II SAB/Bd 45/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2014r. sprawy ze skargi B. K. i W. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do załatwienia wniosku skarżących B. K. i W. K. z dnia [...] grudnia 2000 roku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości [...] ( [...]) złotych, 4. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżących B. K. i W. K. solidarnie kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SAB 45/14 UZASADNIENIE B. i W. K. - skarżący na podstawie art. 55 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa", wnieśli o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu ich skargi z dnia [...].04.2013 r. na przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy Z. postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność. Z załączonego odpisu skargi i dołączonych do niego dokumentów wynika, że skarżący w dniu [...].12.2000 r. złożyli skierowany do Wójta Gminy Z. wniosek o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...], dołączając doń pełną dokumentację. Pismem z dnia [...].07.2012 r. Wójt przyznał, że sprawa nie została załatwiona w terminie i wyznaczył ostateczny termin jej załatwienia: [...].08.2012 r. Termin ten nie został dotrzymany. Pismem z dnia [...].02.2013 r. skarżący wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. - dalej "SKO" zażalenie na bezczynność Wójta. SKO postanowieniem z dnia [...].02.2013 r. wyznaczyło Wójtowi 14 - dniowy termin do załatwienia sprawy i stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ w wyznaczonym terminie sprawa o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nadal nie została załatwiona, skarżący złożyli do WSA w Bydgoszczy skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Z. ( z dnia[...].04.2013 r.). Skarga ta wpłynęła do Urzędu Gminy w Z. w dniu [...].05.2013 r. Nie została ona jednak przekazana do sądu pomimo, że taki obowiązek wynika z art. 54 § 2 ppsa. Wobec tego skarżący pismem z dnia [...].11.2013 r. złożyli do sądu wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy Z. grzywny za niewywiązanie się z obowiązku o jakim mowa w art. 54 § 2 ppsa. Postanowieniem z dnia 17.02.2014 r. (sygn. akt II SO/Bd 22/13), wydanym na podstawie art. 55 § 1 ppsa WSA w Bydgoszczy wymierzył Wójtowi Gminy Z. grzywnę w wysokości 1000 zł za nieprzekazanie do sądu skargi skarżących z dnia [...].04.2013 r. Według uzyskanych przez skarżących informacji, pomimo wymierzenia grzywny Wójt Gminy Z. nie przekazał skargi do sądu, nie podjął też żadnych kroków w sprawie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego wydziału z dnia 10.04.2014 r. poinformowano Wójta Gminy Z., że do sądu wpłynął wniosek B. i W. K. o rozpoznanie na podstawie odpisu skargi sprawy o przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy Z. postępowania. Jednocześnie wezwano Wójta do udzielenia w terminie 7 dni odpowiedzi na skargę i nadesłania jej do Sądu wraz z dwoma odpisami i aktami administracyjnymi sprawy. Zarządzenie to wpłynęło do Urzędu Gminy w Z. w dniu [...].04.2014 r. Do dnia rozprawy na wezwanie to nie udzielono żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 55 § 2 ppsa, w przypadku gdy organ nie przekaże sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Przepis powyższy przewiduje więc możliwość rozpoznania sprawy przez sąd na podstawie odpisu skargi, ale tylko w przypadku spełnienia czterech przesłanek: 1. braku przekazania skargi przez organ, 2. wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi przez organ, 3. zgłoszenia przez skarżącego żądania rozpoznania sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi, 4. braku wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w skardze. Wszystkie wymienione wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie. Badając ich wystąpienie w rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdza, że zostały one spełnione w całości. Do dnia rozprawy to jest do [...].09.2014 r. Wójt Gminy Z. nie przekazał bowiem sądowi skargi z dnia [...].04.2013 r. na przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania, co jest wiadome sądowi z urzędu. Postanowieniem tutejszego sądu z dnia 17.02.2014 r. (sygn. akt II SO/Bd 22/13), które stało się prawomocne w dniu 7.03.2014 r. wymierzono Wójtowi Gminy Z. grzywnę za nieprzekazanie sądowi tej skargi. Ponadto, jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z dnia [...].04.2014 r. zgłosili żądanie rozpoznania sprawy o przewlekłość postępowania na podstawie nadesłanego odpisu skargi. Spełniona też została czwarta przesłanka - stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Wynika z niej i z załączonych do niej dokumentów, że wniosek skarżących z dnia [...].12.2000 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nie został załatwiony przez organ co najmniej do dnia [...].02.2013 r., to jest do wydania przez SKO postanowienia o wyznaczeniu 14-dniowego terminu do jego załatwienia. Z pisma organu z dnia [...].09.2014 r. (w aktach sądowych) wynika natomiast, że skarżący w ciągu tygodnia dopiero zostaną powiadomieni o możliwości zapoznania się ze skorygowanym operatem szacunkowym, a dopiero później zostanie wydana decyzja w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. W okresie od złożenia wniosku przez skarżących w 2000 r. pierwszą czynnością jaką podjął organ było zawiadomienie o konieczności powołania biegłego w celu sporządzenia operatu szacunkowego, co miało miejsce w 2009 r., a drugą - w 2012 r. zawiadomienie skarżących o możliwości zapoznania się ze sporządzonym operatem szacunkowym, oraz następnie o przekazaniu operatu wraz z uwagami skarżących biegłemu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej powoływanej w skrócie jako "kpa", organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 12 kpa organy administracji mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zgodnie zaś z art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym zgodnie z § 3 tegoż przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Według art. 35 § 5 kpa do terminów określonych w powyższych przepisach nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub niezależnych od organu. Ponadto ustawowe terminy załatwienia spraw określone w art. 35 § 3 kpa mogą być przedłużane na zasadach określonych w art. 36 § 1 kpa, a więc z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, także w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przedłużenie terminu winno nastąpić w formie niezaskarżalnego postanowienia. Mając na uwadze obowiązki organu co do terminów załatwienia spraw wynikające z przytoczonych powyżej przepisów prawa oraz dokonane ustalenia co do okoliczności faktycznych, stwierdzić należy, że nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że w sprawie niniejszej doszło do przewlekłości, o której mowa w art. 37 kpa, art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 ppsa. Przy czym wskazać w tym miejscu należy, że brak jest definicji legalnej pojęcia "przewlekłe prowadzenie postępowania" zawartego w art. 149 § 1 ppsa. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że przez pojęcie to należy rozumieć nieefektywne działania organu polegające m.in. na wykonywaniu czynności w dużych odstępach czasowych, wykonywaniu czynności pozornych, dekoncentrowaniu czynności zamiast ich koncentrowaniu w czasie, mnożeniu czynności ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie to obejmuje więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SAB/Po 42/11 i z dnia 29 stycznia 2014r. sygn. akt IV SA/Po 1003/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 stycznia 2012 r., II SAB/Kr 143/11; dostępne na stronie nsa.gov.pl). Zdaniem sądu w sprawie niniejszej organ prowadził postępowanie przewlekle, w rozumieniu tego pojęcia przedstawionym powyżej i dlatego skargę należało uwzględnić. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 ppsa organ został zobowiązany do załatwienia wniosku skarżących w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku, który to termin sąd uznał za wystarczający do zakończenia postępowania w sprawie. W stwierdzonych okolicznościach faktycznych, zważywszy na postępowanie organu uchylającego się od wykonywania powierzonych jemu w interesie publicznym funkcji przez okres prawie 14 lat bez jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, sąd w pkt 2 sentencji wyroku stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania w rozpoznawanej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa rozumianym jako takie działania lub zaniechania organu, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podjęcia działań zmierzających do załatwienia danej sprawy administracyjnej. O wymierzeniu organowi grzywny orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa, mając na uwadze, że grzywna ma pełnić funkcję represyjną i jednocześnie dyscyplinującą. Kwota 2000 zł mieści się w granicach zakreślonych w powyżej przytoczonych przepisach. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 oraz art. 209 ppsa, jak w pkt 4 sentencji wyroku.