I SA/Ol 583/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 11 września 2014r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na wznowienie postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie , 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej: Kpa, utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Z motywów postanowień oraz akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (dalej Kierownik Biura, organ I instancji) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. W aktach sprawy brakuje jednak dowodu doręczenia tej decyzji, a ze spisu nieponumerowanych akt sprawy, dołączonego przez organ wynika, że decyzję kierowaną do T.Ś. odebrał A.Ś. w dniu 27 stycznia 2014r. (str. 3 spisu Lp. 23). W dniu 26 marca 2014r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR wniosek T.Ś. (dalej wioskująca, wnioskodawczyni, strona, żaląca się, skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Wniosek dotyczył również dwóch innych spraw prowadzonych przez organ, które strona opisała podając ich numerację: "[...]" i "[...]". Jako podstawę prawną wniosku wskazała art. 58 Kpa. Do wniosku dołączyła zaświadczenie z dnia 20 marca 2014r. nr "[...]" wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową (dalej KRUS) o przyznaniu stronie prawa do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 3 października 2013r. do 12 marca 2014r.. Wnioskująca podała, że uchybienie terminu spowodowane było jej poważną chorobą i z tego powodu nie była w stanie "w przewidzianym terminie złożyć wniosku o odwołanie i wznowienie postępowania administracyjnego". Kierownik Biura postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" odmówił stronie przywrócenia terminu na wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu postanowienia Kierownik Biura podał, iż strona spełniła tylko dwie z czterech przesłanek do przywrócenia terminu wynikające z art. 58 § 1 i 2 Kpa, a mianowicie dopełniła czynności, dla której był ustanowiony termin, czyli złożyła wniosek o wznowienie postępowania, a także wraz z wnioskiem złożyła prośbę o przywrócenie terminu. W ocenie organu I instancji strona nie spełniła natomiast pozostałych przesłanek, tzn. nie uprawdopodobniła braku swojej winy i nie udowodniła, że dochowała terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Organ administracji wskazał, że wnioskująca jako powód uchybienia terminu wskazała na własną chorobę. W ocenie organu ww. przyczyna nie może być uznana jako uprawdopodobnienie braku winy. Z kolei postanowieniem z dnia 2"[...]" nr "[...]" Kierownik Biura odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia "[...]". Na przedmiotowe postanowienie strona wniosła zażalenie i zwróciła się o ponowne rozpatrzenie ww. wniosku o przywrócenie terminu. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem Kierownika Biura, że jej długotrwała choroba nie jest przesłanką do przywrócenia terminu. Uznała, że organ I instancji niewłaściwie powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż w jej przypadku nie chodzi tylko o zwolnienie lekarskie, lecz także o stan jej zdrowia, który uniemożliwił jej wniesienie odwołania w przewidzianym terminie. Żaląca się podniosła, że postanowienia administracyjne związane z wydaniem decyzji zostały wydane z naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Wskazała, że wadą prawną również jest dotknięte postępowanie administracyjne w wyniku którego wydana została decyzja na podstawie protokołu z kontroli na miejscu, co do którego strona wniosła szereg zastrzeżeń. Jednocześnie poinformowała, że zwróci się o pomoc prawną do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" stwierdził, że argumenty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie, zaś dokonane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ustalenia stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawnych, są prawidłowe. Podkreślił, że dopiero łączne spełnienie przesłanek z art. 58 § 1 i 2 Kpa stanowi podstawę do przywrócenia przez organ terminu do dokonania wymaganej czynności procesowej. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła, że nie poniosła winy w uchybieniu terminu na wznowienie postępowania jak również nie udowodniła, że dochowała terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Organ ocenił, że zaświadczenie z KRUS, że w okresie od 3 października 2013r. do 12 marca 2014r. przyznano stronie prawo do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy, nie usprawiedliwia stwierdzonego uchybienia terminu przewidzianego na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu na wznowienie postępowania i tym samym nie może być podstawą jego przywrócenia. Z zaświadczenia nie wynika, że choroba strony zaistniała nagle i niespodziewanie, dokument ten również nie potwierdza stanu choroby, który nie pozwoliłaby na wyręczenie się inną osobą - pełnomocnikiem lub skorzystanie z formy jaką jest droga pocztowa. Organ odwoławczy przedstawił rozważania na temat pojęcia winy i ocenił, że organ I instancji w sposób prawidłowy uznał, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Podał, że nie przedstawiła również żadnych dowodów wskazujących na dochowanie terminu określonego w art. 58 § 2 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora ARiMR w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postanowienia, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie mojej choroby, jako przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu na złożenie wniosku o wznowieniu postępowania administracyjnego. Podała, że nagła i długotrwała choroba uniemożliwiła jej odwołanie się w przewidzianym terminie, a na zwolnieniu lekarskim przebywała do 31.03.2014r.. Nawiązując do argumentacji organu II instancji skarżąca podniosła, że KRUS nie wydaje informacji i zaświadczeń, że choroba zaistniała nagle i niespodziewanie oraz nie potwierdza stanu choroby, która nie pozwoliłaby na wyręczenie się inną osobą. Interpretacja zaświadczenia z KRUS dotyczącego jej choroby stanowi zatem istotną wadę przeprowadzonego postępowania, która miała wpływ na treść wydanego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji (postanowienia) pod względem zgodności z prawem, rozstrzyga na podstawie akt administracyjnych, w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a sąd może uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Skarga jest uzasadniona, bowiem organy naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.. Stosownie do art. 58 § 1 w/cyt. ustawy Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). W ocenie organów strona nie udowodniła, że dochowała terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu , jak również nie uprawdopodobniła, że nie poniosła winy w uchybieniu terminu na wznowienie postępowania. W zakresie dochowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Sąd stwierdza, że zgodnie z przepisem art. 148 § 2 Kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jednak z uzasadnień zapadłych postanowień organów obu instancji nie wynika, aby organ badał okoliczność kiedy wnioskodawczyni dowiedziała się o wydaniu decyzji objętej wnioskiem o wznowienie. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" stwierdził, że miesięczny termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania liczy od 27 stycznia 2014r. uznawanej jako dzień doręczenia skarżącej decyzji z dnia "[...]" nr "[...]" o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Dyrektor ARiMR nie przedstawił własnego stanowiska w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W końcowej części uzasadnienia podał jedynie, że żaląca się nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na dochowanie terminu określonego w art. 58 § 2 Kpa. Należy zatem przyjąć, że organ II instancji zaaprobował tok myślenia zaprezentowany w kontrolowanym przez siebie postanowieniu Kierownika Biura z dnia "[...]". Za takim rozumowaniem przemawia również stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie, przedstawione w rozstrzygnięciu powiązanym, zapadłym jednak poza zakresem niniejszego postępowania – dołączonym do akt sprawy postanowieniu Dyrektora ARiMR z dnia "[...]" nr "[...]" o utrzymaniu w mocy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 2"[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia "[...]" nr "[...]". W końcowej części uzasadnienia (str. 4 chaotycznie numerowanych akt sprawy) Dyrektor ARiMR podał, że skarżąca dowiedziała się o decyzji z dnia "[...]" najpóźniej w dniu 27 stycznia 2014r. i uznaje ten dzień jako datę jej doręczenia adresatowi. Stanowisko takie stoi jednak w sprzeczności z danymi, jakie da się ustalić na podstawie przekazanych akt sprawy. Z tego faktu nie da się bowiem przekonująco wywieść, że wnioskodawczyni dowiedziała się o fakcie wydania ww. decyzji odebranej przez inną osobę. Powyższe Sąd stwierdził biorąc za podstawę twierdzenia organów, gdyż w aktach brakuje dowodu doręczenia ww. decyzji z dnia "[...]", jednak sporządzając spis akt sprawy organ odnotował, że decyzję kierowaną do skarżącej odebrał A.Ś. w dniu 27 stycznia 2014r. (str. 3 spisu akt administracyjnych Lp. 23). Na tej podstawie Sąd stwierdza, że organy obu instancji w niniejszej sprawie w sposób nieuprawniony przyjęły, że skarżąca uchybiła obowiązkowi wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Badając tą przesłankę organ winien wziąć uwzględnić uwagi jakie Sąd przedstawił w tym zakresie. Natomiast odrębnego rozważenia wymaga kwestia, czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy zgodnie z art. 58 § 1 Kpa. Przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez skarżącego w stanie faktycznym sprawy. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 Kpa jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe. Jeśli organ uzna, że wskazane okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także, realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, wezwać stronę do uzupełnienia wniosku lub zwrócić się do innych podmiotów (np. KRUS) o przedłożenie posiadanej dokumentacji mającej dla znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Wprawdzie przyjąć należy, że nieuprawdopodobnienie braku winy stanowi podstawę do odmowy przywrócenia terminu, bez wcześniejszego wezwania do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, w trybie art. 64 § 2 Kpa, jednakże w sytuacji, gdy we wniosku strona wskazuje na okoliczności, z powodu których nie mogła brać udziału w postępowaniu i dokonać czynności procesowej, organ powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia tej kwestii, w tym także może zastosować wskazany tryb. Ocena, czy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu powinna się przy tym odwoływać do wskazanych przez stronę okoliczności (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014r. sygn. akt II SA/Rz 122/14). Sąd w tym zakresie stwierdza, że również co do omawianej przesłanki organy obu instancji przedstawiły wadliwe stanowisko. Strona bezsprzecznie przedstawiła wiarygodne twierdzenia o chorobie, gdyż przedstawiła zaświadczenie KRUS z dnia 20 marca 2014r. nr "[...]" o przyznaniu stronie prawa do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy w okresie od 3 października 2013r. do 12 marca 2014r.. Podała, że uchybienie terminu spowodowane było jej poważną chorobą i z tego powodu nie była w stanie "w przewidzianym terminie złożyć wniosku o odwołanie i wznowienie postępowania administracyjnego". Uznać zatem należy, że skarżąca wskazała na okoliczności, z powodu których nie mogła brać udziału w postępowaniu i dokonać czynności procesowej, a zatem uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Przy czym skarżąca zasadnie podniosła w skardze, że interpretacja zaświadczenia z KRUS dotyczącego jej choroby stanowi istotną wadę przeprowadzonego postępowania, która miała wpływ na treść wydanego postanowienia. KRUS nie ma obowiązku wydania informacji i zaświadczeń, że choroba zaistniała nagle i niespodziewanie oraz nie potwierdza stanu choroby, która nie pozwoliłaby na wyręczenie się inną osobą. Powyższe organ może zweryfikować i jeśli ma wątpliwości w tym zakresie winien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia tej kwestii, w tym także może zastosować ww. tryb i realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Jednak w niniejszej sprawie sąd stwierdził, że twierdzenia strony zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, poparte zaświadczeniem KRUS, są wystarczające do uznania, że wnioskodawczyni uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Należy także odnotować, że w niniejszą sprawę organ rozpatrywał przez pryzmat przesłanki polegającej na uprawdopodobnieniu braku winy skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Natomiast w treści swojego wniosku strona podała, że nie była w stanie w przewidzianym terminie złożyć, jak to określiła, "wniosku o odwołanie". Organ nie zainteresował się możliwością zapytania strony o to, czy wnosi o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Niemniej kontroli sądu podlega jedynie zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji, stąd rozważania w tym zakresie należy traktować jedynie uzupełniająco. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji wyroku). O wykonalności uchylonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).