IV SA/Wa 1063/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. B. i M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących A. B. i M. B. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym przez A. B. i M. B. postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez A. B. i M. B. odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2013 r. o stwierdzeniu zmiany stanu wody na gruntach stanowiących działki ew. nr [...] i nr [...], położonych w [...], ze szkodliwym wpływem na grunt stanowiący działkę ew. nr [...] i o nakazaniu A. B. i M. B. dokonania działań określonych w tej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy: - skarżącym doręczono decyzję 18 lipca 2014 r. na adres: [...], co wynika: ▪ ze zwrotnych potwierdzeń jej odbioru (k. 68-69 akt adm.), za pośrednictwem pełnoletniego domownika, który podjął się oddania przesyłki adresatowi; podpis domownika za zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji jest nieczytelny (nie można ustalić jego imienia i nazwiska), niemniej jednak podpis ten istnieje, ▪ z okoliczności, że powyższy adres jest adresem zamieszkania skarżących (co wynika z ewidencji gruntów - k. 16 akt adm.), zaś sami skarżący potwierdzili, że zamieszkują pod tym adresem (pełnomocnictwo, k. 72 akt adm.); - skarżący mimo wezwania (k. 78 akt adm.) nie dowiedli, że decyzja została doręczona do rąk pracownika apteki znajdującej się w tym samym budynku; nie mogą być na to dowodem wyjaśnienia skarżących zawarte w piśmie z 15 listopada 2013 r. (k. 80-81 akt adm.), że "wśród pracowników apteki nie udało się uzyskać potwierdzenia odbioru przesyłki przez określoną osobę" ani że "list po jego doręczeniu został odłożony przez pracownika apteki do szuflady i natrafił na niego przypadkowo w dniu 2 października 2013 r."; organ odwoławczy stwierdził, że nie wiadomo, kto na ten list natrafił: pracownik apteki, którego tożsamość zgodnie z oświadczeniem skarżących miałaby pozostać nieustalona czy sami skarżący (w tej ostatniej sytuacji niewyjaśniony pozostaje związek skarżących z apteką - czy jest miejscem ich pracy); - z informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że pod adresem [...] skarżący A. B. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] i [...]; okoliczności te wskazują, że - wbrew twierdzeniem zawartym w odwołaniu - apteka jest miejscem pracy skarżącego A. B., - z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że A. B. i M. B. prowadzą spółkę jawną pod firmą [...], której siedziba mieści się również pod powyższym adresem; ze strony internetowej tej spółki wynika, że budynek położony pod tym adresem pełni funkcję usługową, a nie mieszkalną, stąd organ wyraził zdziwienie, że skarżący zamieszkują pod tym adresem; - uchybiono terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu z uwagi na sprzeczność zawartych we wniosku twierdzeń skarżących w zakresie daty doręczenia im decyzji przez pracownika apteki, gdyż wskazują w nich daty 2 października 2013 r. oraz 7 października 2013 r. (poprzez stwierdzenie, że skarżącym doręczono decyzję "w dniu dzisiejszym", tj. w dniu sporządzenia wniosku). W skardze A. B. i M. B., reprezentowani przez radcę prawnego, podnieśli m. in. naruszenie: 1. art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez jego niezastosowanie przy doręczaniu pisma osobie fizycznej oraz art. 43 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie za skuteczne doręczenie do rąk "pracownika firmy" zamiast do rąk własnych adresata, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu - z uwagi na poniższe okoliczności: a) decyzja została doręczona w trybie art. 43 K.p.a. do rąk pracownika apteki znajdującej się w budynku, w którym zamieszkują skarżący; pracownik ten przekazał skarżącym decyzje 2 października 2013 r. (nie mają dla sprawy znaczenia wskazywane przez organ różnice we wniosku dotyczące daty przekazania skarżącym decyzji, gdyż niezależnie od tego czy było to 2 października 2013 r. czy 7 października 2013 r., termin do złożenia wniosku został zachowany), b) to na organie ciąży obowiązek prawidłowego doręczenia pisma, które wbrew art. 42 K.p.a. nie zostało skarżącym doręczone do rąk własnych w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy; w takim przypadku pracownik apteki nie był upoważniony do odbioru pisma, gdyż nie wynika to z K.p.a., a skarżący nie udzielili mu stosownego pełnomocnictwa; organ powinien doręczyć pismo w trybie art. 43 K.p.a. (co nie nastąpiło, gdyż pracownik apteki nie jest żadną z osób wymienionych w tym przepisie) bądź w trybie art. 44 K.p.a. (co nie nastąpiło - nie zastosowano tego przepisu); 2. art. 46 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie okoliczności, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji znajduje się niepełny i nieczytelny podpis, gdyż wymagane jest czytelne podanie imienia i nazwiska (art. 65 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.", w zw. z § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.). W związku z powyższym skarżący wnieśli m. in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji z [...] lipca 2013 r., a także o zasądzenie od organu na swą rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, ponieważ organ odwoławczy naruszył wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Zasadne są zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. związanych z ustaleniem, czy nie uchybiono regułom dotyczącym doręczania pism - art. 42 § 1, art. 43 i art. 44 K.p.a. Przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia jest przedwczesne uznanie przez organ, jakoby osoba, która nieczytelnie podpisała się na zwrotnych potwierdzeniach odbioru decyzji była dorosłym domownikiem zamieszkującym ze skarżącymi. Zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie do art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W myśl zaś art. 44 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a. należy zastosować tryb doręczenia poprzez pozostawienie pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, pozostawiając podwójne zawiadomienie dla adresata (awizo). Zasadnie podnoszą skarżący, że w przypadku niezastania osoby fizycznej w jej mieszkaniu (niemożności doręczenia pisma w tym miejscu do rąk adresata) należy zastosować zastępczy tryb doręczenia z art. 43 lub art. 44 K.p.a. Stosownie do art. 42 § 1 K.p.a. nie można w takiej sytuacji doręczyć pisma do rąk innego zastanego w miejscu pracy pracownika, chyba że dysponuje on upoważnieniem do odbioru pism dla adresata. W niniejszej sprawie, jak twierdzą skarżący, brak było takiego upoważnienia, a wówczas nie było możliwości doręczenia pisma pracownikowi apteki ze skutkiem dla skarżących. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika również, czy przesyłkę podjęła osoba upoważniona. Nie ma w związku z tym znaczenia, czy osoba podpisana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma jest pracownikiem apteki. W tym kontekście, przy zastosowaniu trybu z art. 43 K.p.a., dla przyjęcia skuteczności doręczenia pisma adresatowi istotne będzie, komu doręczono pismo: czy był to dorosły domownik, sąsiad lub dozorca domu i czy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Okoliczności tej (tzn. komu faktycznie doręczono pismo) nie próbowano wyjaśnić w zakresie wystarczającym. W związku z podjętą przez organ próbą wyjaśnienia tej okoliczności przez zwrócenie się do skarżących (por. pismo organu z 14 października 2013 r.) i odpowiedzi skarżących o niemożności ustalenia tej osoby (por. pismo z 15 listopada 2013 r.) nie można przyjąć, jakoby pismo zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi adresatów, sąsiadowi lub dozorcy domu. W sytuacji, gdy nie zastano adresata w jego mieszkaniu oraz nie można doręczyć pisma w trybie art. 43 K.p.a., należało doręczyć pismo w trybie art. 44 K.p.a. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji do skarżących opatrzone podpisami, które wprawdzie nie są całkowicie czytelne, jednak poszczególne sekwencje liter są jednoznaczne i w zestawieniu z danymi osobowymi pracowników apteki zatrudnionych w danym okresie identyfikacja osoby, która odebrała korespondencję, nie może nastręczać trudności dla stron, o ile w istocie odbioru korespondencji dokonał pracownik (jak wywodzą skarżący). W tej sytuacji organ wezwie stronę, zakreślając stosowny termin, do ustalenia, który pracownik apteki odebrał korespondencję i do poinformowania o tym organu oraz do uprawdopodobnienia tej okoliczności wskazaniem imienia i nazwiska pracownika oraz dokumentów potwierdzających jego zatrudnienie w danym okresie. W razie nie wykonania wezwania organu uprawnione będzie domniemanie, że korespondencji nie odebrał pracownik, a doręczenie było prawidłowe - do rąk domownika, co uprawdopodabnia treść adnotacji na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Brak wyjaśnienia okoliczności doręczenia pisma, przez precyzyjne wezwanie skarżących do dokonania konkretnych czynności, mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem o ile w istocie (jak twierdzi strona) nie dokonano prawidłowego doręczenia decyzji, procedowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było bezprzedmiotowe. Organ uprawniony był w takim przypadku do odmowy przywrócenia terminu, jednak ze wskazaniem w uzasadnieniu, że terminowi wniesienia odwołania nie uchybiono (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OSK 1723/11 - dostępny na stronie www.nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z tym organ odwoławczy ponownie rozpatrzy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania kierując się wskazaniami z niniejszego wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ badanie jej legalności - w świetle konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - byłoby przedwczesne. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Orzeczenie w pkt 2 sentencji zapadło na podstawie art. 152 P.p.s.a., a w pkt 3 - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).