I SA/Wa 2805/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Joanna Gierak-Podsiadły Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy skargi B. J. i P. J. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013r. Nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej "kpa") umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku B. J. i P. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] września 2008 r., znak: [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. Nr [...], dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. [...] mkw (obręb ewidencyjny [...]), opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część decyzji. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy: Uniwersytet [...] wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. Nr [...], dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 §1 kpa stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. Nr [...] stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności ww nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] obręb ewidencyjny [...] jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyli B. J. i P. J. (dalej jako "skarżący"). Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Na skutek skargi B. J. i P. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako "WSA") wyrokiem z dnia 31 maja 2011r., sygn. akt I SA/Wa 1605/10 uchylił ww decyzję z dnia [...] maja 2010 r. wskazując, że skarżący jako podmioty, którym nie przysługują aktualnie żadne prawa do nieruchomości objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) nie posiadają interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności ww decyzji komunalizacyjnej. Stanowisko WSA potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie I OSK 1874/11 oddalając skargę kasacyjną skarżących. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy powołując się na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako "ppsa") Minister Administracji i Cyfryzacji wydał opisaną na wstępie decyzję umarzającą zainicjowane przez skarżących postepowanie "odwoławcze". Skargę na powyższą decyzję złożyli B. J. i P. J. (dalej jako "skarżący") zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Podnieśli, że jako spadkobiercy i następcy prawni byłych właścicieli gruntów położonych w granicach dawnych nieruchomości hipotecznych "[...]" i "[...] Nr hip. [...]" są uczestnikami toczącego się od wielu lat postępowania dekretowego i nie są uznawani za stronę niniejszego postępowania zaś Uniwersytet [...] uznawany jest za stronę pomimo że nie legitymuje się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji. Zdaniem skarżących stanowisko organu jest niezgodne z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 kpa, zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa, zasadą pogłębiania zaufania obywateli wyrażoną w art. 8 kpa. Zarzucili także, że organ nie uznając ich za stronę postepowania – niekonsekwentnie doręczył im decyzję zapadłą w sprawie, a "zgodnie z art. 40 § 1 kpa, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.w. - dalej jako "ppsa") uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Postanowienia art. 153 ppsa oznaczają, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane, oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostaje przyszłe - ewentualne - postępowanie administracyjne w sprawie (por. również wyrok NSA z 22 marca 1999 r., IV SA 527/97, Lex nr 47275). W przywołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 1874/11 Sąd ten potwierdził stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1605/10 i jednoznacznie wskazał, że art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie kreuje po stronie skarżących interesu prawnego w kontrolowanej sprawie. Podał, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (tzw. postępowaniu komunalizacyjnym) stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina, pozostałe zaś podmioty tylko wtedy, gdy wykażą tytuł do mienia, z tym że w przypadku nieruchomości – tytuł prawnorzeczowy. Inne podmioty uczestniczą w postępowaniu jedynie wówczas, gdy wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Interes ten musi być wywiedziony z konkretnego przepisu prawa. Sąd ten wyjaśnił, że stroną postępowania jest osoba w nim określona, jak również każdy, na czyj interes prawny oddziaływuje wydana decyzja. Każdy inny tytuł prawny, jak również tylko posiadanie przedmiotu orzekania w żaden sposób nie jest zatem kształtowane przez omawianą decyzję w sferze prawnej, a jedynie w sferze faktycznej. Z przysługiwania zaś interesu faktycznego nie wynika jakiekolwiek prawo, na które omawiana decyzja miałaby oddziaływać. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił dalej, że uprawnienia skarżących, jako spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości objętych działaniam ww dekretu, nie kreują po ich stronie uprawienia w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, gdyż komunalizacja uprawnień tych nie narusza. Stanowiskiem Sądu wyrażonym w sprawie I OSK 1874/11 był związany organ II instancji orzekający w sprawie i związany jest nim również tut. Sąd rozpoznający skargę na decyzję z dnia [...] września 2013r. Nr [...]. Przyjęcie, że skarżący nie są stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej musiało skutkować umorzeniem postępowania wywołanego przez nich wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem art. 138 § 1 pkt 3 kpa. W uchwale składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, jednoznacznie wskazano, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (LexPolonica nr 343024, Glosa 2000/2 str. 30, ONSA 1999/4 poz. 119, Prokuratura i Prawo - dodatek 1999/10 poz. 40, Wokanda 1999/11 str. 35). Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Z drugiej strony jednak przymiot strony (w jej aspekcie procesowym czyli zdolność do występowania w konkretnym postępowaniu), uzyskuje każdy, kto wystąpi z odpowiednim procesowym żądaniem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r. III ARN 64/94 OSNAPiUS 1995/10 poz. 118). Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku (nie wyłączając postępowania odwoławczego) jest pojęcie interesu prawnego, pojmowanego ogólnie jako obiektywna, czyli rzeczywista potrzeba ochrony prawnej. Nie można zatem zarzucać organowi niekonsekwencji w działaniu przez to, że rozpoznając wniosek skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy nie uznał ich za strony postępowania a jednocześnie doręczył im zaskarżoną decyzję. W aspekcie formalnoprocesowym skarżący legitymują się bowiem przymiotem strony (tzw. formalny status strony) gdyż postępowanie (o ponowne rozpatrzenie sprawy) toczyło się z ich wniosku i organ zobligowany był w sposób określony przepisami powiadomić ich o rozstrzygnięciu zainicjowanej przez nich sprawy. Tym rozstrzygnięciem jest decyzja w istocie nie uznająca skarżących za strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej i umarzająca postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako bezprzedmiotowe. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, jest zbieżna z wiążącą linią orzecznictwa (OPS 16/98) a nade wszystko odpowiada ocenie prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 1874/11. Z tych względów na podstawie art. 151 ppsa skarga została oddalona.