III SA/Wa 613/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-08
Skład orzekający: Waldemar Śledzik, Małgorzata Długosz-Szyjko, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy potrącenie wierzytelności nabytej od osoby trzeciej, kwestionowane przez kontrahenta, stanowi skuteczne uregulowanie należności w rozumieniu art. 89b ustawy o VAT, skutkujące obowiązkiem dłużnika do korekty podatku naliczonego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja Ministra Finansów narusza prawo, ponieważ jest wewnętrznie sprzeczna i nie ma odniesienia w obowiązujących przepisach. Organ nie przedstawił przekonującej argumentacji prawnej, dlaczego potrącenie wierzytelności nabytej od osoby trzeciej, nawet jeśli kwestionowane przez wierzyciela, nie może być uznane za skuteczne uregulowanie należności w rozumieniu art. 89b ustawy o VAT. Interpretacja nie spełnia wymogów uzasadnienia prawnego określonych w Ordynacji podatkowej, co narusza zasadę zaufania do organów podatkowych.Stan faktyczny
Spółka W. Sp. z o.o. złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą obowiązku korekty podatku VAT naliczonego w trybie art. 89b ustawy o VAT. Spółka dokonała zapłaty należności faktury VAT poprzez potrącenie wierzytelności nabytej od osoby trzeciej. Kontrahent zakwestionował skuteczność potrącenia i skorzystał z ulgi na złe długi. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że potrącenie wierzytelności nabytej od osoby trzeciej nie jest skutecznym uregulowaniem należności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego do czasu rozstrzygnięcia sporu sądowego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdzono, że nie może być wykonana w całości, oraz zasądzono od Ministra Finansów na rzecz W. Sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2014 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 22 października 2013 r. nr IPPP2/443-774/13-4/KG w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W. Sp. z o.o. z siedzibą w W., dalej jako "Skarżąca" złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obowiązku skorygowania uprzednio odliczonego podatku VAT w trybie art. 89b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm. dalej: ustawa o VAT
W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.
Skarżąca dokonała w lipcu 2012 r. zapłaty należności z tytułu umowy w formie potrącenia na zasadach wskazanych w przepisach kodeksu cywilnego - Wnioskodawca przedstawił do potrącenia wierzytelność nabytą wcześniej od osoby trzeciej. W wyniku potrącenia cała wskazana w wystawionej przez kontrahenta fakturze VAT należność została zapłacona. Kontrahent Wnioskodawcy zakwestionował skuteczność potrącenia, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego. W dniu 22 lipca 2013 r. Wnioskodawca otrzymał zawiadomienie, że kontrahent skorygował podatek należny w trybie art. 89a ustawy o VAT, a zatem skorzystał z ulgi na złe długi. Z uwagi, na fakt iż 150 dniowy termin płatności wskazany w fakturze upływał przed dniem 31 grudnia 2012 r. w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy VAT w brzmieniu obowiązującym do końca 2012r.
W dniu 2 października 2013 r. Wnioskodawca uzupełnił złożony wniosek wskazując, że Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT. Wniosek dotyczy dwóch wierzytelności:
a/ wierzytelność w wysokości 99.468,36 zł wynikająca z faktury wystawionej dnia 31 grudnia 2011 r., której termin płatności upłynął 21 czerwca 2012 r.,
b/ wierzytelność w wysokości 559.477,80 zł wynikająca z faktury wystawionej dnia 2 lipca 2012 r., której termin płatności upłynął 16 lipca 2012 r.,
Od daty wystawiania faktur dokumentujących wierzytelności nie upłynęły dwa lata licząc od końca roku, w którym zostały wystawione. Między wierzycielem a dłużnikiem istnieją powiązania o charakterze majątkowym, gdyż Wnioskodawca i wierzyciel są współwłaścicielami nieruchomości, a wierzytelności, których dotyczy wniosek wynikają z realizacji inwestycji znajdującej się na stanowiącej współwłasność nieruchomości. Ponadto wierzytelności dotyczą obiektu - budynku użytkowego zrealizowanego wspólnie i wspólnie wynajmowanego.
W związku z powyższym Skarżąca zadała pytanie:
Czy we wskazanym we wniosku stanie faktycznym Skarżąca powinna skorygować naliczony podatek VAT wskazany w fakturze VAT zapłaconej w formie potrącenia kwestionowanego przez dłużnika, na zasadach wskazanych w art. 89a i 89b ustawy o VAT?
Zdaniem Skarżącej uregulowanie wskazanej w fakturze VAT należności dokonane w formie potrącenia oznacza, iż nie będą spełnione przesłanki wskazane w przepisie art. 89a ust. 1a ustawy o VAT z uwagi na fakt, iż wierzytelność została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Powyższej kwalifikacji stanu faktycznego (przynajmniej do momentu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego) nie może zmieniać fakt, iż kontrahent Wnioskodawcy kwestionuje skuteczność potrącania. Wnioskodawca poprzez potrącenie wierzytelności w oparciu o stosowne przepisy Kodeksu cywilnego, uregulował zobowiązanie wynikające z faktury. Wobec tego, iż przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i rozporządzeń wykonawczych do niej nie regulują kwestii formy w jakiej musi się odbyć uregulowanie należności przez dłużnika, przyjąć należy, że dopuszczalnym jest stosowanie w rozliczeniach między kontrahentami instytucji uregulowanych w Kodeksie cywilnym, w tym zapłaty w formie potrącenia wzajemnych wierzytelności. Z tych też względów w sytuacji, gdy Wnioskodawca dokonał regulacji zobowiązań z wystawcą faktury w formie potrącenia wzajemnych wierzytelności, nie został wypełniony warunek z art. 89b ustawy o VAT uzależniający dokonanie korekty podatku naliczonego podlegającego odliczeniu nie tylko od uzyskania zawiadomienia, o którym mowa w art. 89a tej ustawy, lecz również od faktu nieuregulowania należności.
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 22 października 2013r.
uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Organ stwierdził, iż
z uwagi na przedstawione przez Wnioskodawcę okoliczności sprawy, w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy o VAT obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2013 r.
Organ wskazując na treść art. 89a ust. 1a i 2, art. 89 ust. 7 oraz art 32 ust. 2 ustawy o VAT oraz fakt, iż Wnioskodawca jest dłużnikiem uznał , iż przepis art. 89a ustawy, nie ma zastosowania do korekt dokonywanych przez Wnioskodawcę jako dłużnika. Wyjaśnił, iż przepis art. 89a ustawy odnosi się do korekt podatku należnego, dotyczy więc korekty dokonywanej przez kontrahenta Wnioskodawcy.
Organ stwierdził, iż odnośnie sytuacji, w której znalazł się Wnioskodawca, należy przeanalizować przepis art. 89b ust. 1 i 2 ustawy o VAT.
Organ wskazał, na podstawie regulacji art. 498 § 1 i 2 oraz art. 499 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. dalej jako kc),
Iż potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia poprzez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie (kompensata wierzytelności), następuje wówczas, gdy jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelności, jak i zobowiązania względem drugiej strony. Potrącenie zatem stanowi formę wzajemnej zapłaty za istniejące pomiędzy stronami zobowiązania, co pozwala na traktowanie jej na równi z zapłatą.
Organ zauważył, iż ze złożonego wniosku wynika, że w przedmiotowej sprawie Wnioskodawca przedstawił do potrącenia wierzytelność nabytą od osoby trzeciej, co wskazuje na fakt, że nie jest to wierzytelność zdefiniowana w przepisach ustawy Kodeks cywilny, która stanowiłaby wierzytelność wzajemną skutkującą wygaśnięciem obustronnych roszczeń. Organ podniósł, iż zakres pojęciowy zwrotu użytego w art. 89b ustawy o VAT, tj. "uregulowania należności" nie budzi wątpliwości. Jego istotą jest zaspokojenie wierzyciela, zatem należy przyjąć, że "uregulowanie" następuje z chwilą, z którą wierzyciel zostaje zaspokojony.
W ocenie Organu pomimo, że pojęcie "uregulowania" należności jest pojęciem szerokim (szerszym od pojęcia "zapłaty należności"), oraz że poprzez użycie tego pojęcia dopuszcza się różne sposoby uregulowania należności dokonywane pomiędzy kontrahentami, to w przedmiotowej sprawie należy uznać, że do momentu rozstrzygnięcia przez sąd sporu pomiędzy stronami, potrącenia dokonanego przez Wnioskodawcę nie można uznać za skuteczne uregulowanie należności. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że uregulowanie należności następuje z chwilą gdy wierzyciel zostaje zaspokojony. Jak wskazuje Wnioskodawca - kontrahent nie zaakceptował tej formy uregulowania należności dokonanej przez dłużnika, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, tym samym nie można uznać, że jego roszczenia wobec Wnioskodawcy zostały zaspokojone.
Zdaniem Organu w przedmiotowym przypadku wierzytelność jaką Wnioskodawca przedstawił celem potrącenia własnego zobowiązania wobec Kontrahenta nie można uznać za kwotę uregulowaną w rozumieniu art. 89b ustawy o VAT, ponieważ sporna wierzytelność nie została skutecznie uregulowana - nie stanowi ona wierzytelności wzajemnej Dłużnika i Wierzyciela, ani też nie została zaakceptowana przez Wierzyciela. Wobec powyższego, uregulowanie kwoty wynikającej z faktury wystawionej przez Kontrahenta w drodze potrącenia opisanego w złożonym wniosku, nie stanowi uregulowania należności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego.
Reasumując Organ stwierdził, iż Skarżąca w sytuacji gdy otrzymała zawiadomienie od wierzyciela o skorygowaniu podatku należnego wynikającego z nieuregulowanej skutecznie należności udokumentowanej fakturą VAT wystawioną przez Kontrahenta, jest zobowiązana do skorygowania podatku naliczonego na podstawie przepisów art. 89b ustawy o VAT. Powyższe wynika z faktu, w myśl obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r. przepisów ustawy o VAT, w sytuacji otrzymania przez dłużnika zawiadomienia o skorygowaniu przez wierzyciela podatku należnego na podstawie art. 89a ustawy o VAT, dłużnik, jest zobowiązany do odpowiedniego pomniejszenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 89b ustawy. W ocenie Organu do czasu rozstrzygnięcia przez sąd toczącego się pomiędzy stronami sporu, nie można uznać, że potrącenie jakie zostało dokonane przez Wnioskodawcę jest skuteczne i stanowi uregulowanie należności.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
Skarżąca pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą interpretację indywidualną w wnosząc o jej o uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 89b ustawy o VAT przez błędną wykładnię.
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, iż rozumowanie organu podatkowego, na gruncie prawa cywilnego jest w sposób oczywisty błędne, a oparcie rozstrzygnięcia na nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa cywilnego dyskwalifikuje zaskarżoną interpretację podatkową.
Za niezrozumiałe uznała wywody organu dotyczące rzekomego braku zaspokojenia wierzyciela. Skarżąca zwróciła uwagę na oczywiste stwierdzenie, iż pojęcie zaspokojenia wierzyciela tak na gruncie prawa cywilnego jaki ustawy o VAT nie oznacza konieczności dokonania zapłaty na rzecz wierzyciela w formie gotówkowej lub przelewu na rachunek bankowy. We wskazanym we wniosku stanie faktycznym wskutek dokonanego potrącenia wygasł dług jaki obciążał wierzyciela z tytułu nabytej przez Skarżącego wierzytelności. W konsekwencji pasywa wierzyciela uległy zmniejszeniu o kwotę przedstawionej przez Skarżącego do potrącenia wierzytelności. Skarżąca zwróciła uwagę, iż powyższą okoliczność przyznał organ podatkowy.
W ocenie Skarżącej fakt, iż Wierzyciel nie jest zadowolony z faktu uregulowania należności w formie potrącenia i kwestionuje je na drodze sądowej nie może być przyczyną poniesienia przez dłużnika negatywnych konsekwencji wynikających z zastosowania przepisów art. 89a i 89b ustawy o VAT. Taka interpretacja art. 89b ustawy o VAT byłaby sprzeczna z zasadą neutralności VAT, gdyż prowadziłaby do możliwości nadużycia praw przez podatnika - sprzedawcę w oparciu jedynie o jego twierdzenie i przedstawione przez niego dokumenty. Skarżąca zwróciła uwagę, iż w podobny sposób wypowiedział się Dyrektor Izby Skarbowej w L. w interpretacji z [...] lipca 2013 r., sygn. [...] oraz WSA w Łodzi w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. I SA/Łd 672/11. Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie, ze swoistym nadużyciem przez wierzyciela mamy również do czynienia w niniejszym przypadku. Skarżąca otrzymała zawiadomienie o skorygowaniu przez kontrahenta podatku należnego w trybie art. 89a ustawy o VAT dopiero po złożeniu pozwu czyli w trakcie trwania procesu sądowego i postępowanie kontrahenta stanowi jeden ze środków nacisku na Skarżącą wynikającego z niekorzystnego dla wierzyciela przebiegu procesu .
Zdaniem Skarżącej organ podatkowy niewłaściwie zastosował przepisy art. 89a ustawy o VAT poprzez stwierdzenie, iż przepis ten nie wpływa na obowiązki podatnika - dłużnika wskazane w art. 89b ustawy o VAT. Podkreśliła, iż zaskarżonej interpretacji organ pominął kwestię powiązań istniejących pomiędzy stronami.
Skarżący zwróciła uwagę, iż w treści art. 89b ustawy o VAT obowiązującej przed dniem 1 stycznia 2013 r. warunkiem powstawania obowiązku korekty podatku VAT było otrzymanie od wierzyciela zawiadomienia o dokonanej korekcie podatku należnego. Przy czym, aby mógł powstać po stronie dłużnika obowiązek dokonania korekty zawiadomienie to musiało być skuteczne i prawidłowe w rozumieniu art. 89a ustawy o VAT. W tym stanie rzeczy, skoro z uwagi na brak możliwości dokonania korekty podatku wynikającego z istnienia między stronami transakcji powiązań o charakterze majątkowym, wierzyciel nie mógł dokonać korekty podatku należnego, to tym bardziej nie mógł przekazać dłużnikowi informacji o dokonaniu korekty, skutkującej obowiązkiem wskazanym w art. 89b ustawy VAT. Na potwierdzeni swojego stanowiska przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 listopada 2011 r. (sygn. I SA/Łd 672/11).
Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270;. dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, iż organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach pytania prawnego zawartego we wniosku na tle przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej (stanowisko podatnika). Opisany we wniosku stan faktyczny nie musi prezentować zdarzeń już zaistniałych, może również odnosić się np. do działań planowanych przez podatnika, które jeszcze nie nastąpiły. Dlatego też organ wydający indywidualną interpretację nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do dokładnej analizy okoliczności stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanego we wniosku Strony oraz udzielając odpowiedzi na pytanie prawne określone przez stronę postępowania. W stosunku do tych tylko okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Nie ulega też wątpliwości, iż organ interpretujący przepisy prawa przy wydawaniu rozstrzygnięć w przedmiocie wykładni przepisów prawa krajowego jest zobligowany dokonać analizy sytuacji prawnej przedstawionej przez wnioskodawcę pod kątem zastosowania ogólnych norm prawa wspólnotowego w ramach zasad pierwszeństwa i bezpośredniego skutku a także obowiązku prowspólnotowej wykładni przepisów krajowych. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Podnieść należy, iż mimo nie odesłania w ww. przepisie do wskazywanych w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. powodów uchylania decyzji i postanowień kryteria oceny sądowej wydanego przez Ministra Finansów aktu administracyjnego powinny być tożsame. Sąd kontrolując indywidualną interpretację powinien oceniać zatem naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego.
Badana pod kątem wskazanych kryteriów skarga, w ocenie Sądu, zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu między stronami sprowadza się do rozbieżnych stanowisk czy wierzytelność jaką Skarżący przedstawił celem potrącenia własnego zobowiązania wobec kontrahenta można uznać za kwotę uregulowaną w rozumieniu art. 89b ustawy VAT, skoro wierzytelność ta nie stanowi wierzytelności wzajemnej Dłużnika i Wierzyciela, ani też nie została zaakceptowana przez wierzyciela. Zdaniem Organu interpretacyjnego, uregulowanie kwoty wynikającej z faktury wystawionej przez kontrahenta w drodze opisanego we wniosku potrącenia, nie stanowi uregulowania należności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego. Uzasadniając swoje stanowisko Organ podkreślił, że przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują sytuacji, w której przedmiotem kompensaty mogłyby być wierzytelności nabyte od osoby trzeciej i dlatego dokonana w taki sposób kompensata nie może stanowić o skutecznym uregulowaniu należności w rozumieniu art. 89b ust. 1a ustawy o VAT. W odpowiedzi na skargę Organ zwrócił też uwagę, że "taka forma kompensaty prowadzi do wyzbycia się np. trudnych wierzytelności, co jest niewątpliwie korzystne z perspektywy dłużnika, jednak niesatysfakcjonujące dla wierzyciela, który nie otrzymał należnego mu wynagrodzenia i jednocześnie wstąpił w prawa przysługujące innemu wierzycielowi".
Z kolei, zdaniem Skarżącego, uregulowanie wskazanej na fakturze VAT należności dokonane w formie potrącenia oznacza, iż nie będą spełnione przesłanki wskazane w przepisie art. 89a ust. 1 a ustawy VAT, z uwagi na fakt, że wierzytelność została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Skarżący podkreśla, że takiej kwalifikacji nie może zmienić fakt, że kontrahent Skarżącej kwestionuje skuteczność potrącenia. Podkreślił, że oparcie rozstrzygnięcia na gruncie prawa cywilnego, dyskwalifikuję zaskarżoną interpretację podatkową.
W ocenie Sądu, zaskarżona interpretacja narusza prawo, choć z innych powodów, niż wskazane w skardze.
Na wstępie podkreślić należy, że Sąd, co do zasady, akceptuje stanowisko prawne Organu zawarte w zaskarżonej interpretacji. Jak słusznie wskazał Organ, ze złożonego wniosku wynika, że mamy do czynienia z sytuacją, w której Wnioskodawca – dłużnik, przedstawił wierzycielowi do potrącenia wierzytelność nabytą od osoby trzeciej. W związku z tym Organ prawidłowo uznał, dokonując zakresu pojęciowego zwrotu użytego w art. 89 b ustawy VAT, tj. "uregulowania należności", że uregulowanie to następuje z chwilą, z którą wierzyciel zostaje zaspokojony, ale jednocześnie dokonanego potrącenia nie można uznać za "uregulowanie należności", gdyż nie stanowi ona w realiach sprawy wierzytelności wzajemnej Dłużnika i Wierzyciela, gdyż sprzeciwia się temu przepis art. 498 § 1 i 2 Kc (nie są to wierzytelności wzajemne miedzy stronami, lecz do potrącenia została przedstawiona wierzytelność nabyta od osoby trzeciej).
Jednocześnie Organ jednak stwierdza na str. 6 Interpretacji, że "w przedmiotowym przypadku wierzytelność jaką przedstawił Wnioskodawca celem potrącenia własnego zobowiązania wobec kontrahenta nie można uznać za kwotę uregulowaną w rozumieniu art. 89b ustawy VAT, ponieważ sporna wierzytelność nie została skutecznie uregulowana – nie stanowi ona wierzytelności wzajemnej Dłużnika i Wierzyciela, ani też nie została zaakceptowana przez Wierzyciela". Dalej Organ stwierdza, że "w przedmiotowej sprawie należy uznać, że do momentu rozstrzygnięcia przez Sąd sporu między stronami, potrącenia dokonanego przez Wnioskodawcę nie można uznać za skuteczne uregulowanie należności".
Z powyższego fragmentu uzasadnienia stanowiska Organu wynika więc, że skoro przedstawia się łącznie dwie podane przesłanki, jako podstawę do nieuznania spornej wierzytelności dla wypełnienia normy art. 89b cyt. ustawy, to przyjąć należy, że gdyby jednak Wierzyciel zaakceptował przedmiotową wierzytelność do uznania (którą Organ uważa za niepodlegającą w opisanym stanie faktycznym do wzajemnego potrącenia), to zostałyby wypełnione warunki do skutecznego zastosowania przepisów art. 89a i 89b ustawy o VAT, a więc możliwości skorygowania naliczonego podatku VAT wskazanego w fakturze zapłaconej w formie potrącenia zakwestionowanego przez dłużnika.
W ocenie Sądu, stanowisko to jest oczywiście wewnętrznie sprzeczne i nie ma odniesienia w obowiązujących przepisach. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji Organ w ogóle nie przytoczył argumentacji prawnej, która stanowiłaby poparcie tezy o tym, że uznanie wierzytelności nabytej od osoby trzeciej daje prawo do możliwości skorzystania z instytucji "ulgi za złe długi". Wręcz odwrotnie, analiza całości uzasadnienia skłania do wniosku, że skoro mamy do czynienia z potrąceniem wierzytelności, która – jak stwierdza Organ – "nie jest wierzytelnością zdefiniowaną w przepisach ustawy kodeks cywilny", a więc która "stanowiłaby wierzytelność wzajemną skutkującą wygaśnięciem obustronnych roszczeń" (str. 6 uzasadnienia), to tym samym nie może mieć zastosowanie przepis art. 89b ust. 1 ustawy o VAT.
Przytoczone wyżej stanowisko Organu interpretacyjnego, w ocenie Sądu, nie wypełnia w sposób prawidłowy dyspozycji art. 14c § 2 O.p. w zakresie uzasadnienia prawnego, a nadto poprzez wskazane wady narusza art. 120 i 121 § 1 O.p., gdyż postępowanie także w przypadku wydawania interpretacji w indywidualnych sprawach podatkowych powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art.14c § 2 O.p. w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Przytoczony przepis wskazuje więc na dwa, obowiązkowe elementy indywidualnej interpretacji, negatywnie oceniającej stanowisko wnioskodawcy, tj. wskazanie przez organ prawidłowego stanowiska w zakresie interpretowanego przepisu oraz przedstawienie uzasadnienia prawnego takiego stanowiska w sprawie. Uzasadnienie prawne organu powinno przy tym zawierać nie tylko argumentację prawną na poparcie własnego stanowiska w sprawie, ale również wskazywać, przy użyciu również argumentów prawnych, dlaczego stanowisko wnioskodawcy zostało uznane za nieprawidłowe.
Przedstawienie stanowiska organu podatkowego w indywidualnej interpretacji powinno polegać przede wszystkim na jasnej i zrozumiałej odpowiedzi organu na zadane we wniosku pytanie oraz wskazaniu, w jaki sposób należy rozumieć konkretny przepis określający skutki podatkowe dla wnioskodawcy i jak go należy stosować w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym).
Uzasadnienie prawne polega natomiast na wytłumaczeniu z jakich przyczyn organ zastosował w danym stanie faktycznym konkretny przepis i dlaczego interpretuje wskazany przepis w sposób odmienny niż to uczynił wnioskodawca. Błędy merytoryczne, logiczne w prezentowanej argumentacji prawnej (uzasadnieniu prawnym) mogą wpłynąć na stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, polegającego, a to na błędnej wykładni interpretowanego przepisu, a to na błędnym jego zastosowaniu w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym. Brak uzasadnienia prawnego w rozumieniu art. 14c § 2 O.p., może polegać natomiast nie tylko na całkowitym braku argumentacji prawnej ale również na przytoczeniu w interpretacji jedynie ogólnych tez dotyczących wykładni analizowanego przepisu z pominięciem przedstawienia toku zastosowanego przez organ rozumowania prawniczego.
Przyjęta przez organ określona teza co do sposobu rozumienia interpretowanego przepisu musi bowiem zostać poparta argumentacją (uzasadnieniem) prawniczą. W przeciwnym razie to na sąd administracyjny przerzucony zostałby ciężar uzasadnienia prawidłowości przyjętego przez organ stanowiska.
Odesłanie zawarte w art. 14h O.p. do odpowiedniego stosowania przepisu art. 121 § 1 tej ustawy, określającego zasadę zaufania do organów podatkowych nakłada dodatkowo na organy obowiązek odniesienia się do wszystkich istotnych dla interpretacji (wykładni) argumentów wnioskodawcy, o ile stanowisko wnioskodawcy uznane zostało za nieprawidłowe. Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów powoduje, że z treści uzasadnienia indywidualnej interpretacji powinno wynikać, że wszystkie istotne, dla sprawy argumenty wnioskodawcy zostały rozważone przez organ. Wywód prawny organu nie może przy tym polegać jedynie na zacytowaniu całości przepisów mających znaczenie dla sprawy i skomentowaniu zasadności zastosowania tych przepisów w sposób, który w rzeczywistości nie wyjaśnia sposobu dokonania wykładni cytowanych przepisów, w sposób odmienny niż we wniosku. Uzasadnienie prawne nie może bowiem ograniczać się jedynie do przedstawienia tezy, co do sposobu wykładni przepisu istotnego dla rozstrzyganego problemu podatkowego.
Organ podatkowy powinien uzasadnić stawianą tezę przy użyciu argumentacji prawnej, w sposób, który pozwalałby wnioskodawcy (a także sądowi administracyjnemu kontrolującemu zasadność skargi) poznać przyczyny, dlaczego argumentacja zawarta we wniosku została uznana za nieprawidłową. Niezbędne jest zatem, aby z interpretacji wynikała wyraźna odpowiedź na zadane przez podatnika pytanie, w tym także i to aby jasno zaprezentowane było stanowisko prawidłowe (w ocenie organu interpretacyjnego), poparte jednoznacznym i czytelnym dla adresata uzasadnieniem prawnym tego stanowiska.
Jak jednak wskazano wyżej, zaskarżona interpretacja nie spełnia wyżej wymienionych wymogów.
Rozpoznając sprawę ponownie Organ interpretacyjny zobowiązany będzie do odniesienia się do wskazanych w uzasadnieniu okoliczności, które stanowiły podstawę do uchylenia interpretacji, w tym zwłaszcza do jednoznacznego zajęcia stanowiska co do kwestii nabytej przez Wnioskodawcę od osoby trzeciej wierzytelności i możliwości jej potrącenia oraz wpływu na zastosowanie art. 89a i 89b ustawy o VAT.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i § 2 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło