II SA/Kr 726/14

WyrokWSA w Krakowie2014-09-02

Skład orzekający: Andrzej Irla, Kazimierz Bandarzewski, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wybudowanie stacji transformatorowej na wywłaszczonej nieruchomości, która miała służyć jako zaplecze dla budowy zajezdni autobusowej, stanowi realizację celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniającą odmowę zwrotu nieruchomości?
Ratio decidendi
Wybudowanie stacji transformatorowej, stanowiącej infrastrukturę techniczną niezbędną dla głównego celu wywłaszczenia, jakim była budowa zajezdni autobusowej, nie może być uznane za realizację odrębnego celu wywłaszczenia, jeśli główny cel nie został zrealizowany. Zwrot nieruchomości jest możliwy, gdy główny cel wywłaszczenia nie został osiągnięty w terminach określonych w ustawie.
Stan faktyczny
Gmina Miejska Kraków wniosła skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego, która uchyliła decyzję Starosty odmawiającą zwrotu działek nr [...] i nr [...] Z. J.. Działki te zostały wywłaszczone pod budowę zajezdni autobusowej przy ul. L. w Krakowie. Organ I instancji odmówił zwrotu, uznając, że na działce wybudowano stację transformatorową, co stanowi realizację celu wywłaszczenia. Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na konieczność dokładnego ustalenia celu wywłaszczenia i oceny, czy został on zrealizowany w terminach ustawowych, zwłaszcza że główna inwestycja – zajezdnia autobusowa – nie została ukończona. Gmina Miasto zarzuciła Wojewodzie błędne ustalenie celu wywłaszczenia, twierdząc, że budowa stacji transformatorowej stanowiła odrębny cel, a skoro nie została zrealizowana, działki powinny zostać zwrócone.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy Miejskiej Kraków.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 14 marca 2014 r. znak: [....] w przedmiocie odmowy zwrotu działek skargę oddala. Decyzją z dnia 11 czerwca 2013 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu działek: nr [...] i nr [...], objętych odpowiednio księgą wieczystą nr [...] i nr [...], poł. w obrębie [...] jedn. ewid. [...] w K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...] (mały) T., na rzecz Z. J.. Orzekając w powyższy sposób organ I instancji oparł się na poczynionych przez siebie ustaleniach, z których w jego ocenie wynika, że przedmiotowa działka została wykorzystana na cel wywłaszczenia, w związku z tym nie zachodzą w stosunku do niej przesłanki zbędności, określone w art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające jej zwrot na rzecz wnioskodawczyni. Odwołanie od decyzji złożyła Z. J., reprezentowana przez pełnomocnika S. S. wskazując m.in., że "Wywłaszczona działka nie została zabudowana urządzeniami będącymi infrastrukturą techniczną stacji MPK. Infrastruktura w postaci transformatora służy wyłącznie do obsługi domów jednorodzinnych a nie stacji MPK". Decyzją z dnia 14 marca 2014 r. znak: [...] Wojewoda, na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Z. J. od decyzji Starosty z dnia 11 czerwca 2013 r. znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że wobec spełnienia przez wnioskodawczynię podstawowych wymogów występujących przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (tzn. wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez wszystkie uprawnione do tego osoby oraz fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), kluczowym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy elementem, było ustalenie w oparciu o środki dowodowe, czy w latach 1986-1996 rzeczywiście były podejmowane działania, w wyniku których zrealizowano na wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia. Jak ustalił organ I instancji w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, wnioskowana do zwrotu nieruchomość, stanowiąca aktualnie działki nr [...] i nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1986 r. Rep A nr [...] jako niezbędna pod budowę zajezdni autobusowej przy ul. L. w K., zgodnie z aktualizowaną decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego z dnia 13 czerwca 1984 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji, która to decyzja ustalała miejsce i warunki realizacji następującej inwestycji budowlanej: dla tymczasowego zaplecza wykonawcy dla potrzeb bazy autobusowej i zajezdni tramwajowej MPK w K. rejonie ul. L.. Organ I instancji w wyniku analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego celem doprecyzowania celu wywłaszczenia wskazanego w umowie sprzedaży z dnia [...] czerwca 1986 r. Rep A nr [...] uwzględnił pismo Dyrekcji Inwestycji nr [...] z dnia 4 lutego 1985 r. dotyczącej stacji trafo przy ul. L., w którym wskazano, iż stację trafo planowano zlokalizować po drugiej stronie ulicy dojazdowej do baz MPK w pasie równoległym dla ul. L. tj. na działce nr [...]. Według ustaleń organu I instancji zgodnie z mapą ewidencji gruntów obr. [...] (mały) T. działka nr [...] została podzielona m. in. na działki: nr [...], nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] wydzielona została bezpośrednio przy ul. L.. Działka nr [...] weszła w obszar pod nowoplanowany węzeł drogowy. Natomiast działka nr [...] weszła w teren przewidziany pod zaplecze zajezdni. Z treści powyższych dokumentów wynika w ocenie organu I instancji, iż na przedmiotowej nieruchomości (działka nr [...]) planowano budowę stacji trafo w ramach inwestycji - zajezdnia autobusowa przy ul. L. w K.. Przedmiotowa stacja planowana była przy węźle drogowym prowadzącym m. in. do baz zajezdni MPK. Wojewoda zwrócił uwagę na fakt, że podstawową kwestią w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, jest zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej lub aktu notarialnego, a następnie ocena czy stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu. Zarówno art. 136 jak i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, posługując się pojęciem celu wywłaszczenia utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia. Cel wymieniony w decyzji administracyjnej orzekającej o wywłaszczeniu ma szczególnie istotne znaczenie wiążące dla oceny przesłanek zbędności. Mając na uwadze powyższe przy określaniu celu wywłaszczenia działki nr [...] obr. [...] (mały) T. Wojewoda podał, że organ I instancji powinien w pierwszej kolejności uwzględnić treść umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1986 r. Rep A nr [...] w której wskazano, że "decyzją z dnia 13 czerwca 1984 r. nr [...] obecnie zaktualizowaną Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego [...] zatwierdził plan realizacyjny budowy zajezdni autobusowej, przy ul. L. w K.". Organ I instancji pozyskał do akt sprawy decyzję Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 13 czerwca 1984 r. nr [...] która ustalała miejsce i warunki realizacji następującej inwestycji budowlanej: dla tymczasowego zaplecza wykonawcy dla potrzeb bazy autobusowej i zajezdni tramwajowej MPK w K. rejonie ul. L. wraz z zatwierdzonym planem realizacyjnym tej inwestycji. Organ I inwestycji nie ustalił jednak charakteru i sposobu aktualizacji (tj. czego dotyczyła aktualizacja) decyzji z dnia 13 czerwca 1984 r. nr [...] na którą wskazano w zawartej umowie sprzedaży jak też nie ustalił w jaki sposób wywłaszczona nieruchomość była planowana do wykorzystania zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy planem realizacyjnym tej inwestycji, zatwierdzonym decyzją z dnia 13 czerwca 1984 r. nr [...]. Ustalenie precyzyjnego celu nabycia działki nr [...] umową sprzedaży z dnia [...] czerwca 1986 r. Rep A nr [...] powinno nastąpić w oparciu o dokumenty wskazane w tej umowie natomiast budowę stacji trafo na przedmiotowej nieruchomości organ I instancji powinien ewentualnie rozważyć w kontekście modyfikacji tego celu wywłaszczenia. Organ I instancji powinien zatem rozważyć, czy zmiana lokalizacji stacji trafo w stosunku do pierwotnych zamierzeń z daty wywłaszczenia mogła stanowić dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia. Następnie zauważono, że z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, iż na działce nr [...] znajduje się stacja transformatorowa oraz skrzynki rozdzielcze energii elektrycznej. Organ I instancji przeprowadził również postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania przez podmioty zarządzające sieciami infrastruktury miejskiej swoich sieci lub urządzeń, ustalając ich przebieg w stosunku do przedmiotowych nieruchomości. Ponadto w przedmiotowej sprawie dla ustalenia, czy w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia rozpoczęto realizację inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia oraz, czy w ciągu 10 lat od tej daty, zakończono przedmiotową inwestycję organ I instancji do akt sprawy pozyskał dowód ze zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W.. Zdjęcia przedstawiają przedmiotowy teren w roku 1993 oraz w roku 1998. Na zdjęciu z roku 1993 na nieruchomości widoczny jest już budynek stacji transformatorowej, a teren wokół jest terenem równym. Zdjęcie z roku 1998 (wykonane w kolorze) przedstawia przedmiotową nieruchomość z widoczną stacją transformatorową, natomiast teren wokół jest równym terenem porośniętym trawą. Pozyskane zdjęcia potwierdzają w ocenie organu I instancji ustalenie dokonane w oparciu o przeprowadzone w niniejszym postępowaniu również przesłuchanie świadka T. S. odnośnie zlokalizowania na początku lat 90 - tych stacji transformatorowej na działce nr [...], zaprzeczają natomiast w ocenie organu I instancji zeznaniom drugiego ze świadków J. S. wskazującego, że na działce urządzono śmietnisko. Natomiast z treści pisma Zakładu Energetycznego w K.: znak [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r. organ I instancji ustalił ostatecznie, że stacja transformatorowa nr [...] zlokalizowana na działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] przy ul. L. w K. - została wybudowana w 1991 roku na potrzeby projektowanej zajezdni autobusowej MPK, która miała zostać zlokalizowana przy ul. L.. Na uwagę zasługuje treść pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego S. A. nr [...] z dnia 05.11.2012 r. z którego wynika, iż budowa bazy zajezdni autobusowej MPK w K. przy ul. L. została rozpoczęta w sierpniu 1984 r. Inwestorem zastępczym została Dyrekcja Inwestycji Oddział III. W trakcie realizacji inwestycji zmieniali się inwestorzy zastępczy i wykonawcy. W 1995 roku MPK Sp. z o. o. przestała pełnić funkcję inwestora dla inwestycji p.n. "zajezdnia autobusowa przy ul. L.". Również w roku 1995 na mocy decyzji wygasł zarząd MPK na działkach znajdujących się w granicy lokalizacji "zajezdni autobusowej MPK przy ul. L.". Protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 22 marca 1996 r. nastąpiło przekazanie Gminie gruntu i obiektów w budowie związanych z ww. nieukończoną inwestycją. Jak wynika z kolei ze znajdującego się w aktach sprawy elaboratu szacunkowego biegłej ds. szacowania nieruchomości mgr inż. A. S. z dnia 31 października 1995 r. realizacja inwestycji zajezdni autobusowej rozpoczęta została w 1984 r. jednak w 1992 r. została ona przerwana i nie została ukończona. Mając na uwadze powyższe organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu dokonując ustaleń w zakresie zbędności przedmiotowej nieruchomości dla realizacji celu wywłaszczenia powinien w ocenie organu odwoławczego uwzględnić fakt, iż w przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia został w umowie sprzedaży wskazany ogólnie jako budowa zajezdni autobusowej, przy ulicy L. w K. Z tego zatem powodu niezależnie od ustaleń w zakresie jego doprecyzowania, do którego będzie zobowiązany organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, uwzględniając wskazane powyżej wskazówki, organ I instancji winien mieć również na uwadze w niniejszym postępowaniu administracyjnym dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazujące na okoliczność, iż inwestycja w postaci głównego celu wywłaszczenia jakim była budowa zajezdni autobusowej przy ul. L. w K. w terminach art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie została zakończona. Wojewoda wskazał na dominujący w orzecznictwie sądowym jak i doktrynie pogląd, który w ocenie organu odwoławczego należy uznać za uzasadniony, mówiący, iż realizację niezbędnej dla zrealizowania głównego celu wywłaszczenia infrastruktury technicznej tj. np. ciągów czy sieci przesyłających wodę, gaz, w tym wydaje się również budowę transformatora energii elektrycznej (który miał służyć realizacji celu głównego bazy zajezdni autobusowej zasilając ją w tą energię elektryczną) można co do zasady uznać za realizację celu wywłaszczenia jednak o tyle, o ile zrealizowana została główna jego część (tj. w tym przypadku baza zajezdni autobusowej). W świetle powyższego wydaje się, iż nie można więc twierdzić, iż zrealizowanie samych tylko urządzeń potrzebnych do prawidłowego korzystania z danej - stanowiącej cel wywłaszczenia inwestycji, jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, na której miała zostać zrealizowana jedynie część infrastruktury technicznej niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania głównego celu wywłaszczenia. W niniejszym przypadku przy tak określonym celu wywłaszczenia jakim była budowa zajezdni autobusowej wydaje się, iż nie można uznać za osiągnięcie tego celu wykonania na nieruchomości jedynie infrastruktury technicznej i to jej części (np. w zakresie budowy transformatora energii elektrycznej), jeżeli nie zostałyby wykonane i zakończone po dacie wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami inwestycje zasadnicze stanowiące niewątpliwie realizację celu wywłaszczenia określonego jako "budowa zajezdni autobusowej". Wykonanie zatem towarzyszącej infrastruktury technicznej na wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nastąpiło ono w ramach głównego celu wywłaszczenia jakim była budowa zajezdni autobusowej bez zrealizowania głównego celu wywłaszczenia jakim miała być budowa tej zajezdni autobusowej wydaje się, iż