I OSK 46/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-14

Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Małgorzata Jaśkowska, Ewa Kwiecińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie za przejęte grunty, wydana z rażącym naruszeniem prawa, może zostać uchylona na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jeśli naruszenia te nie miały charakteru rażącego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Sąd uznał, że mimo pewnych uchybień proceduralnych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji (np. brak rozprawy), nie można ich było zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak było również podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Ministra.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.F. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Gdyni z 1993 r. ustalającej odszkodowanie za przejęte grunty. Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa przy ustalaniu odszkodowania, w tym brak możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym, brak rozprawy oraz wadliwość opinii biegłego. Kwestionował również istnienie działki nr 3 w dacie wydania decyzji odszkodowawczej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2743/13 w sprawie ze skargi B.F. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2743/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.F. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa) z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w Gdyni ustalił odszkodowanie za przejęte na rzecz Skarbu Państwa grunty o łącznej pow. 3763 m², oznaczone jako działki o nr 1 o pow. 327 m², nr 2 o pow. 1633 m² i nr 3 o pow. 1803 m² położone w P., Gmina K., na kwotę 225 780 000 zł na rzecz B.F. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewoda Pomorski, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Gdyni z dnia [...] grudnia 1993 r., uznając że w sprawie nie naruszono art. 10 ust. 5, art. 38 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz. 99, dalej: u.g.g.w.n.) oraz zarządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 1 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wartości nieruchomości (M. P. nr 13 poz. 163). W odwołaniu B.F. zarzucił kontrolowanej decyzji rażące naruszenie art. 10 ust. 5 w związku z art. 50, art. 38 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 u.g.g.w.n., poprzez brak możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym, co uniemożliwiło ustosunkowanie się do niego. Zaskarżoną decyzją Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Minister wyjaśnił, że decyzjami z dnia [...] listopada 1989 r., z dnia 13 maja 1990 r. i z dnia [...] czerwca 1990 r. Naczelnik Gminy Ko. zatwierdził na wniosek właściciela podziały działek nr 4, nr 5 i nr 6, w wyniku których wydzielone zostały grunty pod budowę ulic, oznaczone jako działki nr 1, nr 2 i nr 3, które z chwilą, gdy decyzje stały się ostateczne, przeszły na własność Skarbu Państwa. Organ wskazał, że powyższe podziały zostały dokonane na podstawie art. 12 u.g.g.w.n., zgodnie zaś z ust. 5 art. 12 tej ustawy grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodziły na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Organ podkreślił również, że na gruncie przepisów obowiązujących na dzień wydania decyzji odszkodowawczej, nie było obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Ponadto na egzemplarzu kwestionowanej decyzji widnieje podpis skarżącego złożony 3 grudnia 1993 r. oraz jego oświadczenie, że nie będzie wnosił odwołania i kwituje odbiór decyzji. W aktach sprawy znajduje się także pokwitowanie odbioru przez skarżącego ustalonej w decyzji kwoty odszkodowania. Organ przyjął, że skarżący nie złożył odwołania od decyzji odszkodowawczej mając taką możliwość, gdyż zgadzał się z kwotą wskazaną w wycenie, a ustaloną w decyzji odszkodowawczej. W skardze na powyższą decyzję B.F. zarzucił organowi naruszenie, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, art. 10 ust. 5 w związku z art. 48 ust. 1, z art. 55 ust. 1, art. 56 ust. 1 w związku z art. 38 ust. 1 i ust. 2 u.g.g.w.n., art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 z późn. zm.), art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60), art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wskazał, że z treści kontrolowanej decyzji wynika wprost, że przejęciu z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa podlegały drogi publiczne, natomiast działki nr 1, nr 2 i nr 3 były drogami wewnętrznymi i nie mogły być przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślił, że przejęcie z mocy ustawy na własność Skarbu Państwa działki nr 3 mogło nastąpić tylko przed 27 maja 1990 r., a nie po tej dacie. Ponadto skarżący podniósł, że nie otrzymał wyceny biegłego i nie miał możliwości zapoznania się z tym dowodem, zaś w ocenie skarżącego, przedmiotowa opinia została sporządzona błędnie. Biegły nie podał aktualnych cen w obrocie gruntami i rozkładu cenowego, ani czynników mających wpływ na kształtowanie się wartości gruntów. Ponadto wydanie decyzji nie zostało poprzedzone rozprawą, co było obowiązkiem organu zgodnie z art. 48 ust. 1 w związku z art. 55 ust. 1 u.g.g.w.n. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), wymienionym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że kontrolowana decyzja ustalająca odszkodowanie za przejęte na rzecz Skarbu Państwa grunty poprzedzona została decyzjami zatwierdzającymi projekty podziału działek nr 4, nr 5 i nr 6, z których wydzielono m.in. działki z przeznaczeniem pod drogi. Sąd zaznaczył, że działki przeznaczone pod drogi stały się własnością Skarbu Państwa a nie, jak twierdził skarżący własnością gminy. Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji o podziale wskazanych wyżej nieruchomości, grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, pomniejszonym o należność z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i leśnej. Bez znaczenia, w ocenie Sądu, pozostaje treść omawianego przepisu w dacie wydania decyzji o odszkodowaniu, skoro skutek przejęcia prawa własności nastąpił z mocy prawa wcześniej. Sąd wskazał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje również okoliczność, iż decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził nieważność decyzji Wojewody Gdańskiego z dnia [...] czerwca 1998 r. w części stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez gminę K. prawa własności nieruchomości położonej w obrębie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 7. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm., dalej ustawa wprowadzająca) na własność gminy przeszły te nieruchomości, które w dacie wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., stanowiły własność ogólnonarodową. Skoro we wskazanej dacie nie doszło jeszcze do podziału nieruchomości nr 6, a zatem nie istniała działka nr 3 (następnie działka nr 7) to nieruchomość ta nie stanowiła własności ogólnonarodowej. Nie mogła zatem w dacie wejścia w życie ustawy wprowadzającej stać się własnością gminy. Sąd podkreślił, że decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. nie jest decyzją, w oparciu o którą wydano kontrolowaną decyzję. Za nietrafny sąd uznał także zarzut, że w dacie wydawania decyzji odszkodowawczej nie istniała działka o nr 3, za którą przyznano odszkodowanie. Akta sprawy jednoznacznie wskazują, że w wyniku podziału działki nr 6 utworzono działkę nr 3. Działka ta, jak wynika z treści pisma Kierownika Referatu Ewidencji Gruntów z dnia 20 czerwca 2012 r. w związku ze zmianą granic i powierzchni w 1995 r. zmieniła nr 7, a skarżący nie kwestionował tej okoliczności. Odnosząc się do zarzutu błędnego sporządzenia operatu szacunkowego, Sąd wyjaśnił, że biegły wskazał w opinii, iż dokonał wyceny biorąc pod uwagę ocenę czynników mających wpływ na kształtowanie się wartości gruntów w szczególności położenie, funkcję i uzbrojenie wycenianego terenu. Zaś ustawodawca nie określił zasad sporządzania operatu szacunkowego nieruchomości. Skoro zatem brak było przepisów prawa regulujących te kwestie, to nie można uznać, że organ w sposób rażący naruszył przepisy prawa dotyczące sporządzania opinii. Sąd podkreślił, że ustawodawca w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie nałożył bezwzględnego nakazu sporządzenia operatu szacunkowego w celu ustalenia wartości nieruchomości, zatem organ mógł oprzeć się na opinii sporządzonej przez jednego biegłego, a nie dwóch jak twierdzi skarżący. Sąd zgodził się ze skarżącym, że stosowanie do art. 48 u.g.g.w.n. obowiązkiem organu było przeprowadzenie rozprawy, jednakże nie uznał tego naruszenia prawa za formę kwalifikowaną naruszenia uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B.F., zaskarżając go w całości, domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym poniesionych kosztów zastępstwa adwokackiego oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 12 ust. 5 i art. 56 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 38 ust. 2 i art. 48 § 1 u.g.g.w.n. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 k.p.a. w związku z art. 8, art. 79 § 1 i § 2 oraz art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi i błędne uznanie, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Gdyni z dnia [...] grudnia 1993 r., mimo iż wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa, tj: art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 k.p.a. w związku z art. 8, art. 61 § 4 i art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. i w związku z art. 48 § 1, art. 12 ust. 5, art. 56 ust. 1 i ust. 4 u.g.g.w.n., ponieważ organ nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości należnego mu odszkodowania, nie zawiadomił go o sporządzeniu opinii szacunkowej biegłego, nie umożliwił mu zapoznania się z treścią tej opinii i zgłoszenia do niej zarzutów, nie przeprowadził również rozprawy wymaganej przepisami prawa (art. 48 ust. 1 u.g.g.w.n.), a ponadto przeprowadził dowód jedynie z opinii jednego biegłego, a w art. 56 ust. 4 u.g.g.w.n. ustawodawca wskazał, że decyzję wydaje się "po zasięgnięciu opinii biegłych lub innych osób o których mowa w art. 38 ust. 1", ponadto opinię tę należało uznać za wadliwą i dowolną, ponieważ nie zawierała ona elementów pozwalających na jej weryfikację, m.in. biegły nie odniósł się w niej do "aktualnie kształtujących się cen w obrocie gruntami", o którym to kryterium była mowa w art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n.; 2. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. i w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu w sposób właściwy kontroli czy organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny niniejszej sprawy, w następstwie czego błędnie uznano, że niezasadny jest zarzut, iż działka nr 3 nie istniała w dacie [...] grudnia 1993 r., tj. w dacie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, podczas gdy podnoszona przez skarżącego okoliczność wynikała z przedłożonego na rozprawie dokumentu - projektu podziału nieruchomości, wprowadzonego do ewidencji Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Gdańsku, Filia w Pucku, w dniu 10 listopada 1993 r., który to dokument został przez Sąd pominięty przy orzekaniu, a w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się do niego w żaden sposób. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie oddalił skargę w sytuacji, gdy skarżący wykazał w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Gdyni z dnia [...] grudnia 1993 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w związku z tym istnieją przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta Gdyni wniósł o jej oddalenie, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Przede wszystkim należy przypomnieć, że kontrolowana decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest decyzją wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym, którego istotą było rozstrzygnięcie czy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Gdyni z dnia [...] grudnia 1993 r. jest dotknięta wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. czy została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nie każde naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym. Wada decyzji uzasadniająca jej wzruszenie w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności musi być na tyle poważna, by stanowiła wystarczającą przyczynę odstąpienia od zasady trwałości wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Należy tu także podkreślić, za Sądem pierwszej instancji, że zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie, przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. W rezultacie aby stwierdzić nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego o ustaleniu na rzecz skarżącego odszkodowania za przejęte grunty pod drogi, musiałaby ona zostać wydana z rażącym naruszeniem prawa w przedstawionym wyżej rozumieniu tego pojęcia. Takim uchybieniem niewątpliwie nie jest niezawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania i niezawiadomienie go o sporządzeniu opinii przez biegłego, bowiem postępowanie o odszkodowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 13 października 1993 r., decyzję o odszkodowaniu organ wydał dnia [...] grudnia 1993 r., zaś na oryginale tej decyzji widnieje odręcznie sporządzone i podpisane przez skarżącego oświadczenie z dnia 3 grudnia 1993 r., "Kwituję odbiór, nie będę wnosił odwołania". Te okoliczności świadczą o tym, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu i miał możliwość zapoznania się z opinią sporządzoną przez biegłego, która stanowiła podstawę ustalenia wysokości odszkodowania. Skarżący nie skorzystał też z uprawnienia do wniesienia odwołania. Zatem niezawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania i o możliwości zapoznania się z opinią biegłego nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że organ ustalający wysokość odszkodowania powinien dopuścić dowód z opinii dwóch biegłych do oszacowania wartości przejętych nieruchomości. Z treści art. 56 ust. 4 u.g.g.w.n. wynika, że "W razie potrzeby, ustalenie odszkodowania następuje po zasięgnięciu opinii biegłych lub innych osób, o których mowa w art. 38 ust. 1". Natomiast art. 38 ust. 1 u.g.g.w.n. stanowi, że "Biegli powołani i wpisani przez wojewodę na listę wojewódzką lub inne osoby posiadające uprawnienia z zakresu szacowania nieruchomości określają wartość gruntów". Z tej regulacji wynika, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego celem oszacowania nieruchomości było fakultatywne. Tym bardziej, nie można wywieść z tej regulacji, że ustawodawca ustanowił wymóg powołania dwóch biegłych. Ustawodawca w przytoczonym przepisie art. 56 ust. 4 u.g.g.w.n. wskazał na "biegłych", bowiem nie można wykluczyć sytuacji, w których okoliczności sprawy przemawiałyby za koniecznością dopuszczenia dowodu z opinii dwóch biegłych. Takiej potrzeby przy ustaleniu odszkodowania należnego skarżącemu, tenże nie wykazał. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też twierdzenia skarżącego, że opinia sporządzona przez biegłego jest błędna i dowolna, ponieważ biegły nie odniósł się w niej do aktualnie kształtujących się cen w obrocie gruntami. Stosownie do treści art. 56 ust. 3 i art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. wartość gruntów określało się przy uwzględnieniu aktualnie kształtujących się cen w obrocie gruntami, dokonanych nakładów, funkcji wyznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego dla tych gruntów, ich położenia i stopnia wyposażenia w urządzenia komunalne, energetyczne i gazowe, a także stanu zagospodarowania tych gruntów. Na dzień wydania decyzji ustalającej skarżącemu odszkodowanie, nie było przepisów podustawowych określających szczegółowe wymogi dla sporządzanych przez biegłych opinii szacunkowych. Zatem opinii sporządzonej w postępowaniu odszkodowawczym zakończonym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1993 r. nie można, jak zdaje się chciałby tego skarżący, oceniać w świetle aktualnych przepisów regulujących wymogi dla tego typu opinii. Biegły B.B. ustalając wartość gruntów przejętych przez Skarb Państwa, w opinii opisał te grunty i wycenił je zgodnie z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. Wskazał, że szacunku dokonał uwzględniając czynniki mające wpływ na kształtowanie się wartości gruntów, w szczególności: położenie, funkcje i uzbrojenie wycenianego terenu. Oszacowaną wartość gruntów porównawczo odniósł do wycen oraz cen transakcyjnych innych nieruchomości na rynku lokalnym. Co prawda biegły nie podał aktualnie kształtujących się cen w obrocie gruntami, to jednak nie uniemożliwiało to weryfikacji tej opinii a ponadto jak już wskazano, takiego wymogu nie przewidywały obowiązujące na dzień sporządzenia opinii przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodzić się natomiast należy ze skarżącym, że wykładnia art. 48 ust. 1 u.g.g.w.n. prowadzi do wniosku, iż organ orzeka o odszkodowaniu po przeprowadzeniu rozprawy. Kierownik Urzędu Rejonowego w Gdyni rozprawy nie przeprowadził. Uchybienia tego nie można jednak zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania poglądy wyrażane w przytoczonym przez ten Sąd orzecznictwie, w którym za rażące naruszenie prawa uznawano wydanie decyzji bez przeprowadzenia rozprawy. Stanowisko to było wyrażane w sprawach, w których zastosowanie miały przepisy ustalające obowiązek przeprowadzenia rozprawy ze wskazaniem celu jakiemu miało to służyć, np. przesłuchanie biegłego. W art. 48 ust. 1 u.g.g.w.n. takiego celu nie wskazano. Zatem trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że choć nieprzeprowadzenie rozprawy jest oczywistym naruszeniem prawa, to charakter art. 48 ust. 1 u.g.g.w.n. a szczególnie skutki społeczne i gospodarcze tego naruszenia (wypłacenie odszkodowania ponad dwadzieścia lat temu, którego nie kwestionował wówczas skarżący), przemawiają jednak za stwierdzeniem, iż to uchybienie nie było rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podsumowując tą część rozważań, należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut sformułowany w punkcie pierwszym skargi kasacyjnej, naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 12 ust. 5 i art. 56 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 38 ust. 2 i art. 48 § 1 u.g.g.w.n. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 k.p.a. w zw. z art. 8, art. 79 § 1 i § 2 i art. 61 § 4 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie drugim skargi kasacyjnej, należy wskazać, że pełnomocnik skarżącego złożył na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji projekt podziału nieruchomości złożony do Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Gdańsku, Filia w Pucku w dniu 10 listopada 1993 r. stanowiący załącznik do decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] listopada 1993 r. (znak [...]). Z tegoż projektu podziału wynika, że z działek o numerach od 8 do 9 (w tym 3) powstaną działki o numerach od 10 do 7. W oparciu o złożony projekt podziału skarżący wywodzi, że w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu tj. [...] grudnia 1993 r. działka nr 3, za którą ustalono odszkodowanie, już nie istniała. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony projekt podziału nieruchomości nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Po pierwsze odszkodowanie zostało ustalone za przejęcie przez Skarb Państwa między innymi działki nr 3. Działka ta stosownie do treści art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. stała się własnością Skarbu Państwa na skutek podziału działki 6, zatwierdzonego decyzją Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1990 r., z dniem kiedy decyzja ta stała się ostateczna. Zatem późniejsze zmiany, numeru, granic i powierzchni tej działki nie miały wpływu na wysokość odszkodowania ustalanego dla skarżącego. Po wtóre skarżący nie wykazał, że decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] listopada 1993 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stała się prawomocna do dnia wydania decyzji o odszkodowaniu tj. do [...] grudnia 1993 r. Po trzecie, nie ulega wątpliwości, że Kierownik Urzędu Rejonowego w Gdyni w dniu wydania decyzji ustalającej odszkodowanie, nie posiadał informacji o decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] listopada 1993 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Zatem nawet przyjmując, jak to twierdzi skarżący, że działka nr 3 na skutek jej wtórnego podziału, w dniu [...] grudnia 1993 r. nie istniała, to jako nowa okoliczność i nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany Kierownikowi Urzędu Rejonowego w Gdyni, który ją wydał, mogłaby być uznana za przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania. To wyklucza, aby ta nowa okoliczność mogła stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji nie jest także usprawiedliwiony zarzut z punktu 2 skargi kasacyjnej, naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Za niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ skarżący nie twierdził, że przyczyny określone w art. 156 k.p.a. dotyczą zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, lecz decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Gdyni o odszkodowaniu. Zatem Sąd pierwszej instancji nie mógł stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ taka nie zachodziła. Z przedstawionych wyżej powodów, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło