I OSK 959/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-08-20

Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Jolanta Rajewska, Jacek Fronczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy regulamin uczelni może ograniczać lub pomijać ustawowe kryteria przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, a w szczególności czy może wykluczyć przyznawanie stypendium za osiągnięcia naukowe lub artystyczne?
Ratio decidendi
Regulamin uczelni, ustalający kryteria przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, nie może naruszać przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Ustawa ta wymienia jako przesłanki przyznania stypendium wysoką średnią ocen ORAZ osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe. Ograniczenie tych kryteriów w regulaminie uczelni, np. poprzez wykluczenie stypendium za osiągnięcia naukowe lub artystyczne, stanowi naruszenie zasady praworządności i hierarchii źródeł prawa, a decyzje wydane na podstawie takiego regulaminu są wadliwe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów studentowi J. C. Decyzje organów uczelni zostały uchylone przez WSA w Warszawie z uwagi na naruszenie przepisów prawa, w tym sprzeczność regulaminu uczelni z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym oraz wadliwe uzasadnienie decyzji. Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię przepisów i naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...].

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1458/13 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia 26 kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 stycznia 2014 r., II SA/Wa 1458/13 uchylił decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stypendium rektora dla najlepszych studentów oraz decyzję ją poprzedzającą z 30 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Z kolei w myśl art. 181 ust. 1 ustawy, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, zaś według art. 186 ust. 1, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Zatem, brzmienie art. 181 ust. 1 p.s.w. wskazuje na uznaniowy charakter decyzji o przyznaniu stypendium. Jednocześnie, uznanie administracyjne nie oznacza dowolności w trakcie podejmowania rozstrzygnięcia, a wydanie decyzji odmownej wymaga przede wszystkim szczególnie starannego i rzetelnego oraz szczegółowego wykazania przesłanek warunkujących nieprzyznanie określonego prawa oraz przedstawienia w taki sam sposób, że przesłanki te nie zostały spełnione przez stronę, albo że wystąpiły okoliczności uzasadniające jego odmowę. Powołany art. 181 ust. 1 p.s.w., został znowelizowany z dniem 1 października 2011 r. przez art. 1 pkt 129 lit. a ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455), a jego poprzednia treść stanowiła, że stypendium za wyniki w nauce lub sporcie może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z kolei według § 30 ust. 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 33 Rektora Uniwersytetu [...] z [...] września 2011 r. w sprawie wprowadzania Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, który to przepis stanowił jednocześnie podstawę materialnoprawną powyższych decyzji, stypendium Rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który: 1) uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub 2) osiąga wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Analizując brzmienie art. 181 ust. 1 ustawy i § 30 ust. 1 Regulaminu daje się zauważyć sprzeczność pomiędzy obiema normami prawnymi, tj. pomiędzy prawem wewnętrznym uczelni i prawem powszechnie obowiązującym, jakim jest ustawa. Działanie organów administracji publicznej, zawsze musi być działaniem w granicach i na podstawie prawa. Przepisy Regulaminu nie wiążą Sądu, gdyż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu podlegają jedynie Konstytucji oraz ustawom. Zatem, wydanie przez organ decyzji, która określa sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie na podstawie przepisu prawa wewnętrznego, którego treść jest odmienna od treści przepisu ustawowego, nie pozwala Sądowi uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tym samym koniecznym jest wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Innymi słowy mówiąc, organ był związany normą ustawową, jako nadrzędną i w konsekwencji winien był wydać rozstrzygnięcie na jej podstawie, a nie na podstawie – sprzecznego z ustawą – prawa wewnętrznego. W treści uzasadnienia organ powołał § 34, zgodnie z którym "stypendium, o którym mowa w § 30 ust. 1 może uzyskać student, który uzyskał za rok średnią ocen nie niższą niż 4,0 oraz zaliczył wszystkie przedmioty wymagane programem studiów do końca sesji poprawkowej danego etapu studiów. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie § 33 ust. 1 Regulaminu Rektor [...] w porozumieniu z Odwoławczą Komisją Stypendialną dla Studentów określa procent liczby studentów każdego roku i kierunku studiów, którzy będą otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów, procent ten nie może być niższy niż 5 i wyższy niż 10. W roku 2012/2013 mocą porozumienia z [...] grudnia 2012 r. zawartego pomiędzy Prorektorem [...] ds. Studentów i Jakości Kształcenia, a Odwoławczą Komisją Stypendialną dla studentów procent liczby studentów każdego roku lub kierunku studiów prowadzonego na [...], którzy będą otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów określono na 5, jeżeli na kierunku bądź roku stypendium przyznane jest za wysoką średnią ocen oraz odpowiednio 4,5 i 0,5, jeżeli na kierunku lub roku studiów stypendium rektora przyznawane jest za wysoką średnią ocen i osiągnięcia sportowe. Przy uwzględnieniu, że liczba studentów na piątym roku studiów magisterskich na kierunku prawo na dzień 15 listopada roku akademickiego 2012/2013 wynosiła 910, próg stypendialny ustalono na 5%, a przyznano 44 stypendiów za dobre wyniki w nauce i 5 stypendiów za wyniki sportowe, to suma stypendiów nie daje 5%. Wymogi prawidłowej decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 k.p.a. Zgodnie z § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne i prawne stanowią obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Organ orzekający w sprawie nie dostrzega, że to właśnie w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji uznaniowej organ prowadzący postępowanie jest obowiązany do dołożenia szczególnej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego. Sąd uznał, że decyzje te zostały uzasadnione w sposób wyjątkowo ogólnikowy i niespełniający wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Jeżeli, wobec większej ilości osób spełniających kryteria przyznania stypendium niż ilość zabezpieczonych w budżecie środków, nie wszystkie osoby otrzymają stypendium, lecz jedynie te mające największe osiągnięcia, to w uzasadnieniu decyzji odmownej muszą zostać wskazane jednoznaczne kryteria oceny osiągnięć naukowych lub sportowych osoby ubiegającej się o przyznanie stypendium. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niezwykle ogólnikowe i wobec tego zasadnie skarżący może postrzegać rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, jako krzywdzące. Dlatego też jest ono niewystarczające i nie może zostać zaakceptowane z punktu widzenia praworządności. Przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę obszerne stanowisko oraz ustosunkowanie się do zarzutów przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może sanować wadliwości wydanych decyzji. Odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien bowiem odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że przedmiotem badania pod kątem legalności i zgodności z prawem przez Sąd jest wyłącznie zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, zatem Sąd w swych rozważaniach mógł odnieść się wyłącznie do argumentacji przedstawionej w treści wskazanych decyzji. Wobec powyższego zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, nie niesie w sobie cech prawidłowej decyzji uznaniowej, lecz naruszając w sposób wyżej opisany art. 181 ust. 1 p.s.w. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., charakteryzuje się dowolnością, która ma istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższy wyrok został zaskarżony poprzez wniesienie skargi kasacyjnej przez Odwoławczą Komisję Stypendialną dla Studentów Uniwersytetu [...] w całości. Sądowi zarzucono naruszenie art. 181 ust. 1 p.s.w. w zw. z art. 186 ust. 1 p.s.w. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że szkoła wyższa w ramach swojej autonomii nie jest uprawniona do selektywnego zastosowania kryteriów - innych niż wysoka średnia ocen - według których przyznawane jest stypendium rektora dla najlepszych studentów, a wskazanych w przepisie art. 181 ust. 1 p.s.w. Ponadto zarzucono Sądowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przez błędne uznanie, że organ dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 i 3 oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podczas gdy takie naruszenie nie miało miejsca, a co skutkowało uchyleniem zaskarżonych decyzji. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Na rozprawie wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że zgodnie z art. 181 ust. 1 p.s.w. stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie, wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Paragraf 30 ust. 1 Regulaminu (wydanego na podstawie art. 186 p.s.w.) ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla Studentów Uniwersytetu [...], w brzmieniu na dzień wydawania zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, zwanego dalej Regulaminem, stanowi, że: stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który: 1) uzyskał za rok studiów wysoką średnią lub 2) osiąga wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Powyższa regulacja nie stoi w konflikcie z art. 181 ust. 1 p.s.w. Rektor działając w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego przy opracowywaniu Regulaminu dokonał interpretacji art. 181 ust. 1 w taki sposób, że przyjął, iż zgodnie z przepisem ustawowym stypendium rektora mogą otrzymywać dwie kategorie osób: po pierwsze osoby, które uzyskały wysoką średnią, po drugie osoby, które posiadają tzw. osiągnięcia (naukowe, artystyczne lub sportowe), przy czym można dokonać wyboru spośród przesłanek składających się ma daną kategorię. Z art. 181 ust. 1 p.s.w. nie wynika bowiem, aby istniał obowiązek wypłacania stypendiów z tytułu spełnienia wszystkich "podkategorii" drugiej kategorii (tzn. za osiągnięcia różnego typu). To od uczelni zależy, czy zdecyduje się wypłacać stypendium rektora dla najlepszych studentów np. za osiągnięcia naukowe, i jakie kryteria będzie tutaj stosować oraz jak podzielone zostaną wewnętrznie (tzn. na poszczególne kategorie osiągnięć) środki przeznaczone na stypendia rektora. Powyższa wykładnia art. 181 ust. 1 p.s.w. podzielana jest również w doktrynie: "Kryteria przyznania stypendiów rektora dla najlepszych studentów - w granicach określonych w art. 181 ust. 1 - określa rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego w szczegółowym regulaminie ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Z treści powołanego przepisu wynika, że kryteria te, w ramach autonomii uczelni, mogą być zastosowane zarówno łącznie, jak i selektywnie. Nie ma też obowiązku zamieszczania w regulaminie wszystkich wymienionych w ustawie kryteriów. Nie ma natomiast podstaw do określania w regulaminie dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie, kryteriów przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, np. osiągnięć w pracy organizacyjno-społecznej na rzecz środowiska akademickiego" (M. Kubiak, G. Winiarz [w:] W. Sanetra, M. Wierzbowski (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, Warszawa 2013, s. 422). Nie miało również miejsca naruszenie wskazanych przez Sąd przepisów postępowania. Obie zaskarżone decyzje zawierają niezbędne elementy wymienione w art. 107 k.p.a. Jakkolwiek za słuszny należy uznać zarzut ogólnikowości wobec decyzji OKSS z [...] stycznia 2013 r., to uchybienia te zostały sanowane w decyzji z [...] kwietnia 2013 r. wydanej przez OKSS po ponownym rozpatrzeniu sprawy i nie miały wpływu na wynik postępowania. Skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2012/13 z tytułu wysokiej średniej ocen (tj. 4,95), jaką uzyskał w roku akademickim 2011/12. Stosownie do § 33 ust. 1 Regulaminu Rektor [...] w porozumieniu z OKSS określa procent liczby studentów każdego roku i kierunku studiów prowadzonego na [...], którzy będą otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów; procent ten nie może być niższy niż 5 i wyższy niż 10. W roku 2012/2013 mocą porozumienia z 4 grudnia 2012 r. zawartego między Prorektorem [...] ds. studentów i jakości kształcenia a OKSS, procent liczby studentów każdego roku lub kierunku studiów prowadzonego na [...], którzy będą otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów określono na 5, jeśli na kierunku bądź roku stypendium przyznawane jest za wysoką średnią ocen oraz odpowiednio 4,5 i 0,5, jeśli na kierunku bądź roku studiów stypendium rektora przyznawane jest za wysoką średnią ocen i osiągnięcia sportowe. Wobec faktu, że liczba studentów na piątym roku na kierunku prawo wyniosła 910, zaś stypendium mogło otrzymać 5% studentów, stypendium zostało przyznane 44 osobom, które osiągnęły najwyższą średnią ocen oraz 5 osobom, które osiągnęły najwyższe wyniki za osiągnięcia sportowe. Próg stypendialny w roku akademickim 2012/2013 dla piątego roku studiów jednolitych magisterskich na kierunku prawo wyniósł więc 5,0 - w przypadku stypendium przyznawanego za wysoką średnią ocen, oraz 4 punkty - w przypadku stypendium za osiągnięcia sportowe. W związku z tym, że skarżący uzyskał średnią 4,95, stypendium nie zostało mu przyznane. W tym kontekście za nietrafny należy uznać zarzut WSA, że powyższe wyliczenia nie zgadzają się rachunkowo (tj. przyznanie stypendium 44 osobom za wysoką średnią ocen oraz 5 osobom za wysokie wyniki sportowe, przy założeniu, że próg stypendialny ustalono na 5%). Skoro OKSS zobowiązana była przyznać 4,5% liczby studentów piątego roku stypendium z tytułu wysokiej średniej, zaś liczba studentów na roku wynosiła 910 osób i 44 studentów osiągnęło średnią 5,0, to należało przyznać stypendium właśnie 44 osobom (choć 44 osoby stanowią 4,84% studentów piątego roku, a nie 4,5%). Podobnie rzecz miała się w wypadku stypendium rektora z tytułu osiągnięć sportowych. OKSS tym samym precyzyjnie i zgodnie z zasadą przekonywania uzasadniła oraz wykazała, dlaczego stypendium nie mogło skarżącemu zostać przyznane. Z przyczyn wskazanych powyżej należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie ocenił kwestię zachowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez OKSS, co skutkowało niewłaściwym uchyleniem decyzji. Brak jest związku przyczynowego pomiędzy ewentualnymi uchybieniami proceduralnymi organu a wynikiem postępowania, albowiem rozstrzygnięcie odpowiadało prawu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Na wstępie przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2000 r., SK 18/99 (OTK 2000/7/258) stwierdził, że: "przez autonomię szkół wyższych rozumieć należy konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego. Oznacza to, że Konstytucja RP zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni i że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi, zgodnymi z prawem - prawa i obowiązki studentów". Płynie stąd jednoznaczny wniosek, że granice autonomii uczelni są wyznaczone przez normy prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym jest oczywiste, że wewnętrzne akty normatywne organów uczelni nie mogą naruszać przepisów rangi ustawowej. Jeżeli do tego dochodzi, co właśnie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, to mamy do czynienia w przypadkiem jaskrawego i rażącego naruszenia – wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP – zasady praworządności. Wyrazem autonomii wyższej uczelni jest zawarte w art. 186 ust. 1 p.s.w. upoważnienie ustawowe dla rektora do ustalenia szczegółowego regulaminu, określającego m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Oznacza to, że ogólne kryteria przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów zostały określone w art. 181 ust. 1 p.s.w., w myśl którego, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Zatem, spełnienie każdego z kryteriów określonych w tym przepisie rangi ustawowej uprawnia studenta do ubiegania się o to stypendium. Trafnie zauważył to Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 16 stycznia 2013 r., I OSK 2528/12, że o to stypendium może ubiegać się skutecznie także student, który spełnia tylko jedną z ustawowych przesłankę warunkującą jego przyznanie. Zatem, organ uczelni wyższej nie może pozbawiać studenta uprawnienia ubiegania się o stypendium, które ten nabył na mocy normy zawartej w ustawie. Natomiast uprawnienie rektora do ustanowienia szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej, w tym stypendiów dla najlepszych studentów, oznacza prawo do ich skonkretyzowania, np. poprzez określenie dolnego progu średniej ocen, który trzeba osiągnąć, aby spełnić ustawową przesłankę "uzyskania za rok studiów wysokiej średniej ocen". W żadnym zaś razie, nie jest to uprawnienie do pominięcia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 181 ust. 1 p.s.w. Przyznanie uczelniom autonomii nie może bowiem naruszać konstytucyjnej hierarchii źródeł prawa. Nie mają również usprawiedliwionych podstaw podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Skoro Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] stanowiący załącznik do zarządzenia nr 33 Rektora [...] z 21 września 2011 r. w sprawie wprowadzania Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] nie uwzględnia ustawowych kryteriów przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów (osiągnięcia naukowe lub artystyczne), to ustalony w roku akad. 2012/2013 mocą porozumienia z 4 grudnia 2012 r. zawartego między Prorektorem [...] ds. studentów i jakości kształcenia a OKSS, procent liczby studentów każdego roku lub kierunku studiów prowadzonego na [...], którzy będą otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów określony na 5, jeśli na kierunku bądź roku stypendium przyznawane jest za wysoką średnią ocen oraz odpowiednio 4,5 i 0,5, jeśli na kierunku bądź roku studiów stypendium rektora przyznawane jest za wysoką średnią ocen i osiągnięcia sportowe, jest sprzeczny z ustawą p.s.w. i jako taki nie mógł stanowić podstawy prawnej zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło