I OSK 25/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-03-30
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Irena Kamińska, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji ma podstawy do odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sytuacji, gdy toczy się postępowanie sądowe o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, które mogłoby wpłynąć na krąg spadkobierców?Ratio decidendi
Organ administracji nie ma podstaw do odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, jeśli nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, które jest przedmiotem postępowania sądowego. Prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, nawet jeśli toczy się postępowanie o jego zmianę, stanowi podstawę do prowadzenia postępowania administracyjnego, chyba że zostało ono prawomocnie zmienione lub uchylone.Stan faktyczny
Wnioskodawca P. S. ubiegał się o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Postępowanie zostało zawieszone przez Wojewodę z uwagi na toczące się postępowanie sądowe o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R. S. i P. S. Wojewoda odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, a Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te postanowienia, uznając brak podstaw do zawieszenia i odmowy podjęcia postępowania. Minister Skarbu Państwa wniósł skargę kasacyjną, podnosząc naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zagadnienia wstępnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1412/14 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz P. S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 września
2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1412/14 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...].
Wyrok zapadł w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z dnia 25 listopada 2008 r. P. S. zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez R. S. w P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewoda [...] pismem z dnia 23 września 2009 r., działając na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), zobowiązał wnioskodawcę do usunięcia braków podania przez złożenie dokumentów wymaganych powołaną ustawą m.in. do przedłożenia prawomocnych postanowień spadkowych.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie P. S. przedstawił organowi uwierzytelnioną kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie I Wydziału Cywilnego z dnia 15 czerwca 1993 r., sygn. akt I Ns 883/93/S o stwierdzeniu nabycia spadku po R. S. i P. S..
Następnie, na skutek wezwania organu, Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia I Wydział Cywilny, sygn. akt I NS 129/10/S, poinformował Wojewodę, że obecnie przed Sądem toczy się postępowanie o zmianę ww. postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewoda postanowieniem z dnia [...] czerwca
2012 r. - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a. - zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia I Wydział Cywilny zagadnienia wstępnego polegającego na rozpatrzeniu wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia z dnia
15 czerwca 1993 r.
Wnioskiem z dnia 30 września 2013 r. P. S. zwrócił się do Wojewody o podjęcie zawieszonego postępowania.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, z uwagi na brak podstaw do przyjęcia, iż ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania.
Na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania P. S. złożył zażalenie.
Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r.
W uzasadnieniu przywołał treść art. 97 k.p.a, art. 925 k.c. i art. 1025 k.c. oraz wskazał, że toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia I Wydział Cywilny, sygn. akt I Ns 129/10/S, w sprawie zmiany postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia 15 czerwca 1993 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po R. S. i P. S. sygn. akt
I Ns 883/93/S, powoduje niemożność wezwania spadkobierców, jako stron do udziału w postępowaniu - gdyż istnieje uzasadniona wątpliwość co do kręgu spadkobierców ustalonych postanowieniem z dnia 15 czerwca 1993 r.
Organ odwoławczy podzielił w całości zaprezentowane stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie przyczyna zawieszenia nie ustąpiła, a kwestia zakończenia postępowania spadkowego jest niewątpliwie zagadnieniem wstępnym w stosunku do sprawy prowadzonej przez Wojewodę o ustalenie prawa do rekompensaty na rzecz osób wskazanych przez Sąd, jako uprawnionych do nabycia spadku.
Skargę na powyższe postanowienie Ministra wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym, które winno skutkować najpierw zawieszeniem postępowania, a następnie odmową jego podjęcia. Organ prowadzący postępowanie jest w posiadaniu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia
15 czerwca 1993 r., sygn. akt I Ns 883/93/S, w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po R. S. i P. S.. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika także, że postanowienie to zostało w jakikolwiek sposób podważone. Faktem jest jedynie to, iż przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia toczy się postępowanie w sprawie zmiany postanowienia spadkowego z dnia 15 czerwca 1993 r., które nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone.
Sąd wskazał, że w art. 1025 § 2 k.c. zawarte jest domniemanie, zgodnie z którym osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia jest spadkobiercą. W niniejszej sprawie poza sporem jest to, iż skarżący takim postanowieniem się legitymuje. Zgodnie natomiast z regulacją zawartą w art. 679 § 1 k.p.c. dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą, może być przeprowadzony jedynie w postępowaniu o uchylenie lub zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W przypadku udowodnienia przez wnioskodawcę, że osoba, która uzyskała postanowienie o nabyciu spadku, w rzeczywistości spadkobiercą nie jest lub też wprawdzie jest spadkobiercą, ale jej udział w spadku jest mniejszy niż określony w postanowieniu to Sąd, uchylając postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, jednocześnie wydaje postanowienie stwierdzające rzeczywisty stan prawny tj. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zawierające prawidłowe ustalenie kręgu spadkobierców i ich udziały w spadku.
Sąd podniósł, że z akt sprawy nie wynika, iż postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia 15 czerwca 1993 r. sygn. akt I Ns 883/93/S, zostało uchylone lub zmienione w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia sygn. akt I Ns 129/10/S. Z informacji ww. Sądu wynika, że sprawa ta jest w toku.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organ prowadzący postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez R. S. w P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rozpatrując wniosek skarżącego o podjęcie zawieszonego postępowania - powinien przy jego rozpatrywaniu kierować się domniemaniem prawnym zawartym w przywołanym art. 1025 § 2 k.c. Mając zatem na względzie to, że do chwili zmiany przez sąd powszechny prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R. S. i P. S. jedynym ich spadkobiercą jest P. S. - to organ nie miał podstaw do zawieszenia prowadzonego postępowania.
Sąd podkreślił, że sama hipotetyczna możliwość zmiany postanowienia spadkowego nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższe oznacza w konsekwencji, że odmowa podjęcia zawieszonego postępowania, była nieprawidłowa. Organ administracji, który zawiesił postępowanie w sprawie, zobowiązany jest to postępowanie podjąć również w sytuacji, gdy stwierdzi, że przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania nie istnieje. Zdaniem Sądu, istnienie w obrocie prawnym prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia 15 czerwca 1993 r. sygn. akt I Ns 883/93/S świadczy o tym, że przesłanka do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie nie istnieje.
Sąd zaznaczył, iż w przypadku wydania przez sąd powszechny prawomocnego postanowienia w przedmiocie uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia 15 czerwca 1993 r., na podstawie art. 148 § 1 pkt 8 k.p.a. będzie można z urzędu wznowić postępowanie administracyjne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Skarbu Państwa, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że hipotetyczna możliwość zmiany postanowienia spadkowego nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podczas gdy zagadnienie wstępne istnieje, albowiem do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie uchylenia postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, Wojewoda [...] nie może potwierdzić prawa do rekompensaty, ponieważ mógłby doprowadzić do przysporzenia na rzecz osoby nieuprawnionej bądź w niewłaściwych proporcjach, co stanowiłoby naruszenie słusznego interesu Skarbu Państwa oraz stron postępowania, który organ wojewódzki musi brać pod uwagę prowadząc postępowanie,
2. art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie istniało zagadnienie wstępne, ponieważ do chwili zmiany przez sąd powszechny prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku jedynym spadkobiercą jest P. S., podczas gdy w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym istniały rozbieżności dotyczące ustalenia kręgu osób uprawnionych do rekompensaty, co jest istotną okolicznością wymagającą dokładnego wyjaśnienia.
Wskazując na powyższe, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania wedug norm przepisanych.
Rozwijając podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty, Minister Skarbu Państwa podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2014 r.
Jednocześnie Minister podniósł, że skontaktował się z [...]m Urzędem Wojewódzkim w Krakowie celem ustalenia aktualnego stanu postępowania spadkowego. Z uzyskanych informacji wynika, że w dniu 4 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny wydał postanowienie częściowe, sygn. akt I Ns 129/10/S, na mocy którego uchylił postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 15 czerwca 1993 r. w zakresie jego punktu I i II. Zgodnie z uzyskaną informacją, ww. postanowienie nie jest prawomocne. Jednakże sam fakt, iż Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie Wydział Cywilny w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uchylił kluczową część własnego postanowienia z dnia 15 czerwca 1993 r. świadczy o prawidłowym postępowaniu Wojewody [...] w przedmiotowym postępowaniu.
Uwzględniając powyższe, Minister Skarbu Państwa wskazał na błędną argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdyż z wniosku Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Tarnowa przed Sądem Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie toczy się postępowanie w przedmiocie zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R. S. i P.S., które jest zagadnieniem wstępnym w prowadzonym postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że sama hipotetyczna możliwość zmiany postanowienia spadkowego nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, gdyż niewątpliwie spadkodawca - R.S. sporządził testament na okoliczność swojej śmierci, w związku z powyższym zaszła istotna wątpliwość dotycząca prawidłowości treści postanowienia spadkowego z dnia 15 czerwca 1993 r. Nie kwestionując w żaden sposób faktu, że powyższe postanowienie jest prawomocne, to jednak mogło zostać wydane na podstawie nieprawdziwych oświadczeń wnioskodawców, co wiąże się również z kwestią
ewentualnej odpowiedzialności karnej. Minister Skarbu Państwa zwrócił uwagę, że
uczestnikami postępowania przed Sądem Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny o sygn. akt I Ns 129/10/S w przedmiocie zmiany ww. postanowienia z dnia 15 czerwca 1993 r. są: Prokuratura Okręgowa w Tarnowie i Prokuratura Rejonowa Kraków Śródmieście Wschód, co wynika wprost z treści postanowienia częściowego Sądu z dnia 4 sierpnia 2014 r.
Ponadto Minister Skarbu Państwa wskazał, że skontaktował się również
z Urzędem Miasta w Tarnowie, aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na temat przebiegu postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w przedmiocie zmiany postanowienia z dnia 15 czerwca 1993 r. Z informacji przekazanych telefonicznie wynika, że Sąd podejmował za pośrednictwem Konsulatu RP w Brazylii starania zmierzające do ustalenia ostatniej woli R. S..
W ich wyniku ustalono, że R. S. pozostawił na terenie Brazylii testament, w którym swoim dziedzicem nie ustanowił wyłącznie syna P. S., ale również wnuka P. S. (w równych częściach). Uwzględniając powyższe, proporcje dziedziczenia spadkobierców księcia R. S., a w szczególności spadkobierców P. S. zmienią się. Ponadto w treści testamentu R. S. dokonał szeregu zapisów na rzecz podmiotów, które nie są spadkobiercami.
Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. pełnomocnik P. S. wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w Krakowie prawomocnego postanowienia z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II Ca 2406/14 zmieniającego zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2014 r., sygn. akt I Ns 129/10/S i oddalającego wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R.S. i P.S. z dnia 15 czerwca 1993 r., sygn. akt I Ns 883/93/S.
W piśmie z dnia 8 maja 2015 r. Minister Skarbu Państwa podtrzymał dotychczasową argumentację, wskazując na konieczność oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku.
Pismem z dnia 8 czerwca 2015 r. pełnomocnik P. S. podtrzymał wniosek o umorzenie niniejszego postępowania.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 30 marca 2016 r. pełnomocnik P. S. cofnął wniosek o umorzenie postępowania i wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art.183§2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., a zarzut naruszenia przepisów postępowania został ograniczony do powołania art.7 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z uwagi na taki sposób sformułowania zarzutów przypomnieć należy, że wskazane jako naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego są stosowane przez organ administracji publicznej, a nie sąd administracyjny, który prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Adresatem zarzutu naruszenia przepisów postępowania może być tylko Sąd pierwszej instancji. W postępowaniu kasacyjnym przedmiotem kontroli jest wyrok sądu, a nie decyzja administracyjna. W przypadku, gdy Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to sam naruszył przepisy zobowiązujące go do kontroli legalności działalności administracji publicznej. Jako podstawę kasacyjną należy zatem wskazać przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenia sąd nie dostrzegł. W niniejszej sprawie zarzut skargi kasacyjnej został ograniczony wyłącznie do powołania wyżej wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bez powiązania z odpowiednimi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazane nieprawidłowości nie stanowią jednak przeszkody do rozpoznania wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).
Przedmiotem zaskarżenia do Sądu pierwszej instancji było postanowienie Ministra Skarbu Państwa utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, nie zaś postanowienie o zawieszeniu postępowania wydane na podstawie art.97 §1 pkt 4 k.p.a. Pomimo tego rozważania rozpocząć należy od przyczyn na podstawie których bieg postępowania administracyjnego został wstrzymany. Na wstępie konieczne jest zatem rozważenie, czy organ administracji miał obowiązek zawieszać z urzędu postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu, gdy w drodze postępowania o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po poprzednich właścicielach nieruchomości zweryfikowane zostanie prawomocne postanowienie sądu cywilnego ustalające krąg spadkobierców, a więc czy okoliczność powyższa stanowi zagadnienie wstępne w takim postępowaniu. Organ administracji ma bowiem obowiązek na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. podjąć zawieszone postępowanie nie tylko w razie ustania przyczyny zawieszenia, ale także wówczas, gdy okaże się, że przesłanka z powodu której postępowanie zostało zawieszone w rzeczywistości nie istniała. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem innego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia określonego zagadnienia przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Dopiero wówczas określone zagadnienie ma charakter prejudycjalny w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Wobec tego organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym, przy czym o takiej bezpośredniej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. W orzecznictwie podkreśla się, że owa "bezpośredniość" istnieje wówczas, "gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe".
W rozpoznawanej sprawie w dacie wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, jak również w dacie wydania zaskarżonego postanowienia krąg spadkobierców po R. S. został ustalony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia z dnia 15 czerwca 1993 r., sygn. I Ns 883/93/s. Zgodnie z tym postanowieniem spadek po R. S. nabył jego syn P. S., zaś spadek po P. S. nabyli jego żona K. S. i syn P. S.. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o zawieszeniu postępowania zagadnieniem wstępnym, w ocenie organu, jest rozstrzygnięcie, które miało zapaść w postępowaniu o zmianę postanowienia spadkowego z dnia 15 czerwca 1993 r. Z akt sprawy wynika, że postępowanie to zostało zainicjowane wnioskiem Prezydenta Miasta Tarnowa, nie zaś – jak podano w uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postępowania - wnioskiem P. i K.S.. Z wniosku o zmianę postanowienia wniesionego do sądu cywilnego w trybie art.679 k.p.c. wynika, że w istocie do kręgu spadkobierców po R. S. należy P. i K. S. ( z ewentualnie innymi udziałami w spadku). Nie to jednak jest w sprawie istotne, bo ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może dokonywać oceny toczących się postępowań spadkowych i wkraczać w kognicję sądów powszechnych. Obowiązkiem jednak tak sądów administracyjnych, jak też organów administracji jest respektowanie prawomocnych orzeczeń sądów cywilnych.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł, wskazując na regulacje zawarte w kodeksie cywilnym i w kodeksie postępowania cywilnego, że do chwili zmiany prawomocnego postanowienia spadkowego organ administracji nie miał podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art.97 §1 pkt 4 k.p.a. Tym samym niezasadnie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art.7 i art.97 §1 pkt 4 k.p.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło