I OSK 242/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-09-11

Skład orzekający: Barbara Adamiak, Izabella Kulig-Maciszewska, Grażyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Lekarz Weterynarii posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli nieruchomość była w dniu 27 maja 1990 r. wykorzystywana do wykonywania zadań publicznych przez organy administracji rządowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Powiatowy Lekarz Weterynarii posiadał interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, ponieważ nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do organów administracji rządowej, co stanowiło wyjątek od komunalizacji. Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące reprezentacji Skarbu Państwa i interesu prawnego, nie uwzględniając właściwego stanu prawnego i faktycznego z daty wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Powiatowego Lekarza Weterynarii o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego z 1997 r. w części dotyczącej działki nr 198. Organy administracji (Minister Administracji i Cyfryzacji oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji) stwierdziły nieważność decyzji w części dotyczącej działki nr 198/2 i uznały, że decyzja w części dotyczącej działki nr 198/1 została wydana z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił te decyzje, uznając, że Powiatowy Lekarz Weterynarii nie miał przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, ponieważ nie miał możliwości reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie gospodarki nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że Powiatowy Lekarz Weterynarii miał interes prawny.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Powiatowego Lekarza Weterynarii w Pruszkowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 585/12 w sprawie ze skargi Miasta Pruszkowa na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 1 lutego 2012 r. nr 68 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie; II. zasądza od Prezydenta Miasta Pruszków na rzecz Powiatowego Lekarza Weterynarii w Pruszkowie kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 585/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 1 lutego 2012 r. nr 68 oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2011 r. nr 596 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją nr 51446 z dnia 30 stycznia 1997 r., Wojewoda Warszawski stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto Pruszków w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonych w Pruszkowie przy ul. Gordziałkowskiego, oznaczonych w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej m. Pruszków obręb ewidencyjny 22 jako działki nr 7, nr 12, nr 198 oraz nr 199, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr 2, stanowiącej integralną część decyzji. Wnioskiem z dnia 24 września 2010 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Pruszkowie wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego, w części dotyczącej działki nr 198. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotowa nieruchomość od czasu jej zagospodarowania tj. od 1957 r. użytkowana jest przez Służbę Weterynaryjną i nieustannie służy wykonywaniu zadań publicznych z zakresu ochrony zdrowia publicznego oraz zdrowia zwierząt. Wszelkie nakłady finansowe związane z utrzymaniem nieruchomości oraz zabudowań ponoszone są z budżetu państwa, a zatem wydana decyzja rażąco narusza prawo i powinna być wycofana z obrotu poprzez stwierdzenie jej nieważności. Decyzją z dnia 29 września 2011 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 30 stycznia 1997 r. w części dotyczącej działki oznaczonej nr 198/2 (powstałej w wyniku podziału działki nr 198), a także stwierdził, że w/w decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia 30 stycznia 1997 r., w części dotyczącej działki oznaczonej nr 198/1 (powstałej w wyniku podziału działki nr 198), została wydana z naruszeniem prawa. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpił Prezydent Miasta Pruszkowa. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia 1 lutego Nr 68 Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września2011 r. Organ wskazał, że w rozstrzygnięciu z dnia 29 września 2011 r. prawidłowo wyjaśniono, iż przedmiotowa decyzja Wojewody Warszawskiego objęła mienie wyłączone spod komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawie o pracownikach samorządowych. W dniu 27 maja 1990 r. na działce nr 198 znajdowała się siedziba Państwowego Zakładu Leczenia Zwierząt - Stołecznego Zakładu Weterynarii Oddział Terenowy w Pruszkowie. Obecnie na działce nr 198/2 znajduje się siedziba Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Pruszkowie. W dniu 27 maja 1990 r. Stołeczny Zakład Weterynarii Oddział Terenowy w Pruszkowie nadal istniał i władał przedmiotową nieruchomością. Minister wskazał również, że brak ustanowionego prawa zarządu do działki nr 198 dla Stołecznego Zakładu Weterynarii Oddział Terenowy w Pruszkowie nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Przedmiotowa nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do organów wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) i z tej przyczyny nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 w/w ustawy. Działka nr 198 została podzielona na działki nr 198/1 i nr 198/2. Następnie na mocy aktu notarialnego z dnia 6 września 2002 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr 198/1 została zbyta na rzecz osób fizycznych, co zgodnie z art. 156 § 2 kpa świadczy o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych. Zatem- zdaniem organu - przedmiotowa decyzja w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 198/1 została