II FSK 3931/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-09-29

Skład orzekający: Andrzej Jagiełło, Anna Dumas, Wojciech Stachurski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych, które może rzutować na wydanie decyzji podatkowej, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nawet jeśli nie wydano prawomocnego wyroku skazującego?
Ratio decidendi
Wszczęcie postępowania przygotowawczego przez prokuraturę nie jest wystarczające do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przesłanka ta wymaga prawomocnego orzeczenia sądu karnego stwierdzającego popełnienie przestępstwa, które miało wpływ na wydanie decyzji. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy popełnienie przestępstwa jest oczywiste, co jednak nie zostało wykazane w niniejszej sprawie.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 r., powołując się na nieważność umowy nabycia prawa użytkowania wieczystego, która była podstawą wydania decyzji podatkowej. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania, w szczególności brak było prawomocnego orzeczenia sądu karnego stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od Skarżących na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jo. W. i Ja. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 365/14 w sprawie ze skargi Jo. W. i Ja. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Jo. W. i Ja. W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 10 września 2014 r., I SA/Łd 365/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W. i J. W. (dalej także jako "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 21 lutego 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2001 rok. 2. Stan sprawy przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania. Decyzją z 5 czerwca 2001 r. Prezydent Miasta L. ustalił Skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w L. przy ul. D. za 2001 r. w kwocie (...) zł. Skarżący nie złożyli odwołania od tej decyzji i stała się ona ostateczna. W piśmie z dnia 22 lipca 2013 r. Skarżący wnieśli o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami wydanymi w przedmiocie podatku od ww. nieruchomości. Postanowieniem z dnia 28 października 2013 r. Prezydent Miasta L. wznowił postępowanie podatkowe zakończono ostateczną decyzją w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 r., a następnie decyzją z dnia 3 stycznia 2014 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 5 czerwca 2001 r. ustalającej Skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Uznał, że nie wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej "o.p."). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 21 lutego 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że podatnicy oparli swój wniosek na przesłankach z art. 240 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5 i pkt 7 o.p. Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek organ argumentował, że strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedstawić organowi orzeczenie sądowe stwierdzające, że dowód był sfałszowany. W przedmiotowej sprawie strony nie przedstawiły takiego orzeczenia. W ocenie Kolegium, załączone do wniosku o wznowienie postępowania zawiadomienie z Prokuratury L. z dnia 1 lipca 2013 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w decyzjach administracyjnych jest w tym zakresie niewystarczające. Jednocześnie SKO wskazało, że nie ma podstaw do zastosowania art. 240 § 2 i § 3 o.p., z uwagi na brak oczywistości sfałszowania dowodu. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziła również przesłanka z art. 240 § 1 pkt 2 o.p., ponieważ także w tym przypadku strony nie przedstawiły dowodu w postaci wyroku sądowego stwierdzającego, że decyzja ostateczna wydana została w wyniku przestępstwa. Organ odwoławczy odniósł się ponadto do kolejnych przesłanek wznowieniowych z art. 240 § 1 pkt 4, 5 i 7 o.p. i uznał, że przypadki tam wymienione nie mają w sprawie zastosowania. 3. Skarga do Sądu pierwszej instancji i odpowiedź organu na skargę. 3.1. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Skarżący zarzucili powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. rażące naruszenie prawa poprzez niezastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 i art. 233 § 3 o.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 2 o.p. Wskazując na powyższe Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji SKO, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wydanej w trybie wznowienia oraz decyzji podatkowej wymiarowej. W uzasadnieniu Skarżący wywodzili, że jakkolwiek wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r., II CKN 1155/00, nie został wydany w sprawie ustalenia nieważności umowy, to umowa została oceniona przez Sąd Najwyższy jako bezwzględnie nieważna i takiej samej ocenie podlega w każdym innym postępowaniu. Skoro nabycie przez Skarżących prawa użytkowania wieczystego zostało dokonane na podstawie czynności prawnej obciążonej wadą bezwzględnej nieważności, to stan nieważności datuje się od początku, tzn. od chwili dokonania czynności i powinien być brany pod uwagę z urzędu przez organy stosujące prawo, w tym sądy administracyjne, w każdym postępowaniu. Zdaniem Skarżących decyzje w sprawie podatku, począwszy od 1996 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w razie ich wykonania wywołały czyn zagrożony karą. Nadto decyzje te były skierowane do podmiotów niebędących stroną. Skarżący wskazali również, że organy podatkowe w sposób nieuzasadniony uchyliły się od zastosowania art. 189¹ k.p.c. 3.2. W odpowiedzi na skargę SKO w L. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. 4. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyjaśnił na wstępie charakter instytucji wznowienia postępowania i wskazał, że przedmiotem postępowania o wznowienie nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wyliczone w art. 240 § 1 o.p. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie sporne jest, czy zaistniała wskazana przez stronę przesłanka do wznowienia postępowania podatkowego (art. 240 § 1 pkt 2 o.p.). Stwierdził następnie, że podstawowym argumentem zawartym w skardze przemawiającym zdaniem strony skarżącej za naruszeniem przez SKO, a wcześniej Prezydenta Miasta, prawa, była stwierdzona wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r. w sprawie II CKN 1155/00 nieważność umowy z dnia 23 grudnia 1993 r., na podstawie której Skarżący nabyli prawo wieczystego użytkowania gruntu (udział w tym prawie wynoszący 1/10 i 9/10 udział nieżyjącej już D. W.). W oparciu o tę umowę zostały dokonane zapisy w ewidencji gruntów i budynków, które z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego były podstawą wydania spornej, ostatecznej decyzji wymiarowej. Sąd uznał, że stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, usprawiedliwione okolicznościami i przywołanymi na ich poparcie dowodami zgromadzonymi przez organy. Dokonana ocena nie budzi zastrzeżeń. Sąd zauważył, że nie zostało wydane orzeczenie stwierdzające, że popełniono przestępstwo rzutujące na wydanie decyzji. Takiego związku nie tworzy okoliczność, że sądy cywilne (Sąd Okręgowy, Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy) stwierdziły, że umowa, na podstawie której Skarżący mieli nabyć prawo wieczystego użytkowania gruntu położonego w L., była nieważna. Po pierwsze, orzeczenia te zapadły w innym niż postępowanie karne trybie, po wtóre w sprawie o odszkodowanie i eksmisję, nawet nie w postępowaniu opartym o treść art. 189 k.p.c. Takiego związku pomiędzy potencjalnym popełnieniem przestępstwa, a będącej jego wynikiem decyzji nie tworzy jeszcze okoliczność, że Prokuratura Rejonowa L. w dniu 14 maja 2013 r. wszczęła postępowanie przygotowawcze w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych – decyzjach administracyjnych (tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k., art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k.). Zawiadomienie takie nie jest przede wszystkim orzeczeniem sądu stwierdzającym popełnienie przestępstwa, nie będzie nim także okoliczność, że określonym osobom przedstawiono zarzuty, czy nawet wniesiono akt oskarżenia. Ponadto Sąd pierwszej instancji wspomniał, że J. W. nie dostarczył organom podatkowym w tej sprawie jakichkolwiek informacji o przebiegu śledztwa, w ramach którego występuje jako pokrzywdzony. Sąd pierwszej instancji uznał również, że w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka "oczywistości" z przepisu art. 240 § 2 o.p., umożliwiającego wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 o.p. nawet wówczas, gdy orzeczenie sądu stwierdzające fakt popełnienia przestępstwa nie zostało jeszcze wydane. Sąd wskazał, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowił wpis w ewidencji gruntów i budynków, z którego wynikało, że strona jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Wpis ten oparty był na umowie zawartej w formie aktu notarialnego, która zresztą stanowiła także podstawę dokonania stosownych zmian w księgach wieczystych. Skoro ani notariusz sporządzający umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowania działek gruntu położonych w L., ani Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych nie dostrzegły wady prawnej oświadczenia stron, to tym bardziej takiej wady mógł nie dostrzec urzędnik dokonujący wpisu do ewidencji gruntów i budynków. "Oczywistość" popełnienia przestępstwa też przez długi czas nie była dla strony pewna, skoro w toku długotrwałego procesu cywilnego swoje roszczenie o eksmisję i odszkodowanie wywodziła z zawartej w dniu 23 grudnia 1993 r. umowy. Z akt sprawy wynika, że wyrok Sądu Najwyższego i wynikająca z niego nieważność umowy sprzedaży użytkowania wieczystego była znana organowi pierwszej instancji prawdopodobnie od grudnia 2004 r., kiedy to Minister Skarbu Państwa przesłał Prezydentowi Miasta L. odpis tego wyroku, co oznacza, że w chwili wydawania decyzji wymiarowej za 2001 r. organ podatkowy nawet mógł nie mieć żadnych podstaw do podejrzeń, co do ważności umowy nabycia przez Skarżących prawa do nieruchomości. Końcowo, Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że nawet przy hipotetycznym założeniu, iż w świetle tej okoliczności doszło do zaniedbania obowiązków przez Urząd Miasta, i że owo zaniedbanie ma charakter "oczywiście" przestępczy, to i tak w wyniku wznowienia postępowania w tej sprawie nie mogłaby być wydana inna decyzja, niż pierwotna decyzja wymiarowa (art. 245 § 1 pkt 3 lit. a o.p.). Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 9, poz. 31 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne (...), będące posiadaczami nieruchomości lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego, z wyjątkiem który jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. 5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną. 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli J. i J. W. Działający w ich imieniu pełnomocnik zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucił naruszenie: 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") lub 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i 3, art. 194 § 1 i 2, art. 194a § 1 o.p., 3) art. 30, art. 38, art. 40, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2, art. 3, art. 6.1, art. 1 Protokołu Nr 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka polegające na świadomym utrzymywaniu stanu naruszającego prawa podmiotowe Skarżących objęte wskazanymi normami konstytucyjnymi oraz prawem międzynarodowym, poprzez nie zastosowanie przepisów wskazanych w pkt 1 i 2. Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o stwierdzenie naruszenia praw podmiotowych Skarżących wskazanych w pkt 3 i zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania sądowego za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Uzasadniając stawiane zarzuty strona zwróciła uwagę na pominięcie przez organy i WSA faktu, że Skarżący nie korzystają z przedmiotowej nieruchomości od 1994 r. do chwili obecnej, nie są użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Właścicielem nieruchomości jest gmina. Zdaniem Skarżących, w sprawie pominięto też fakt istnienia decyzji wydanych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w podatku od nieruchomości, umarzających postępowanie w oparciu o art. 208 § 1 o.p. Skarżący podnieśli, że skutkiem naruszenia wskazanych przepisów postępowania jest utrzymywanie stanu naruszającego w oczywisty sposób prawa podmiotowe Skarżących, które wysławia art. 30, art. 38, art. 40, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 2, art. 3, art. 6. 1, art. 1 Protokołu Nr 1 Konwencji. Uchylenie decyzji w podatku od nieruchomości uwolniłoby Skarżących od bezzasadnych postępowań egzekucyjnych, które tworzą warunki egzystencji uniemożliwiające ochronę życia, zdrowia, rodziny i jej mienia, a których istnienie prowadzi w pierwszej kolejności do fizycznego wyniszczenia człowieka a następnie do przedwczesnej jego śmierci. Nadto uniemożliwia zwrot wyegzekwowanych należności oraz pozbawia prawa do sądu o naprawienie wyrządzonej szkody. 5.2. Odpowiadając na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie jego rzecz zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty okazały się niezasadne, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.). 6.2. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może polegać na tym, że uzasadnienie Sądu nie zawiera wszystkich elementów w nim wymienionych. Skarżący musi wskazać jakich konkretnie elementów brakuje w uzasadnieniu Sądu oraz wykazać jaki to miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy. Z uzasadnienia tego wynika jaki stan sprawy przyjęty został przez Sąd pierwszej instancji do orzekania. Pisemne motywy zaskarżonego wyroku zawierają również wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn oddalenia skargi w sprawie toczącej się w nadzwyczajnym trybie wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych. Sąd wojewódzki trafnie odwołał się do charakteru instytucji wznowienia postępowania i zakresu, w jakim prowadzone jest postępowanie zainicjowane tym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. 6.3. Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje w pełni pogląd Sądu pierwszej instancji, dotyczący warunków koniecznych do spełnienia przesłanki wznowienia postępowania, wymienionej w art. 240 § 1 pkt 2 o.p. Nie ulega wątpliwości, że okoliczność wydania decyzji w wyniku przestępstwa musi zostać potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego. Sąd pierwszej instancji odwołał się w tej kwestii do ugruntowanego stanowiska judykatury i doktryny. Wśród poglądów wyrażonych w orzecznictwie przytoczyć należy tytułem przykładu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., II FSK 997/10, LEX nr 1104121, w którym stwierdzono, że organy podatkowe i sądy administracyjne nie zastępują organów postępowania karnego w ustalaniu dokonania, sprawstwa i winy przestępstwa. Nie można od organów postępowania podatkowego wymagać, aby ustalały prawnokarnie winę i sprawstwo osób, które w postępowaniach karnych nie zostały zindywidualizowane, za czyny, co do których organy postępowania karnego ustaliły: że nie mają znaczenia dla prawa karnego bądź też brak jest dostatecznych dowodów uzasadniających popełnienie przestępstwa. Za utrwalone i niepozostawiające żadnych wątpliwości uznać należy poglądy, że wszczęcie i prowadzenie postępowania przygotowawczego w przedmiocie przestępstwa nie wyczerpuje przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 2 o.p. (zob. prawomocny wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 listopada 2007 r., I SA/Ke 474/07, LEX nr 488552). Sąd pierwszej instancji trafnie skonkludował zatem w kontrolowanym wyroku, że w tej sprawie nie zostało wydane orzeczenie stwierdzające popełnienie przestępstwa rzutującego na wydanie decyzji, której uchylenia w trybie nadzwyczajnym domagali się Skarżący. Takim orzeczeniem nie może być wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r., II CKN 1155/00, który zapadł w sprawie o eksmisję i odszkodowanie. Nie można więc mówić o spełnieniu przesłanki z art. 240 § 1 pkt 2 o.p. Ponadto nie jest wyczerpaniem omawianej przesłanki wznowienia, wszczęcie przez Prokuraturę Rejonową L. postępowania przygotowawczego w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników państwowych poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych – decyzjach administracyjnych. 6.4. Kolejnym elementem, który był przedmiotem trafnej analizy Sądu pierwszej instancji, stał się wyjątek od wspomnianej zasady, że wydanie decyzji w wyniku przestępstwa powinno być wykazane orzeczeniem sądu. Z art. 240 § 2 o.p. wynika bowiem, że jeżeli popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Ponadto, stosownie do art. 240 § 3 o.p., z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn, określonych w przepisach prawa. W rozpatrywanym przypadku Sąd pierwszej instancji rozważał istnienie przesłanki "oczywistości" popełnienia przestępstwa i trafnie ocenił, że nie została ona w sprawie spełniona. Oceny tej kasator skutecznie nie podważył. W kwestii tej należy podnieść, że oczywistość popełnienia przestępstwa zachodzi wtedy gdy nie ma żadnych wątpliwości, że przestępstwo w ogóle zostało popełnione, w jaki sposób, i chociażby ogólnie przez kogo zostało popełnione (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2008 r., II FSK 1299/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2007 r., I SA/Bk 492/07 - oba dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Powyższą "oczywistość" należy oceniać w dacie prowadzenia i wydania decyzji w postępowaniu wznowieniowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., II FSK 71/13, LEX nr 1643687). O "oczywistości" popełnienia przestępstwa nie może zatem świadczyć subiektywne przekonanie strony. W realiach rozpatrywanego przypadku, w dacie wydania decyzji wymiarowej za 2001 r. organ podatkowy nie mógł mieć wiedzy o wspomnianym wyroku Sądu Najwyższego, w którym wypowiedziano się o nieważności umowy z dnia 23 grudnia 1993 r. dotyczącej sprzedaży prawa użytkowania wieczystego, która to umowa była podstawą wpisu użytkowania wieczystego Skarżących w ewidencji gruntów i budynków, stanowiącego z kolei podstawę decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości. Godna zaakceptowania jest konkluzja Sądu pierwszej instancji, że skoro ani notariusz sporządzający przedmiotową umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowania, ani Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych nie dostrzegli wady prawnej oświadczenia stron, to tym bardziej takiej wady mógł nie dostrzec urzędnik dokonujący wpisu do ewidencji gruntów i budynków. W skardze kasacyjnej brak jest argumentów podważających stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zakresie braku przesłanki "oczywistości" popełnienia przestępstwa. 6.5. Wobec powyższego za pozbawione podstaw należało uznać również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i 3, art. 194 § 1 i 2, art. 194a § 1 o.p. Lektura uzasadnienia tych zarzutów prowadzi do konkluzji, że poddana sądowi kasacyjnemu sprawa ogranicza się wyłącznie do rozstrzygnięcia problemu istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 2 o.p. Trzeba ponadto podkreślić, że motywy skargi kasacyjnej odwołują się w znacznej części do argumentów, które nie dotyczą tej sprawy, tzn. sprawy zainicjowanej w nadzwyczajnym trybie wzruszenia ostatecznej decyzji – wznowienia postępowania. Otóż autor skargi kasacyjnej dużo uwagi poświęcił rozważaniom w zakresie postępowań toczących się w innym trybie nadzwyczajnym – stwierdzenia nieważności decyzji, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ponadto rozpatrywanego przypadku nie dotyczą przedstawione przez pełnomocnika wątpliwości w zakresie dwukrotnego wznawiania postępowań za lata 2008-2013. 6.6. Chybione okazały się też zarzuty zawarte w pkt 3 skargi kasacyjnej. Egzekwowanie ostatecznych decyzji podatkowych przez uprawnione do tego organy i we właściwych procedurach, nie oznacza naruszenia konstytucyjnych wolności i praw wymienionych w art. 30, art. 38, art. 40, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 77 Konstytucji RP. Skarżący kasacyjnie nie wykazali – że kontrowany wyrok, rozstrzygający o legalności decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 r. – doprowadził do tak daleko idących naruszeń w sferze wolności i praw osobistych, jak prawo do życia, zakaz tortur, ochrona prawa własności, prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez organy władzy publicznej. Nie świadczą o tym ogólne stwierdzenia strony o stworzeniu warunków egzystencji uniemożliwiających ochronę życia, zdrowia, rodziny i jej mienia, których istnienie prowadzić ma w ocenie kasatora, w pierwszej kolejności do fizycznego wyniszczenia człowieka a następnie do przedwczesnej jego śmierci, a nadto o uniemożliwieniu zwrotu wyegzekwowanych należności oraz pozbawieniu prawa do sądu o naprawienie wyrządzonej szkody. Dodać ponadto trzeba, że w rozpatrywanym przypadku organy podatkowe orzekły w sprawie wniosku małżonków o wznowienie postępowania. Skarżący skorzystali z prawa do wniesienia odwołania, następnie skargi do sądu administracyjnego, a także z uprawnienia do wzruszenia wyroku sądowego poprzez środek odwoławczy złożony do sądu kasacyjnego. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów wskazujących na naruszenie zasady prawa każdego do rzetelnego procesu sądowego i prawa do skutecznego środka odwoławczego. Wyniki weryfikacji rozstrzygnięć podjętych w sprawie, odmienne od tych oczekiwanych przez stronę, nie świadczą same w sobie o stanie naruszenia praw podmiotowych Skarżących. 6.7. Jako, że skarga kasacyjna nie znalazła usprawiedliwionych podstaw, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części, z uwagi na jednorodność spraw rozpoznawanych w postępowaniu kasacyjnym z udziałem pełnomocnika organu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło