I SA/Wa 1968/13
WyrokWSA w Warszawie2014-09-02
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak wezwania jednego ze współwłaścicieli nieruchomości (żony) do dobrowolnego jej odstąpienia w zamian za nieruchomość zamienną, podczas gdy drugi współwłaściciel (mąż) odmówił zbycia nieruchomości, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie dekretu z 1949 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak wezwania jednego ze współwłaścicieli (żony) do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, gdy drugi współwłaściciel (mąż) odmówił zbycia, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Nawet gdyby żona została wezwana i wyraziła zgodę, transakcja nie mogłaby dojść do skutku z powodu sprzeciwu męża, co wynikało z przepisów o współwłasności i braku zgody jednego z małżonków na czynność przekraczającą zwykły zarząd. Ponadto, brak wskazania konkretnej ceny w wezwaniu nie jest rażącym naruszeniem prawa, ze względu na odmienne interpretacje tego przepisu w orzecznictwie.Stan faktyczny
Następcy prawni właściciela nieruchomości wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1956 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że cel wywłaszczenia i wymogi formalne zostały spełnione zgodnie z dekretem z 1949 r. Głównym zarzutem skarżących było to, że do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za nieruchomość zamienną wystąpiono tylko do jednego ze współwłaścicieli (męża), z pominięciem jego żony. Minister uznał, że brak zgody męża uniemożliwiłby zawarcie umowy cywilnoprawnej, a tym samym brak wezwania żony nie był rażącym naruszeniem prawa. Skarga została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi D. G. i H. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
G. S., D. G. i H. M. następcy prawni byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. z dnia [...] stycznia 1956 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...], orzekającego o wywłaszczeniu na rzecz Państwowego Ośrodka [...] nr [...] w L. całości nieruchomości o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Powiatowego w N, nr parceli [...] położonej w L. pow. N., stanowiącej własność E. M.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że przedmiotową nieruchomość wywłaszczono w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31).
Odnosząc się do art. 2 ww. dekretu Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwoleniem z dnia [...] września 1954 r., udzielił Centralnemu Zarządowi Państwowych Ośrodków [...] jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych – zezwolenia na nabycie pod rozbudowę Państwowego Ośrodka [...] nr [...] ww. nieruchomości. Przedmiotowe zezwolenie zostało udzielone w oparciu o wniosek Ministerstwa Rolnictwa Centralnego Zarządu Państwowych Ośrodków [...] z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...], uzupełniony pismem z dnia [...] sierpnia 1954 r. Do przedmiotowego wniosku dołączono, zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 dekretu, zezwolenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] lipca 1954 r., zezwalające Centralnemu Zarządowi Państwowych Ośrodków [...] na wystąpienie do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego celem uzyskania wymaganego art. 5 dekretu wywłaszczeniowego zezwolenia, odpis zaświadczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. z dnia [...] czerwca 1953 r. nr stwierdzającego, że m.in. nieruchomość położona w L. nr parceli [...] o pow. około [...] ha jest niezbędna dla Centralnego Zarządu Państwowych Ośrodków [...] w O. na rozbudowę Państwowego Ośrodka Maszynowego nr [...] w L., odpis zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] czerwca 1952 r. znak [...] wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. Wojewódzką Komisję Planowania Gospodarczego wyrażającego zgodę na lokalizację ogólną inwestycji budowy Państwowego Ośrodka [...] w L. pow. N. oraz odpis zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 1954r. znak [...] wyrażającego zgodę na lokalizację szczegółową na teren od rozbudowę Państwowego Ośrodka [...], jak również szkic sytuacyjny. W ocenie Ministra powyższe oznacza, że w powyższym zakresie organ wywłaszczeniowy nie naruszył rażąco prawa, gdyż zarówno cel wywłaszczenia jak i wymagania formalne zostały spełnione.
Odnosząc się do spełnienia wymogów zawartych w art. 8 ww. dekretu, Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła jedyną nieruchomość E. M.. Dlatego też pismem z dnia [...] października 1954 r. wystąpiono do jednego z właścicieli nieruchomości – E. M. z wnioskiem o dobrowolne odstąpienie ww. nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną, wskazując termin 15 dni od daty doręczenia przedmiotowego wezwania. Minister wskazał także, że w związku z faktem, że po wycofaniu wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1954 r., negocjacje z byłym właścicielem nie doszły do skutku, pismem z dnia 8 lipca 1955 r. wystąpiono do byłego właściciela E. M. z prośbą o stawienie się w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. w dniu [...] lipca 1955 r. celem zawarcia umowy w przedmiocie odstąpienia nieruchomości na rzecz Państwowego Ośrodka [...] w L. w zamian za nieruchomość zamienną. W pouczeniu wezwania z dnia 15 października 1955 r. poinformowano właściciela, iż niezawarcie umowy w terminie 15 dni od doręczenia wezwania będzie skutkowało wywłaszczeniem nieruchomości w trybie przepisów ww. dekretu. Również w wezwaniu z dnia [...] lipca 1955 r. poinformowano, że niezawarcie umowy będzie skutkowało wywłaszczeniem nieruchomości.
Minister wskazał także, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła własność biorącego udział w całym postępowaniu E. M. oraz jego żony H. M. z domu F.
Minister odnosząc się do braku wezwania w trybie art. 8 ww. dekretu – H. M. współwłaścicielki nieruchomości (w formie wspólności majątkowej) do odstąpienia nieruchomości za określoną cenę wskazał, że z akt archiwalnych sprawy, m.in. z protokołu z rozprawy przeprowadzonej dnia [...] października 1955 r. wynika, że mąż ww. - drugi współwłaściciel nieruchomości, na prawach wspólności majątkowej nie wyraził zgody na odstąpienie nieruchomości. Organ wskazał także, że brak zgody jednego z małżonków - współwłaścicieli nieruchomości na prawach małżeńskiej wspólności majątkowej - na odstąpienie nieruchomości w drodze umowy cywilnej, uniemożliwiał zawarcie umowy cywilnoprawnej przez drugiego ze współmałżonków, gdyż zgodnie ówcześnie obowiązującym art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny (Dz. U. z 1950r., nr 34, poz. 308, ze zm.) do dokonywania czynności, przekraczających zakres zwykłego zarządu (którą to czynnością niewątpliwie było zbycie nieruchomości), potrzebna była zgoda drugiego małżonka. Zatem, brak zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli (na prawach małżeńskiej wspólności majątkowej) – E. M. w ocenie Ministra uniemożliwiał nabycie nieruchomości w drodze cywilnoprawnej. Tym samym, fakt braku wystąpienia do H. M. w trybie art. 8 dekretu wywłaszczeniowego w ocenie Ministra nie miał znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż nawet w przypadku wystąpienia do ww. w trybie art. 8 dekretu oraz oświadczenia woli wyżej wymienionej wyrażającego zgodę na przeniesienie własności nieruchomości w drodze cywilnoprawnej byłoby niemożliwe (z uwagi na brak zgody E. M.). Dlatego też brak wystąpienia do ww. w trybie art. 8 dekretu w ocenie Ministra nie można uznać za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż zastosowanie przedmiotowego trybu nie mogło wywołać zamierzonego skutku Ponadto działanie E. M. nie wyrażające zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości zdaniem organu należy uznać za działanie zmierzające do zachowania wspólnego prawa (własności nieruchomości) obojga współmałżonków.
Ponadto Minister uznał, że wezwania skierowane do E. M. w trybie art. 8 dekretu nie zawierały wady o charakterze rażącym. W ocenie Ministra brak w ww. wezwaniach ceny nie naruszył prawa w stopniu rażącym, gdyż jak wynika z akt sprawy, z byłym właścicielem były prowadzone wielokrotnie negocjacje dotyczące dobrowolnego odstąpienia nieruchomości (w których proponowano również ekwiwalent pieniężny), zaś przedmiotem zainteresowania byłego właściciela był jedynie ekwiwalent w postaci nieruchomości zamiennej. Zatem pomimo iż ww. wezwaniach nie zaproponowano byłemu właścicielowi ceny wyrażonej w pieniądzu, nie stanowiło to zdaniem Ministra rażącego naruszenia prawa, bowiem wykonawca narodowych planów gospodarczych już na wstępie ustalił, iż przedmiotem zainteresowania byłego właściciela nie było zadośćuczynienie pieniężne.
Minister wskazał także, że zgodnie z art. 18 ust. 1 dekretu zawiadomieniem z dnia 15 września 1955 r. poinformowano E. M. o wszczęciu na wniosek Państwowego Ośrodka [...] w L. - postępowania wywłaszczeniowego. Poinformowano także ww. o możliwości przeglądania wniosku z dnia [...] sierpnia 1955 r. wraz z załącznikami oraz o możliwości składania wniosków i sprzeciwów w terminie 14 dni do doręczenia zawiadomienia. Minister wskazał także, że z akt sprawy wynika, że poinformowano byłego właściciela o terminie rozprawy wywłaszczeniowo- odszkodowawczej mającej się odbyć dnia [...] października 1955 r. Z akt sprawy wynika także, że zawiadomienie o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej dotarło do byłego właściciela E. M. w dniu 21 września 1955 r. Powyższe zdaniem organu wynika także z jego pisma z dnia [...] października 1955 r. skierowanego do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. Wydział Społeczno -Administracyjny. W samej zaś rozprawie E. M. nie brał udziału pomimo prawidłowego zawiadomienia.
Odnosząc się do treści art. 21 dekretu Minister wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. Wojewódzki Zarząd Spraw Wewnętrznych Wydział Społeczno-Administracyjny orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwowego Ośrodka [...] nr [...] w L. całości ww. nieruchomości, stanowiącej własność E. M. W przedmiotowym orzeczeniu wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości polega na odebraniu prawa własności E. M. z dniem zgłoszenia przez Państwowy Ośrodek [...] nr [...] w L. wniosku wywłaszczeniowego tj. z dniem [...] sierpnia 1955 r. W orzeczeniu tym pouczono o możliwości wniesienia odwołania, z którego E. M. skorzystał.
Minister wskazał, że po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 1956 r. Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. utrzymała w mocy ww. decyzję wskazując, że droga nabycia nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy odstąpienia nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną nie dały rezultatu, z uwagi na brak zgody właściciela..
Konkludując Minister wskazał, że podnoszony przez wnioskodawców zarzut braku udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym drugiego współwłaściciela nieruchomości tj. H. M. nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności w trybie art. 156 i nast. k.p.a., może być natomiast przesłanką do wznowienia w trybie przepisów art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a postępowania zakończonego ww. decyzją.
Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez G. S., D. G. i H. M. - Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, że za niezasadne należy uznać podnoszone przez wnioskodawców kwestie odnośnie zastąpienia zgody jednego ze współmałżonków zaświadczeniem sądu wydanym na podstawie art. 15 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli za nieuzasadnione. Wskazał, że przepisy dekretu, jako uregulowania szczególne, nie przewidywały możliwości zastępowania oświadczeń woli o sprzedaży nieruchomości/zamianie orzeczeniem sądu, a jedynie w sytuacji braku zgody właściciela - możliwość nabycia nieruchomości w drodze wywłaszczenia (art. 8 ust 4 dekretu), co miało miejsce w niniejszym postępowaniu.
Skargi identycznej treści do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli G. S., D. G. i H. M.. Powyższe skargi zostały zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Wa 1968/13 – skarga G. S., sygn. akt I SA/Wa 1969/13 - skarga D. G., a skarga H. M. pod sygn. akt I SA/Wa 1970/13.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
- naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 dekretu, poprzez błędną jego wykładnie, polegającą na przyjęciu, że niewystąpienie z propozycją zamiany gruntu do wszystkich współwłaścicieli gruntu, nie powoduje uznania, ze obowiązek określony nie został wykonany;
- naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskutek jego niezastosowania, mimo rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 przepisu dekretu.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podnieśli, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że pomimo, ze nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia stanowiła współwłasność małżonków E. i H. M. z wnioskiem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości za nieruchomość zamienną wystąpiono tylko do jednego z właścicieli tj. do E. M., z pominięciem H. M. W ich ocenie naruszenie art. 8 dekretu poprzez brak wezwania H. M., wbrew stanowisku Ministra wyrażonym w zaskarżonej decyzji, ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniami Sądu z dnia 6 września 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1969/13 i sygn. akt I SA/Wa 1970/13, Sąd postanowił powyższe skargi połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je dalej pod sygn. akt I SA/Wa 1968/13.
Jak wynika z akt sądowych sprawy skarżąca G. S. zmarła w dniu [...] stycznia 2014 r. Z nadesłanego do akt sądowych sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny sygn. akt [...], wynika, że spadek po ww. nabyła jej siostra D. G., będąca również skarżącą w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Podstawę prawno-materialną orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. z dnia [...] grudnia 1955 r. oraz decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1956 r. o wywłaszczeniu na rzecz Państwowego Ośrodka M [...] w L. nieruchomości o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność H. i E. małżonków M., stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 nr 4 poz. 31). Rzeczą organu nadzoru było, zatem wyjaśnienie, czy przedmiotowe decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów tego dekretu.
Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można takie rozstrzygnięcie wzruszyć. Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji, może mieć ono miejsce jedynie w przypadku, gdy badana w tym trybie decyzja dotknięta jest w sposób oczywisty przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się więc ponownie istoty sprawy (tu o wywłaszczeniu gospodarstwa rolnego), ale jedynie ocenia legalność wydanego w niej rozstrzygnięcia, na gruncie obowiązujących w dacie jego wydawania przepisów, w kontekście ustalonego wówczas przez organy stanu faktycznego. Z uwagi na jej wyjątkowy charakter, stosując tę instytucję należy, zdaniem sądu, czynić to w sposób wyważony i za każdym razem przede wszystkim badać, czy nawet przy oczywistości naruszenia prawa w przeszłości, jego zastosowanie wywołało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia demokratycznego państwa prawnego. Ta ostatnia okoliczność jest niezmiernie istotna i wielokrotnie była powtarzana w orzecznictwie. "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa" (wyrok NSA z dnia 4.04.2012 r., II OSK 2565/10, LEX nr 1219119).
Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości akceptuje ustalenia o oceny dokonane przez organy obu instancji, nie zachodzi zatem potrzeba powtórzenia ich treści.
Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się zaś do zarzutu skarżących, że brak wezwania współwłaścicielki spornej nieruchomości – H. M. – do dobrowolnego jej odstąpienia, oznacza, że organy wydające kontrolowane obecnie decyzje rażąco naruszyły art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych, który to przepis nakazywał poprzedzić wniosek o wywłaszczenie pertraktacjami dotyczącymi dobrowolnego odstąpienia gruntu na podstawie umowy kupna sprzedaży lub zamiany nieruchomości. Wezwanie w tym przedmiocie skierowane zostało jedynie do E. M., z pominięciem jego żony H. M.
Mając na uwadze wskazania ogólne dotyczące postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przedstawione wyżej, podkreślić należy, że jeżeli - jak w tym przypadku - mamy do czynienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej pochodzącej sprzed ponad pięćdziesięciu lat, to wady w procedurze wywłaszczenia, aby mogły być uznane za rażąco naruszające prawo, muszą wskazywać na wywłaszczenie niezgodne z celem publicznym lub na ustalenie wysokości odszkodowania w sposób odbiegający od ówczesnych realiów normatywnych. Tylko bowiem te okoliczności wyznaczają standardy państwa prawnego przy wywłaszczeniu .
W ocenie Sądu z taką sytuacją nie mamy zaś do czynienia w niniejszej sprawie.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej analizując treść dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. trafnie ustalił, że ówczesny ustawodawca uznając potrzebę zabezpieczenia inwestorom-wykonawcom narodowych planów gospodarczych – odpowiednich nieruchomości niezbędnych do ich realizacji, uznawał prymat ich nabycia w trybie cywilnoprawnego porozumienia między stronami. Dopiero bezskuteczne wezwanie właścicieli nieruchomość w trybie art. 8 dekretu do sprzedaży lub zamiany nieruchomości w drodze porozumienia cywilnoprawnego, otwierało drogę do wszczęcia procedury wywłaszczeniowej w trybie administracyjnym.
Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że brak wystąpienia do H. M. w trybie art. 8 dekretu pozostawał bez wpływu na treść ostatecznie wydanej decyzji wywłaszczającej nieruchomość rolną małżonków położoną w L.
Zważyć bowiem należy, że prawidłowo wezwany w trybie wymienionego art. 8 dekretu E. M., w sposób nie budzący wątpliwości odmówił zarówno zbycia jak i zamiany nieruchomości. Powyższe potwierdza treść protokołu z dnia [...] października 1955 r., protokół rozprawy z dnia [...] września 1955 r., treść orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1956 r. oraz wniosek o wywłaszczenie z dnia [...] sierpnia 1955 r.
Okoliczność ta determinuje ocenę, że nawet w przypadku zgodnego z treścią art. 8 dekretu wezwania H. M. do dobrowolnego zbycia lub zamiany nieruchomości oraz wyrażenia przez nią zgody na powyższe, proponowane transakcje nie mogłyby dojść do skutku, a w konsekwencji wdrożone zostałoby postępowanie zmierzające do wywłaszczenia. Wniosek ten wprost wynika z treści zapisu art. 82 dekretu Prawo rzeczowe z dnia 11 października 1946 r., który to przepis przewidywał, że do rozporządzania rzeczą wspólną, w szczególności do jej zbycia lub obciążenia oraz do wszelkich czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Skoro zatem wywłaszczone gospodarstwo rolne stanowiło współwłasność małżonków M. objętą wspólnością małżeńską ustawową, sprzeciw jednego z nich wobec zadysponowania nieruchomością w drodze sprzedaży lub zamiany automatycznie przekreślił możliwość dokonania takiej transakcji przy aprobacie drugiego z małżonków.
Także fakt braku wskazania E. M. proponowanej ceny nabycia nieruchomości w wezwaniach z dnia [...] października 1954 r. i z dnia [...] października 1955 r. nie może być kwalifikowany jako rażące naruszenie prawa. Niezależnie od argumentów wskazanych w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji Sąd orzekający w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, że wezwanie skierowane do właścicieli nieruchomości na podstawie art. 8 dekretu z dnia 1949 r o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie zawierające konkretnej ceny wprawdzie narusza prawo, lecz nie stanowi jego naruszenia w stopniu rażącym. W tym zakresie podziela w całości pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. I OSK 840/09 w , którym Sąd ten wskazał, że art. 8 ust. 1 dekretu w odniesieniu do obowiązku wskazania ceny w wezwaniu do odstąpienia nieruchomości był w orzecznictwie odmiennie interpretowany . To zaś oznacza, że nie można uznać by stan prawny w tym zakresie był wystarczająco jasny, a tym samym by istniały przesłanki do uznania naruszenia tego przepisu za rażące naruszenie prawa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło