II GZ 786/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1979/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1979/14 odmówił D. B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienomratywnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że w sprawie niewątpliwie doszło do uchybienia 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego, którego bieg rozpoczął się w dniu 9 lipca 2014 r., tj. w dacie doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu. Uchybionej czynności skarżący dokonał w dniu 8 sierpnia 2014 r., podczas gdy ostatni dzień terminu do uiszczenia wpisu przypadał na 16 lipca 2014 r. W dniu 11 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku podał, że w dniach od 13 do 16 lipca 2014 r. przebywał w Szpitalu Miejskim w R. Ś. w związku z zaplanowanym zabiegiem operacyjnym. Po wyjściu ze szpitala przez kilkanaście dni zażywał leki przeciwbólowe i nasenne w związku z wykonanym zabiegiem i bólem z tym związanym. Skarżący podkreślił, że w tym czasie nie był w stanie myśleć, ani normalnie funkcjonować. Okoliczności te spowodowały uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a jego niedotrzymanie nie wynikało z niedbalstwa, nieuwagi, czy zaniedbania. Do wniosku skarżący załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego Sąd zwrócił uwagę, że we wniosku o przywrócenie skarżący nie podał konkretnego momentu, w którym ustała wykazywana przez niego przyczyna uchybienia terminu. Uznał jednak, że usprawiedliwieniem braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu nie może być powoływanie się przez skarżącego na zaplanowany zabieg plastyki przegrody nosowej, skutkujący kilkunastodniowym bólem uniemożliwiającym normalne funkcjonowanie. Podkreślił, że skarżący na kilka dni przed zaplanowaną hospitalizacją odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Był zatem świadomy, że w terminie otwartym do dokonania uchybionej czynności zostanie poddany zabiegowi. W tej sytuacji - uwzględniając obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy – skarżący miał możliwość podjęcia działań zabezpieczających się w dotrzymaniu terminu, czy to przez osobiste uiszczenie wpisu przed planowanym zabiegiem, czy to przez wyręczenie się inną osobą przy jej dokonaniu. Ponadto skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił twierdzeń, że przeprowadzony zabieg wyłączył go na kilkanaście dni z normalnego funkcjonowania. Przeciwnie, z przedstawionej karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika, że wypisany został w stanie ogólnym dobrym. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zwrócił uwagę, że interpretacja przez Sąd I instancji art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) powoduje faktyczne skrócenie terminu do uiszczenia wpisu, gdyż 7 dniowy termin został pomniejszony o 4 dni, w czasie których przebywał on w szpitalu. Sąd przyjął, że ostatniego dnia terminu skarżący nie mógł wpisu uiścić z uwagi na pobyt w szpitalu, natomiast wniosek o przywrócenie terminu został oddalony, gdyż czynności mogą być dokonana w terminie 2 (pracujących) względnie 3 dni od otrzymania wezwania. Taka wykładnia Sądu I instancji jest niedopuszczalna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Ratio legis instytucji przywrócenia terminu stanowi ochrona stron postępowania przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego w przypadku braku winy w niedokonaniu w terminie czynności procesowej. Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 809/04, niepubl.). Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wniosek o przywrócenie terminu będzie skuteczny, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. post. NSA z dnia 10.09.2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; post. NSA z dnia 2.10.2002 r., sygn. V SA 793/02, opubl. Mon. Praw. z 2002 r. Nr 23, poz. 1059). Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że termin "uprawdopodobnienie", o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. nie jest pojęciem tożsamym z "udowodnieniem". Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu dotrzymanie terminu (post. Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należało, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, tj. niedopełnienie tego obowiązku było spowodowane nadzwyczajnymi przeszkodami. W praktyce życia codziennego bywa, że oczekiwanie na zabieg szpitalny kończy się wyznaczeniem terminu w dość krótkim czasie, nie zawsze umożliwiającym załatwienie osobistych spraw przed udaniem się do szpitala. Zapewne inaczej byłby oceniany ten wniosek w przypadku planowanego urlopu. W sprawie niewłaściwa była więc konkluzja Sądu I instancji, że skarżący mógł dokonać czynności procesowej przed upływem ustawowego terminu, gdyż spowodowało to jego nieuzasadnione skrócenie. Jak słusznie zauważył skarżący, celem art. 86 § 1 p.p.s.a. jest uznanie skutków czynności wykonywanych po upływie terminu w wypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminu, np. pobyt w szpitalu, nie zaś skracanie wyznaczonego terminu o okres występowania tychże okoliczności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188, art. 197 § 2, art. 86 § 1 oraz art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.