat nie wyraża zgody na jego zameldowanie. Według Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Środzie Śląskiej Burmistrz Środy Śląskiej nie jest organem właściwym w sprawie przyznania zasiłku stałego Panu Z.F. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiono spór negatywny, gdyż żaden ze wskazanych wyżej organów nie uważa się za właściwy w sprawie. Również przepis art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. przekazuje tego rodzaju sprawy sądom administracyjnym, gdyż oba organy nie mają wspólnego organu powołanego do jego rozstrzygnięcia. Przystępując do rozpoznania tego sporu podać należy, iż stosownie do treści art. 36 pkt 1a i art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, będący przedmiotem wniosku zasiłek stały jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organu zobowiązanego do jego rozpatrzenia, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, bo tylko w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. na przykład postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, 8 lipca 2014 r., sygn. akt I OW 63/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż w przypadku Pana Z.F. obie wymienione w tym przepisie przesłanki spełnia Gmina Środa Śląska. Z akt sprawy wynika, że zarówno w dacie składania podania o przyznanie pomocy, jak i później, strona faktycznie przebywała na terenie tej Gminy. Nie ma żadnych przesłanek, by twierdzić, że przebywa tam nie mając zamiaru stałego pobytu. Z oświadczenia Pana Z.F. wynika, że jest zameldowany w Świdnicy w lokalu byłych teściów. Od 1993 r. jest rozwiedziony, zerwał kontakty z żoną oraz dziećmi. Co prawda w oświadczeniu z marca 2014 r. poinformował, że brat nie wyraża zgody na zameldowanie w lokalu w [X], to jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołana okoliczność, w świetle całokształtu materiału dowodowego nie uprawnia do stwierdzenia, iż głównym ośrodkiem życiowej działalności wnioskodawcy, w którym ma ona zamiar ją realizować jest Świdnica, a nie gmina Środa Śląska. Kwestia zameldowania jest kategorią prawa administracyjnego i nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Samo zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu w danym lokalu. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu ma fakt aktualnego przebywania Wnioskodawcy tamże z zamiarem stałego pobytu. Stwierdzić należy, że stwierdzenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną), a podlega ocenie na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. W konsekwencji przyjąć należy, że miejscem zamieszkania Z.F., w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego, na dzień składania wniosku o przyznanie pomocy jest Gmina Środa Śląska. Tam bowiem faktycznie od wielu miesięcy zamieszkuje w lokalu, który spełnia wymogi lokalu mieszkalnego. Niepodobna jej więc uznać go za osobę bezdomną, co skutkowałoby właściwością organu gminy Świdnica. Wobec tych wywodów uznać należało, że organem właściwym do rozpoznania sprawy Z.F. o przyznanie zasiłku stałego jest Burmistrz Środy Śląskiej. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. ----------------------- 3