II OSK 163/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-27
Skład orzekający: Włodzimierz Ryms, Teresa Kobylecka, Anna Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze skutkiem ex tunc, po wydaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę opartej na tym planie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej?Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze skutkiem ex tunc, po wydaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę opartej na tym planie, nie stanowi automatycznie podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej. Decyzje wydane na podstawie uchwały, której nieważność stwierdzono, podlegają wzruszeniu w trybie postępowania administracyjnego lub szczególnego, a nie bezpośrednio w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na decyzję o pozwoleniu na budowę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę restauracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji, opierając się na fakcie, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który stanowił podstawę wydania tych decyzji, został prawomocnie unieważniony ze skutkiem ex tunc. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów P.p.s.a. i K.p.a., wskazując, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego nie może automatycznie prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej na jego podstawie, gdy w momencie jej wydawania plan obowiązywał.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Teresa Kobylecka del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. N.-R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 379/14 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 379/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi K. S. stwierdził nieważność decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2014 r. oraz stwierdził nieważność utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty B. z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
W dniu 12 kwietnia 2013 r. do Starostwa Powiatowego w B. wpłynął wniosek J. R., działającego w imieniu P.G.H. "J.", o wydanie pozwolenia na rozbudowę budynku restauracji o budynek gospodarczy na działce nr [...] w B., zaprojektowanego bezpośrednio przy granicy z działkami o numerach [...] i [...] w B. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na ww. roboty budowlane. Po uchyleniu powyższej decyzji na skutek odwołania K. S., Starosta Bytowski w dniu [...] stycznia 2014 r. wydał decyzję, w której zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na przedmiotowe roboty budowlane. Również od tej decyzji K. S. wniósł odwołanie. Po jego rozpoznaniu Wojewoda Pomorski opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty.
W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że teren, na którym zaprojektowano inwestycję, zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia B., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] listopada 1999 r. wraz ze zmianą do niniejszego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obszarach oznaczonych symbolami: 13M,UC, 20UC,UK,S,M, 22M,UC, 44M,UC, 69M,UC i 128KL, zatwierdzoną Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...].04.2009 L/Dz.U. Woj. Pomorskiego nr [...], poz. [...], oznaczono i opisano symbolem 15/1 M,UC - teren o funkcji mieszkaniowo-usługowej. Zaplanowane prace związane są z rozbudową istniejącego budynku restauracji o budynek gospodarczy. Wskazano, że w ponownie prowadzonym postępowaniu zaprojektowano jego dodatkowe zadaszenie w lekkiej konstrukcji poliwęglanowej. Projekt inwestycji został pozytywnie uzgodniony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., który w dniu [...].12.2013r. wydał stosowną opinię. Ponadto obecnie zaplanowany budynek gospodarczy nie narusza już ściany budynku skarżącego, ponieważ zaprojektowano dla niego odrębne ściany stanowiące jego część konstrukcyjną oraz przewidziano 2 cm dylatacji od granicy. W odniesieniu do obsługi komunikacyjnej działki inwestora wyjaśniono, że posiada on ustanowioną notarialnie służebność gruntową polegającą na prawie przechodu i przejazdu przez nieruchomość położoną w B. stanowiąca działkę nr ew. [...]. Do projektu dołączono również oświadczenie Burmistrza B., że działka nr ew. [...] położona w B. ma dostęp do drogi gminnej ul. Z. przez działkę nr ew. [...] stanowiąca własność Gminy B., na której ustanowiona jest służebność przechodu i przejazdu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł K.S. zarzucając naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a., § 23 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania J. R. i I. N.-R. w piśmie procesowym z dnia 5 września 2014 r. wnieśli o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 10 września 2014r., pełnomocnik skarżącego poinformował, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II OSK 237/13 oddalił skargę kasacyjną Rady Miejskiej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2012 r., sygn. II SA/Gd 12/12, którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...], w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia B. Wobec powyższego podtrzymując zarzuty skargi wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji. Wskazał, że na skutek wyroku NSA z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 237/13 uprawomocnił się wyrok tut. Sądu z dnia 30 października 2012 r., sygn. II SA/Gd 12/12 stwierdzający nieważność uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia B. (Dz.Urz. Woj. Pom. z 2000 r., nr [...], poz. [...]). Według niekwestionowanych ustaleń organu, teren przedmiotowej inwestycji znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem 15/1 M,UC – teren o funkcji mieszkaniowo-usługowej. W związku z powyższym istota sprawy sprowadza się do oceny skutku jaki wywołało dla ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc uchwały o planie miejscowym.
Przywołując uchwałę wyjaśniającą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że gdyby kryterium sprawdzenia przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, dotyczyło zgodności projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (wydawanej w przypadku braku miejscowego planu), to decyzja o pozwoleniu na budowę byłaby decyzją zależną i w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy byłaby podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie skutek działania z mocą wsteczną wyroku stwierdzającego nieważność uchwały o planie miejscowym dotknął aktu prawa miejscowego, stanowiącego kryterium sprawdzenia projektu budowlanego, niemniej wniosek, co do podstawy dla stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej bez podstawy prawnej, nie może według Sądu pierwszej instancji budzić wątpliwości. Prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 października 2012 r. wywołuje skutek ex tunc, co oznacza, że przedmiotowy akt planistyczny nie istnieje od dnia jego podjęcia, a co za tym idzie spowodował, że w dniu wydawania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zatwierdzony tą uchwałą plan miejscowy nie obowiązywał. W konsekwencji ustalając stan prawny obowiązujący w chwili wydawania kwestionowanych decyzji należało postępować tak, jakby uchwała Rady Miejskiej w B. z dnia [...] listopada 1999 r. w sprawie planu miejscowego w ogóle nie została podjęta. Na poparcie tego stanowiska Sąd przywołał wyrok NSA w sprawie II OSK 400/11. Sąd uznał zatem, że zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji podjęły decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę dla przedmiotowej inwestycji na podstawie aktu prawa miejscowego nieobowiązującego w chwili rozstrzygania. Tym samym organy obu instancji wydały decyzje bez podstawy prawnej, a więc dotknięte wadą powodującą ich nieważność zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec uwzględnienia najdalej idącego zarzutu zgłoszonego przez skarżącego na rozprawie, Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
W skardze kasacyjnej od powołanego na wstępie wyroku, I. N.-R. zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a. przez uznanie, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.;
– art. 147 § 2 P.p.s.a. przez uznanie uprawnienia sądu administracyjnego do wzruszenia decyzji ostatecznej wydanej na podstawie uchwały będącej aktem prawa miejscowego, której stwierdzono nieważność, podczas gdy wzruszenie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, wydanego na podstawie uchwały, której nieważność stwierdzono, możliwe jest jedynie w trybach administracyjnych albo postępowaniu szczególnym;
– art. 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. przez poczynienie ustaleń w zakresie stanu faktycznego i prawnego na podstawie dowodów, które nie istniały w dacie wydania zaskarżonej decyzji, lecz zaistniały po dacie jej wydania.
- art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przesłanka nieważności decyzji określona w tym przepisie polegająca na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej nie musi odnosić się do podstawy prawnej obowiązującej w dniu wydania decyzji i tym samym uznaniu, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, pomimo że w dacie ich wydania obowiązywał akt prawa miejscowego będący podstawą obu decyzji, a jego nieważność stwierdzono dopiero po nabyciu przez obie decyzje cechy ostateczności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie jest trafne stanowisko, iż stwierdzenie nieważności uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego wywołujące skutek ex tunc stanowi przesłankę do przyjęcia, że decyzję wydaną w oparciu o tę uchwałę, wydano bez podstawy prawnej, tj. że istniała podstawa stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W dacie wydawania decyzji istniała bowiem podstawa prawna w postaci obowiązującego planu miejscowego. W ocenie strony utrata mocy obowiązującej przepisu nie powoduje z mocy prawa uchylenia czy stwierdzenia nieważności wydanych na jego podstawie decyzji administracyjnych. Potwierdzeniem tego stanowiska jest regulacja art. 145a K.p.a., stanowiąca zdaniem strony logiczną konsekwencję zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 Kpa). Na poparcie tego stanowiska przywołano wyroki NSA w sprawach II OSK 339/06 oraz II OSK 2868/12.
Powołując się na art. 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. oraz art. 133 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, autor skargi kasacyjnej wskazał, że sądy administracyjne biorą pod uwagę stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji administracyjnej. W tym kontekście przywołał wyrok NSA w sprawie I FSK 1693/10 oraz wyrok WSA w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 442/09.
Przytaczając takie podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postepowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Badając sprawę w takim zakresie należało uznać, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2014 r., mocą której organ ten po rozpoznaniu odwołania strony utrzymał w mocy decyzję Starosty B. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielającą J. R. pozwolenia na budowę - rozbudowę budynku restauracji o budynek gospodarczy.
Z akt sprawy wynika, że Sąd pierwszej instancji z urzędu wziął pod uwagę, co było także bezsporne między stronami, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na budowę został wyeliminowany z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II OSK 237/13 oddalił skargę kasacyjną Rady Miejskiej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2012 r., sygn. II SA/Gd 12/12, którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...], w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia B..
W związku z tym, Sąd pierwszej instancji stwierdził powołując się przy tym na uchwałę NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12 oraz wyrok NSA w sprawie II OSK 400/11 z dnia 25 maja 2012r.(publ.orzeczenia.nsa.gov.pl) , że z uwagi na skutki stwierdzenia nieważności uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, trudno mówić o zgodności zatwierdzonego planu projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę z planem, skoro jest to sytuacja, jakby uchwały o miejscowym planie, której stwierdzono nieważność nigdy nie było. Tym samym zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji podjęły decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę na podstawie aktu prawa miejscowego nieobowiązującego w chwili rozstrzygania, a więc wydały decyzje bez podstawy prawnej, dotknięte wadą nieważności o jakiej mowa w art.156 §1 pkt 2 K.p.a.
Z powyższego wynika, że Sąd pierwszej instancji powołując się na w/w uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 13 listopada 2012r. wywiódł wniosek, że stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego, po wydaniu na jego podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, powoduje konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji, jako wydanej bez podstawy prawnej.
Stanowisko to nie jest prawidłowe.
Po pierwsze należy zauważyć, że NSA w uchwale z dnia 13 listopada 2012 r. przyjął, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. A zatem z tezy tej uchwały nie wynika, że istnieje automatyzm w stwierdzaniu nieważności tzw. decyzji zależnej, w sytuacji uprzedniego stwierdzenia nieważności "innej decyzji", która była podstawą jej wydania. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności "decyzji zależnej" jest samodzielnym postępowaniem, w którym oceniając przesłanki z art. 156 par. 1 pkt 2 K.p.a. należy badać i uwzględniać również fakt uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego tej "innej decyzji". Wynik tego badania, nie jest oczywisty w tym znaczeniu, że nie można a priori przyjmować, iż np. stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy zawsze prowadzić będzie do stwierdzenia nieważności, wydanego w oparciu o tę decyzję – pozwolenia na budowę. Brak jest bowiem prostego związku między stwierdzeniem nieważności pierwszej ze wskazanych decyzji, a stwierdzeniem nieważności pozwolenia na budowę. Każdy przypadek, powinien być indywidualnie oceniony, przy uwzględnieniu takich okoliczności, jak choćby przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano przedmiotowo zależną decyzję.
Błąd Sądu pierwszej instancji w tej sprawie polegał na tym, że automatycznie, bez głębszego rozważenia, wadliwie zastosował powyższą uchwałę w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.
Nie mamy bowiem w niej do czynienia ze stwierdzeniem nieważności decyzji, na podstawie której wydano inną zależną decyzję tj. decyzję o pozwoleniu na budowę. Mamy natomiast sytuację, w której po wydaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę stwierdzono nieważność uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a więc aktu prawa miejscowego, na podstawie którego decyzja ta została wydana. Uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest decyzją ani innym orzeczeniem. Ustawodawca nie przewidział wprost konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Restrykcyjność sankcji nieważności powoduje, że ma ona zastosowanie tylko w wypadkach ściśle wskazanych przez ustawodawcę i tylko z powodu kardynalnego naruszenia przepisów. Gdyby ustawodawca przewidywał sankcje nieważności dla decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa miejscowego, których następnie stwierdzono nieważność dałby temu wyraz w przepisach prawa. Zauważyć przy tym należy, że nawet w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją ,umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, to skutkiem takiego stanu rzeczy jest możliwość żądania "tylko" wznowienia postępowania, a nie stwierdzenie nieważności decyzji (art. 145a K.p.a.)
Zgodnie z zasadą ochrony praw nabytych oraz zasadą trwałości decyzji administracyjnej dopuszczalność podważenia mocy obowiązującej decyzji musi wynikać z wyraźnie ustanowionej normy prawnej zawartej w ustawie. Jak podkreśla się w doktrynie, brak wyraźnie ustanowionej sankcji oznacza niedopuszczalność wzruszenia decyzji administracyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym toczącym się na skutek wniesienia skargi na decyzję o pozwoleniu na budowę wydanej w postępowaniu zwyczajnym, w sytuacji gdy decyzja ta wydana była na podstawie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzenie nieważności tego planu, po wydaniu takiej decyzji, nie daje podstaw do stwierdzenia przez Sąd nieważności tej decyzji, jako wydanej bez podstawy prawnej.
Stąd ma rację strona wnosząca skargę kasacyjną, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym po stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Sąd pierwszej instancji pominął regulację zawartą w art. 147 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którą rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1 ( tj. którego stwierdzono nieważność – przyp. Sądu), podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Odesłanie z art. 147 § 2 P.p.s.a. do trybu określonego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że tryb taki należy, wobec decyzji wydanej na podstawie unieważnionego planu, ustalić, a następnie zastosować przez przeprowadzenie postępowania wskazanego w przepisach K.p.a. lub ustaw szczególnych (por. wyrok NSA sygn.vakt II OSK 2868/12 z dnia 24 kwietnia 2014r. publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc strona może w odrębnym administracyjnym postępowaniu zbadać, czy taka decyzja podlega unieważnieniu. Do przeprowadzenia takiego postępowania właściwy jest jednak organ administracyjny, a nie Sąd.
Tak właśnie było w sprawie NSA sygn. akt II OSK 400/11, na którą powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji. Przedmiotem tej sprawy była właśnie decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji badał decyzję o pozwoleniu na budowę, wydaną na podstawie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który następnie został unieważnionego przez WSA w Gdańsku.
Z powyższych względów należy uznać, że Sąd pierwszej instancji wadliwie rozpoznał tę sprawę. Obowiązkiem Sądu było zbadanie zarzutów skargi, do których w ogóle nie odniósł, a zajął się rozważaniem kwestii skutków prawnych stwierdzenia nieważności aktu planu miejscowego, wadliwie przyjmując, że w tym postępowaniu jest to podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji dokona oceny legalności zaskarżonej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny będący podstawą jej wydania.
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony wnoszącej skargę kasacyjną, uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. Brak jest dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć kosztami postępowania kasacyjnego stronę, która wniosła skargę na wyrok Sądu Wojewódzkiego, który błędnie stwierdził nieważność decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło