II OZ 849/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 10 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1674/09 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. N. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, postanowieniem dnia 26 maja 2010 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że uchybiony termin do wniesienia skargi należy przywrócić w przypadku, gdy strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W ocenie Sądu, pomimo przytoczenia przez wnioskodawcę wielu poważnych okoliczności związanych z uchybieniem terminu, a dotyczących stanu zdrowia i kondycji [...], nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", polega bowiem na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Biorąc ten miernik pod uwagę należy stwierdzić, że skoro wnioskodawca - mimo poważnej choroby - potrafił zorganizować sobie pobyt w ośrodku wypoczynkowym-rekreacyjnym oznacza to, iż umie on zadbać o swoje własne sprawy. W ocenie Sądu wnioskodawca mógł też bez większych trudności dowiedzieć się sam, lub korzystając z pomocy domowników, co dzieje się z wniesioną skargą do Sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. N. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", poprzez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. pomimo uprawdopodobnienia w sposób należyty braku winy skarżącego w tym zakresie. Skarżący wskazał, że przedstawił on liczne okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminowi. Jak zostało bowiem wskazane w treści wniosku o przywrócenie terminu, skarżący od 2006 r. leczy się w Poradni [...] w Gdyni na zaburzenia lękowe. Pomimo jednak regularnego przyjmowania leków oraz udziału w zajęciach [...], w grudniu 2009 r. nastąpiło znaczne pogorszenie jego kondycji [...], skutkujące nasileniem się [...]. Pogorszenie to spowodowane było m. in. obawą o utrzymanie miejsca swojego zamieszkania oraz spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych na remont przedmiotowego domu. W rezultacie zaistniałych okoliczności Skarżący w dniu 8 grudnia 2009 r. otrzymał od lekarza pilne zalecenie dłuższego odpoczynku i prowadzenia bardziej oszczędnego trybu życia. Przepisano mu również silne leki [...]. Ponieważ sam odpoczynek od pracy i terapia farmakologiczna okazały się niewystarczające dla poprawy stanu zdrowia Skarżącego, wyjechał on w celach leczniczych, w tym w szczególności w celu poddania się [...], do gospodarstwa agroturystycznego "[...] " w K. W., gdzie przebywał do końca stycznia 2010 r. Niesłusznie w tym zakresie przyjął Sąd, że z treści pisma zawierającego prośbę o przywrócenie terminu wypływa wniosek, iż Skarżący samodzielnie zorganizował wyjazd do owego ośrodka. We wniosku wskazane zostało jedynie, iż Skarżący "za namową rodziny" zdecydował się wyjechać. W rzeczywistości wszystkie sprawy organizacyjne związane z wyjazdem załatwiane były przez członków rodziny skarżącego, on sam bowiem nie tylko nie był w stanie dokonać tego samodzielnie, ale również - ze względu na [...] - nie dostrzegał sensu takiego przedsięwzięcia. Podobnie przyjęcie przez Sąd, że Skarżący bez większych trudności mógł dowiedzieć się o stanie sprawy, korzystając z pomocy domowników, również nie było właściwe, jako że Skarżący zamieszkuje samotnie. Nikt nie miał zatem możliwości odebrania korespondencji w sprawie, tym bardziej, że Skarżący, pozostający w ciężkim stanie [...], jest osobą, która nie chce obciążać swoim zmartwieniami rodziny lub innych osób. W związku z permanentnym stanem [...] nie widział sensu ani nie był w stanie poinformować kogokolwiek o niniejszym postępowaniu. Zauważyć przy tym należy, że Skarżący nie dopuścił się przy tym żadnego uchybienia w zakresie obowiązku powiadomienia Sądu o zmianie adresu, albowiem w myśl art. 70 § 1 p.p.s.a strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. Z przepisu tego nie wynika zatem nakaz poinformowania przez stronę Sądu o zmianie miejsca pobytu. Ponadto trudno oczekiwać od Skarżącego, znajdującego się w stanie [...], powodującej wykazywanie zainteresowania własnymi sprawami, aby poprosił on członków swojej rodziny o kontrolowanie przebiegu sprawy. Dla złożenia takiej prośby konieczne byłoby właśnie przejawianie troski o przebieg postępowania, co z uwagi na bardzo zły stan zdrowia skarżącego, rodzący konieczność regularnego uczestniczenia w [...], nie było możliwe. Wskazane we wniosku okoliczności, wbrew twierdzeniom Sądu, uprawdopodobniają brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, iż w orzecznictwie utrwalone zostało stanowisko, że o braku winy w uchybieniu terminowi mówić można w przypadku dołożenia przez stronę należytej staranności przy prowadzeniu sprawy. Trudno jednak zgodzić się z odwołaniem się przez Sąd do obiektywnego miernika staranności, w odniesieniu do osoby, która cierpi na [...], a zjawiskiem typowym w przebiegu tej choroby jest m. in. nieprzejawianie zainteresowania sprawami życia codziennego, a wręcz niemożność podjęcia działań w celu zatroszczenia się o własne sprawy ze względu na towarzyszące choremu poczucie niemocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, a zatem nie może odnieść zamierzonego skutku. Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 352/10 oraz z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 581/08). W świetle powyższego za słuszne należy uznać przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. podano chorobę ([...]) skarżącego. Jednakże z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego w żaden sposób nie wynika, iż jego stan zdrowia nie pozwalał na samodzielne prowadzenie swoich spraw. Z faktu zalecenia skarżącemu przez lekarza "oszczędzającego trybu życia" nie można wysnuć wniosku, że skarżący nie miał możliwości obrony swoich praw w przedmiotowym postępowaniu. Jedynie nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa i uzasadniać uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Takim zdarzeniem nie był natomiast pobyt w gospodarstwie agroturystycznym "[...]" w okresie od 12 grudnia 2009 r. do 31 stycznia 2010 r. Dokładając należytej staranności skarżący mógł wystąpić do Sądu z prośbą o niewyznaczanie terminu rozprawy w wyżej wymienionym terminie. Z przytoczonych wyżej względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.