wydana z naruszeniem prawa, natomiast w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 198/2 należało stwierdzić jej nieważność na podstawie art.156 § 1 pkt 2 kpa. Odnosząc się do argumentu dotyczącego daty likwidacji Stołecznego Zakładu Weterynarii Oddziału Terenowego w Pruszkowie, Minister wyjaśnił, że rozpatrując sprawę w trybie nadzoru organ orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie komunalizacji. W dniu 27 maja 1990 r. Stołeczny Zakład Weterynarii Oddział Terenowy w Pruszkowie istniał i władał przedmiotową nieruchomością. Reorganizacja Stołecznego Zakładu Weterynarii w Warszawie oraz związane z tym przekazanie samorządom lokalnym mienia wynikało z postanowień ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34. poz. 198). Ponadto za niezasadny organ uznał pogląd, że usytuowanie cmentarza na znacznej części działki nr 198/2 stanowi okoliczność, która wywołała nieodwracalny skutek prawny, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.. Skargę na powyższą decyzję wniósł Prezydent Miasta Pruszkowa. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1, art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zw. z art. 1 pkt 3 i 4, art. 3 pkt 1 ppkt a, b, c, art. 15, art. 44 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 134 , poz. 198); 2) naruszenie art. 7 ust.1 pkt 13, 14, 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1591) polegające na nieuwzględnieniu podczas rozstrzygania, że działka nr 198 w dacie 27 maja 1990 r. służyła do wykonywania zadań publicznych; 3) naruszenie prawa procesowego tj. art. 156 § 1 pkt 2 i 4 oraz 156 § 2 kpa polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji na wniosek Powiatowego Lekarza Weterynarii, któremu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa; 4) naruszenie art. 7, art. 77 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie wyjaśniający wszystkich koniecznych w sprawie dowodów. W konkluzji skargi wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych nr 596 z 29 września 2011 r. ewentualnie o ich uchylenie. W wyroku uchylającym obydwie wskazane decyzje administracyjne, Sąd I instancji wskazał, że w sprawie rzeczą najistotniejszą jest to, czy Minister Cyfryzacji i Administracji prawidłowo uznał, iż Powiatowy Lekarz Weterynarii w Pruszkowie wnioskując o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Wojewody Warszawskiego z dnia 30 stycznia 1997 r. w części dotyczącej działki oznaczonej nr 198, miał przymiot strony tego postępowania. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wszczęte z urzędu albo na wniosek strony. Minister w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 1 lutego 2012 r. oraz z dnia 29 września 2011 r. nie odniósł się do tej kwestii, przechodząc do omówienia przesłanek stwierdzenia nieważności. Sąd przypomniał, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji może być nie tylko podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją kwestionowaną, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Dalej Sąd wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i stanowi rodzaj postępowania kasacyjnego w ramach działań organów administracji w stosunku do postępowania głównego. Stronami tego postępowania są bez wątpienia strony postępowania głównego, ale zakres podmiotowy podstaw kompetencyjnych do jego wszczęcia może ulec rozszerzeniu. Podmiot żądający stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji musi jedynie wskazać na interes prawny w postępowaniu administracyjnym wszczętym na jego wniosek. Sąd I instancji stwierdził, że system reprezentacji Skarbu Państwa w sferze prawa materialnego, oparty jest na działaniach różnych podmiotów, którym ustawy ustrojowe przyznają odpowiednie kompetencje w tym zakresie, jest ze swej istoty zdecentralizowany. Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustanawia zasadę, że o ile nie ma odrębnych uregulowań ustawowych, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Przepis ten nie ogranicza reprezentacji Skarbu Państwa tylko do mienia wchodzącego w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Przepis art. 23 ust. 1 u.g.n. nie może być interpretowany jako wyjątek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.g.n. Nie wyklucza bowiem reprezentacji starosty w sprawach dotyczących nieruchomości, które wchodzą do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, a jedynie doprecyzowuje, jakie zadania spoczywają na staroście w związku z gospodarowaniem zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Natomiast kompetencje Powiatowego Lekarza Weterynarii jako organu kontrolnego wskazanego w przepisach ustaw: z 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach nie wskazują w żadnym artykule możliwości reprezentacji Skarbu Państwa przez ten organ w sprawach dotyczących gospodarki nieruchomościami. W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności powinno zostać zbadane przez organ, do którego wpłynął wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, czy Powiatowy Lekarz Weterynarii w Pruszkowie ma prawne możliwości reprezentacji Skarbu Państwa w tym postępowaniu. To oznacza naruszenie art. 28 kpa. Od powyższego wyroku Powiatowy Lekarz Weterynarii wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie w zakresie podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: 1) art. 28 kpa, a przez to naruszenie art. 157 § 2 kpa przez przyjęcie, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w Pruszkowie nie ma interesu prawnego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, a w związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego w części dotyczącej działki nr 198 przez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż Powiatowy Lekarz Weterynarii w Pruszkowie nie ma możliwości reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie gospodarki nieruchomościami; 2) art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 52, poz. 450) oraz art. 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), przez ich nie uwzględnienie, przy orzekaniu w sprawie przez Sąd I instancji; 3) art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez jego zastosowanie, przy orzekaniu w sprawie przez Sąd I instancji. W zakresie podstawy określonej w art. 174 pkt 1 skarżący zarzucił naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., przez nieuwzględnienie całokształtu prawnych aspektów stosunku administracyjno-prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu kasator wskazał, że system reprezentacji Skarbu Państwa w sferze prawa materialnego, oparty na działaniach różnych podmiotów, którym ustawy ustrojowe przyznają odpowiednie kompetencje w tym zakresie, jest ze swej istoty zdecentralizowany. Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) ustanawia jedynie zasadę ogólną, że o ile w systemie prawa nie ma odrębnych uregulowań ustawowych, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Jednak pomimo bezpośredniego brzmienia w/w normy prawa administracyjnego, wskazującego na dopuszczalność szczególnego uregulowania kwestii reprezentacji Skarbu Państwa Sąd I instancji zawęził czynności sprawdzające do ustaw administracyjnego prawa weterynaryjnego, określającego "merytoryczne" kompetencje organów administracji weterynaryjnej. Sąd I instancji nie poddał jednak badaniu normy art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 52, poz. 450), która stanowi, iż z dniem wejścia w życie w/w ustawy, nieruchomości, będące w trwałym zarządzie oraz ruchomości będące w zarządzie dotychczasowych powiatowych inspektoratów weterynarii podległych starostom, przechodzą z mocy prawa odpowiednio w trwały zarząd oraz zarząd powiatowych inspektoratów weterynarii w rozumieniu przepisów ustawy. Ponadto, stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, kasator wskazał, że państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej "nabywające nieruchomości", czynią to na własność lub w użytkowanie wieczyste Skarbu Państwa. Przy tym podkreślił, że stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy jednostki organizacyjne, o których mowa w normie, uzyskują do nabytych nieruchomości trwały zarząd z mocy prawa z dniem ich nabycia Dalej skarżący wskazał na postanowienia SN z 5 listopada 2010 r., sygn. akt I CSK 2/10 oraz I CSK 1/10, z których wynika, że kierownik urzędu, na podstawie art. 17 ust. 1 powołanej ustawy z 8 sierpnia 1996 r., reprezentuje Skarb Państwa przy dokonywaniu czynności prawnych związanych z nieruchomościami powierzonymi urzędowi, którym kieruje, bez potrzeby legitymowania się pełnomocnictwem, także w zakresie nabywania na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości. Wobec powyższych ustaleń kasator stwierdził, że Sąd I instancji z naruszeniem w/w norm prawa odmówił Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w Pruszkowie prawa strony w postępowaniu administracyjnym, w tym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Merytoryczne odniesienie się do treści skargi kasacyjnej było możliwe, wobec spełnienia przez przedmiotowy środek odwoławczy warunków formalnych określonych w art. 175 § 1, art. 176 i art. 177 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej ( a więc nie w całokształcie sprawy i łączących się z nią zagadnień prawnych), bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania, w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występowała. Wynik postępowania kasacyjnego uzależniony był zatem od oceny, czy zarzuty zgłoszone w konkretnym środku odwoławczym, mogły doprowadzić do skutecznego podważenia zaskarżonego wyroku i konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego Rozpoznawana skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów: art. 28 kpa, art. 157 § 2 kpa, art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 52, poz. 450) oraz art. 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; natomiast w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego kasator podniósł zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zauważyć jednak należy, że zarzut naruszenia przez Sąd art. 28 kpa i art. 157 § 2 kpa postawiony został nieprawidłowo w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem, zarzucane Sądowi naruszenie przepisów postępowania dotyczyć musi przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi, dlatego naruszenie art. 28 kpa i art. 157§ 2 kpa w odniesieniu do Sądu, winno być w sprawie podniesione w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast sformułowany przez kasatora zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. mieści się w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 tj. naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty powyższe dotyczą pominięcia przez Sąd pierwszej instancji istotnych okoliczności faktycznych i prawnych pozwalających na ustalenie, że wnoszący skargę kasacyjną posiada interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (DZ.U. Nr 32, poz. 191 ze zm., powoływana dalej jako ustawa komunalizacyjna). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy (czyli z dniem 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przepis art. 11 powyższej ustawy zawiera wyjątki od zasady określonej w art. 5 ust. 1. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 pkt 1 mienie takie nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli w dniu 27 maja 1990 r. służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Pojęcie – "służą wykonywaniu zadań publicznych" nie nawiązuje do stosunku prawnego, lecz do charakteru zadań, którego wykonywaniu faktycznie służy określone mienie. Jak wyżej podniesiono, zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do wykazania, że wnoszący ten środek zaskarżenia ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 30 stycznia 1997 r. nr 51446. Pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, to znaczy że musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt I SA 2312/99, Lex nr 78956). W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej stronami, oprócz Skarbu Państwa i właściwej miejscowo gminy, może być tylko podmiot, który wykaże że legitymuje się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji. Natomiast w sytuacji, gdy mienie którego dotyczy postępowanie komunalizacyjne stanowi przedmiot, do którego podmiot rości sobie prawa, jednostka ta ma interes prawny - w rozumieniu art. 28 kpa - do uczestniczenia w tego rodzaju postępowaniu na prawach strony (por. wyrok NSA z dnia 6 pażdziernika 2011 r. sygn. akt IOSK 1716/10, Lex nr 1149223). W analizowanej sprawie należy zwrócić uwagę, że stosownie do postanowień ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji kreślonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (DZ.U. z 1990 r. Nr 34 poz. 198) do właściwości organów gminy - w zakresie weterynarii - przeszły jako zadania zlecone, zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego oraz wojewódzkich rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, a prowadzenie lecznic i przychodni dla zwierząt przeszło do kompetencji gmin. Z akt sprawy wynika, że chociaż majątek Stołecznego Zakładu Weterynarii Oddział Terenowy w Pruszkowie przekazany został Urzędowi Miasta w Pruszkowie (por. pismo Kierownika Oddziału Terenowego z dnia 12 marca 1990 r., decyzja Prezydenta Miasta Pruszkowa z dnia 28 września 1990 r. o wygaśnięciu prawa zarządu Stołecznego Zakładu Weterynarii do działki nr 198, protokoły przekazania majątku trwałego z dnia 10 maja 1990 r.), to jednak dotychczasowa działalność lecznicza nadal w obiektach była prowadzona, przy czym nadzór merytoryczny nad działalnością Zakładu Leczniczego zapewniał Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Warszawie (por. pismo Dyrektora Stołecznego Zakładu Weterynarii z dnia 4 lipca 1990 r.- w aktach sprawy). W piśmie z dnia 16 pażdziernika 1991 r. Prezydent Miasta Pruszkowa oświadczył, że oddaje bezpłatnie Wojewódzkiemu Zakładowi Weterynarii w Warszawie Oddział Rejonowy w Pruszkowie lokale przy ul. Gordziałkowskiego 5 z przeznaczeniem na prowadzenie lecznictwa weterynaryjnego. Trzeba zauważyć, że również pozostały materiał dowodowy zgromadzony w analizowanej sprawie daje podstawy do przyjęcia, że przejęcie majątku trwałego przez Miasto Pruszków od Stołecznego Zakładu Weterynarii Oddział Terenowy w Pruszkowie nie wiązało się z zaprzestaniem prowadzenia działalności weterynaryjnej w danych obiektach. Przedmiotowa nieruchomość nadal służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do organów wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. W sprawie nie można pominąć okoliczności, że przedmiotowa działka nr 198 uległa następnie podziałowi na działki o numerach: 198/1 i 198/2, a na mocy aktu notarialnego z dnia 6 września 2002 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr 198/2 została zbyta na rzecz osób fizycznych. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności sprawy, zasadne jest stanowisko zgodnie, z którym roszczenia Powiatowego Lekarza Weterynarii w Pruszkowie w stosunku do mienia stanowiącego nieruchomość – działkę nr 198, mają oparcie w normie prawnej wynikającej z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez Sąd pierwszej instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych, o których mowa w wymienionym powyżej przepisie ustawy komunalizacyjnej. Poczyniona konstatacja przesądza kwestię legitymacji procesowej Powiatowego Lekarza Weterynarii w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Warszawskiego Nr 51446 z dnia 30 stycznia 1997r. Jako podmiot, który posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, wniosek Powiatowego Lekarza Weterynarii w Pruszkowie z dnia 24 września 2010 r. doprowadził do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Argumentacji zawartej w zaskarżonym wyroku podzielić nie można. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że rozpatrując kwestię interesu prawnego strony w danym postępowaniu, należy kierować się stanem prawnym i faktycznym obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., czyli na datę wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Taki cenzus czasowy wynika wprost z treści art. 5 ust. 1 tejże ustawy. Dopiero ustalenia poczynione na tę datę mogły doprowadzić do prawidłowych wniosków w zakresie stron postępowania, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. W tej sytuacji analiza przepisów ustaw: z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DZ.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651), z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (DZ.U. z 2004 r. Nr 33 poz. 287), z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakażnych zwierząt (DZ.U. z 2004 r. Nr 60 poz. 625),z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (DZ.U. z 2006 r. Nr 17 poz. 127), z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (DZ.U. z 2006 r. Nr 144 poz. 1045), nie mogła doprowadzić do wiążącego stanowiska w rozpatrywanej sprawie. Z powyższych względów skargę kasacyjną należało uznać za uzasadnioną i uchylić zaskarżony wyrok. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien mieć na uwadze przedstawione wyżej rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło