I FSK 1509/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Sz 13/14 w sprawie ze skargi T. W. - syndyka masy upadłości I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. w upadłości likwidacyjnej na przewlekłość postępowania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2013 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2) zasądza od I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. kwotę 220 (słownie: dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 13/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę T.W. – syndyka masy upadłości I. Sp. z o.o. z siedzibą w S. w upadłości likwidacyjnej na przewlekłość postępowania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2013 r. w sprawie podatku od towarów i usług. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. W dniu 24 kwietnia 2013 r. Spółka I. w upadłości likwidacyjnej złożyła przez syndyka masy upadłości w [...] Urzędzie Skarbowym w S. deklarację dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za marzec 2013 r., w której wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 57.009 zł. W dniu 10 czerwca 2013 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. wezwał syndyka do przedłożenia rejestrów sprzedaży i zakupów VAT za ww. okres wraz dokumentami źródłowymi oraz w związku z wykazaniem kwoty nadwyżki z poprzedniej deklaracji w kwocie 57.115 zł do przedłożenia oświadczenia dotyczącego zakupów dokonanych w okresie od lipca 2012 r. do lutego 2013 r. i faktur zaksięgowanych w lipcu 2012 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie syndyk w dniu 21 oraz 24 czerwca 2013 r. przedłożył żądane dokumenty. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2013 r. organ przedłużył termin zwrotu podatku VAT za miesiąc marzec 2013 r. do czasu weryfikacji rozliczenia za ten miesiąc. Następnie uznając, że przekazane przez syndyka dokumenty były niewystarczające do weryfikacji rozliczenia podatnika oraz, że istnieje konieczność weryfikacji powstania obowiązku podatkowego z tytułu zakupionych ww. robót budowlanych, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. wydał postanowienie z dnia 24 czerwca 2013 r., którym przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 za marzec 2013 r. do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia. Dalej organ wskazał, że w dniu 1 sierpnia 2013 r., wezwał syndyka do przedłożenia dokumentów umożliwiających ustalenie, czego dotyczyły i jak zostały rozliczone roboty budowlane wskazane w rachunkach wystawionych przez Firmę Ogólnobudowlaną E. oraz rozliczenia robót budowlanych zakupionych przez spółkę od K. M. B.. Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. syndyk wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej ponaglenie na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie niedokonania w terminie 60 dni - licząc od dnia wpływu deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 za marzec 2013 r. złożonej 22 kwietnia 2013 r. - zwrotu na rachunek bankowy podatnika nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłość postępowania organu albowiem - pomimo upływu 60-dniowego terminu określonego z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2011 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.2011.177.1054 ze zm.) dalej ustawa o VAT - zwrot podatku dotychczas nie został dokonany, ani też nie zostały zakończone czynności weryfikacyjne. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów i uwag podniesionych przez syndyka, i ich nie podzielając. W piśmie z dnia 3 marca 2015 r. organ poinformował Sąd, że 18 września 2014 r. zakończyła się kontrola podatkowa w zakresie sprawdzania prawidłowości naliczania i deklarowania należności podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2013 r.; wskazano w nim również, że 19 lutego 2015 r. zostały wydane dwa postanowienia o wszczęciu z urzędu wobec upadłej spółki postępowania podatkowego w sprawie prawidłowego rozliczenia w podatku od towarów i usług za okresy od lutego 2012 r. do grudnia 2012 r. i od stycznia 2013 r. do marca 2013 r., oraz że obecnie organ oczekuje na zwrotne potwierdzenia odbioru tych postanowień. Sąd pierwszej instancji podzielając skargę wskazał, że w jego ocenie działania organu były prawidłowe. Wskazał, że organ podatkowy po wydaniu postanowienia z dnia 24 czerwca 2013 r. nie pozostawał bierny i podejmował określone czynności, mające na celu załatwienie sprawy. Czynności te podejmowane były jednak w dużych odstępach czasu (często miesięcznych, a nawet kilkumiesięcznych), wielokrotnie w sposób nieefektywny (vide: próby podjęcia kontaktu telefonicznego i doręczania pism, w tym doręczanie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, co nastąpiło dopiero 14 kwietnia 2014 r.). Sąd podniósł, że od momentu podjęcia pierwszej czynność po wydaniu postanowienia z dnia 24 czerwca 2013 r. (tj. sporządzenia wezwania z dnia 1 sierpnia 2013 r.) do czasu wydania postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego (19 lutego 2015 r.) upłynęły blisko 22 miesiące. Tymczasem, w sprawie istotne było sprawdzenie zasadności zwrotu podatku szybko i sprawnie, poprzez, np. weryfikację umów, przelewów, rachunków, faktur i dokumentów z nimi związanych u kontrahentów podatnika, którzy wystawili rachunki i faktury, oraz u odbiorców usług budowlanych, przesłuchanie kontrahentów, itd., zwłaszcza, że zakres tych czynności nie był znaczny, albowiem rachunki i faktury zakupu dotyczyły dwóch kontrahentów (z lokalnego rynku), a prace prowadzono na dwóch budowach. Końcowo Sąd pierwszej instancji podkreślił, że za nieuzasadniony i nieuprawniony uznał wniosek skarżącego o stwierdzenie, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak i zgłoszony przez niego wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Od wyroku WSA została wniesiona skarga kasacyjna, którą Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, opierając swą skargę na art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., zarzucając naruszenie przez Sąd : 1.prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT przez błędną wykładnię, poprzez nieuwzględnienie konieczności zebrania dokumentów umożliwiających dalszą weryfikację, co doprowadziło do ustalenia przewlekłości postępowania.; 2. Przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskutek błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło przyjęcia przez sąd, że organ dopuścił się przewlekłości w rozumieniu art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), dalej O.p. Wskazując na powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego w tym uwzględnieniem zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty dotyczą bowiem argumentacji Sądu pierwszej instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że była przewlekłość spowodowana faktem, że od momentu podjęcia pierwszej czynności po wydaniu postanowienia z dnia 24 czerwca 2013 r. z którym wiążę się sporządzenie wezwania z 1 sierpnia 2013r. do czasu wydania postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego w dniu 19 lutego 2015 r. upłynęły blisko 22 miesiące. Jednocześnie Sąd ten stwierdził, że w jego ocenie działania organu były prawidłowe, organ I instancji nie pozostawał bierny i podejmował określone czynności , mające na celu załatwienia sprawy. Sąd natomiast nie uwzględnił i nie dokonał oceny stanowiska syndyka występującego w sprawie zwrotu podatku naliczonego stanowiącego- jego zdaniem - nadwyżkę nad podatkiem naliczonym, pomimo, że w piśmie procesowym, jeszcze przed dniem wydania wyroku w tej sprawie, został poinformowany o wynikach kontroli podatkowej w zakresie sprawdzenia prawidłowości naliczenia i deklarowania należności Spółki - pozostające w ścisłym powiązaniu z wnioskiem syndyka - okresy oraz wydaniu w sprawie dwóch postanowień w sprawie prawidłowego rozliczenia podatku VAT za te okresy i oczekiwania organu na zwrotne potwierdzenie odbioru tych postanowień. Powyższe poddaje w wątpliwość prawidłowość kontroli i oceny przez Sąd pierwszej instancji zachowania się w tej sytuacji syndyka, a w szczególności odnoszące się do odbioru postanowień organu I instancji. W skardze kasacyjnej podano szczegółowe uzasadnienie odnoszące się do okresów trwania czynności podjętych w sprawie, a nie uwzględnionych odpowiednio do obowiązujących przepisów przez Sąd pierwszej instancji. W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 i art. 203 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.