nie może zostać uznane za realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż analiza dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego i postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji w celu jego zgromadzenia prowadzą do wniosku, iż kwestia ustalenia prawidłowo sprecyzowanego celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a co za tym idzie również oceny zbędności nieruchomości dla realizacji celu wywłaszczenia, jak wykazano powyżej, w prowadzonym przez Starostę postępowaniu, dotyczącym zwrotu działek nr [...] i nr [...] nie została dotychczas należycie wyjaśniona i przeprowadzona. Dalej Wojewoda wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien mieć również na uwadze wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika Z. J., tj. przez M. S. do protokołu w dniu 11 czerwca 2013 r. na okoliczność, że działki nr [...] i nr [...] znajdują się poza obszarem inwestycji budowlanej pod nazwa tymczasowego zaplecza wykonawcy dla potrzeb bazy autobusowej i zajezdni tramwajowej MPK w K. w rejonie ul. L.. Wojewoda zauważył, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji w sytuacji stwierdzenia zbędności wywłaszczonej nieruchomości w części czy też w całości powinien uwzględnić obecny stan zagospodarowania nieruchomości w stosunku do kształtującego się orzecznictwa sądowego w zakresie nakładów poczynionych na zwracanej po wywłaszczeniu nieruchomości, które uwzględniane są przy dokonywaniu rozliczeń finansowych w związku z orzeczonym zwrotem nieruchomości, zaprezentowane m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r. I OSK 1971/10. Wojewoda podniósł, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta zobowiązany będzie również dla prawidłowego rozpatrzenia zgłoszonego roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w zakresie ustalenia aktualnego w chwili orzekania stanu prawnego wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, podjąć czynności pozwalające ustalić podmioty, którym w chwili wydawania decyzji w zakresie zwrotu będą ewentualnie przysługiwać określone ograniczone prawa rzeczowe w stosunku do nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot (np. użytkownik), albo prawa obligacyjne (dzierżawa, najem, użyczenie), a których praw lub obowiązków dotyczyć będzie rozstrzygnięcie zapadłe w wyniku postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak ustalono obecnie brak jest w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania odwoławczego ustanowionych praw rzeczowych lub obligacyjnych na rzecz osób trzecich. Mając na uwadze wskazane powyżej uchybienia Wojewoda stwierdził, że zaskarżona decyzja Starosty z dnia 11 czerwca 2013 r. nr [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 7, 77, 80 K.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przeprowadzenie wskazanych powyższych czynności dowodowych przez organ odwoławczy, ze względu na ich zakres oraz charakter, nie jest możliwe, gdyż naruszałoby to zawartą w art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu całej sprawy administracyjnej obu instancji. Gmina Miasto reprezentowana przez Prezydenta Miasta zaskarżyła w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości decyzję Wojewody z dnia 14 marca 2014r. r. [...] uchylającą decyzję Starosty z dnia 11 czerwca 2013r. Nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenia celu wywłaszczenia w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...]. Storna skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że stanowisko Wojewody uznać należy za błędne. Wedle nie budzącego sporów stanowiska sądów administracyjnych i doktryny cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle. Cel ten należy również badać w odniesieniu do konkretnej nieruchomości, jak wynika np. z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2013 r. o sygn. I SA/Wa 1440/12 (publ. LEX nr 1323497). W ocenie Gminy konsekwencją powyższego stanowiska jest konieczność zwrotu nieruchomości, która - pomimo realizacji - celu w sensie szerokim, same nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia. W istocie rzeczy, w przypadku realizacji celu jakim była zajezdnia autobusowa, przy jednoczesnym odstąpieniu od realizacji stacji transformatorowej projektowanej na działkach nr [...] i nr [...], należałoby przedmiotowe działki zwrócić. Nie do pogodzenia z przedstawionym dominującym stanowiskiem jest decyzja Wojewody, który opowiedział się jednak za odmiennym, generalnym rozumieniem celu wywłaszczenia. W związku z powyższym, wobec błędnego ustalenia celu wywłaszczenia w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...], co stanowi naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznać należy, iż decyzja Wojewody jest wadliwa i powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne - art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.g.n.", poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Powołany art. 137 u.g.n. stanowi zaś, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Gdyby natomiast cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Tym samym rację ma Wojewoda wskazując, że podstawowe znaczenie ma ustalenie jaki był cel wywłaszczanej nieruchomości i czy ten cel został zrealizowany. Z akt sprawy wynika, że skarżąca domaga się zwrotu działek nr [...] i nr [...], objętych odpowiednio księgą wieczystą nr [...] i nr [...], położonych w obrębie [...] jedn. ewid. [...] w K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...] (mały) T.. Działka nr [...], tak jak i szereg innych działek na tym obszarze, została wywłaszczona na cel, jakim było wybudowanie zajezdni autobusowej przy ul. L. w K.. Ten cel wywłaszczenia wprost wynika z umowy sprzedaży zawartej w trybie przewidzianym art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Istota sporu pomiędzy organem odwoławczym a obecnym właścicielem tej działki (Gminą Miasto ) dotyczy rozumienia tego celu. W ocenie strony skarżącej wybudowana w 1991 r. (a więc przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia) na działce nr [...] stacja transformatorowa trafo stanowi realizację odrębnego celu jako była właśnie budowa samej stacji trafo. Taki wydaje się być sens skargi strony skarżącej. Sąd tego stanowiska nie podziela i przychyla się do poglądu Wojewody. Jak wynika z treści umowy sprzedaży z dnia 4 czerwca 1986 r. Rep A nr [...] działka nr [...] została zbyta na rzecz Skarbu Państwa jako niezbędna pod budowę zajezdni autobusowej przy ul. L. w K., zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 13 czerwca 1984 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji, która to decyzja ustalała miejsce i warunki realizacji następującej inwestycji budowlanej dla tymczasowego zaplecza wykonawcy dla potrzeb bazy autobusowej i zajezdni tramwajowej MPK w K. rejonie ul. L.. Odrębnym pismem Dyrekcji Inwestycji nr [...] z dnia 4 lutego 1985 r. dotyczącej stacji trafo przy ul. L. wskazano, że stacja trafo planowana była do lokalizacji po drugiej stronie ulicy dojazdowej do baz MPK w pasie równoległym dla ul. L., czyli na działce nr [...]. Czy to oznacza, że budowa stancji trafo stanowiła odrębny cel wywłaszczenia? Wojewoda powziął w tym zakresie daleko idące wątpliwości nakazując organowi I instancji skrupulatne wyjaśnienie tej okoliczności i zarazem wskazał na pewne okoliczności pomocne w tym zakresie. Nie można temu zaleceniu Wojewody postawić zarzutu naruszenia prawa. Należy przy tym mieć na uwadze i to, że na działce nr [...] zaplanowano budowę stacji trafo w ramach podstawowej inwestycji – jaką była budowy zajezdni autobusowej przy ul. L. w K.. Potwierdza to treść pisma Zakładu Energetycznego w K.: znak [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r., zgodnie z którym stacja transformatorowa nr [...] zlokalizowana na działce nr [...] (część byłej działki nr [...]) przy ul. L. w K. - została wybudowana w 1991 roku na potrzeby projektowanej zajezdni autobusowej MPK, która miała zostać zlokalizowana przy ul. L.. Realizacja niezbędnej dla zrealizowania głównego celu wywłaszczenia infrastruktury technicznej w postaci np. sieci lub urządzeń energetycznych można tylko wtedy uznać za realizację celu wywłaszczenia, jeżeli tym głównym celem wywłaszczenia byłaby budowa takiej sieci energetycznej lub innych urządzeń energetycznych, albo też wtedy, gdy zrealizowany byłby główny cel wywłaszczenia. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że nie można uznać, że zrealizowanie samych tylko urządzeń potrzebnych do prawidłowego korzystania z zajezdni autobusowej jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, na której miała zostać zrealizowana jedynie część infrastruktury technicznej niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania głównego celu wywłaszczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w tej sprawie stanowisko zajęte przez organ odwoławczy w pełni odpowiada wykładni art. 136 i 137 u.g.n. Tym samym skoro badanie przez Sąd z urzędu sprawy sądowoadministracyjnej nie doprowadziło do wykrycia naruszeń prawa materialnego bądź postępowania przez organ odwoławczy, a także zarzut zawarty w skardze nie jest zasadny – Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Nie zachodzą bowiem okoliczności wskazujące na konieczność zastosowania art. 145 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło