I OZ 969/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt III SO/Lu 6/14 odrzucające wniosek o ukaranie grzywną w sprawie z wniosku J. H. o wymierzenie grzywny Kierownikowi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodnia Zdrowia Psychicznego w Białej Podlaskiej za nieprzekazanie skargi do sądu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniosek J. H. o wymierzenie grzywny Kierownikowi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodnia Zdrowia Psychicznego w Białej Podlaskiej za nieprzekazanie skargi do sądu. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wnioskiem z dnia 23 maja 2013 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jan Hamziuk wystąpił o wymierzenie grzywny Kierownikowi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodnia Zdrowia Psychicznego w Białej Podlaskiej za nieprzekazanie do sądu skargi z dnia 24 maja 2012 r. Ze akt sprawy wynika, że skarga z dnia 24 maja 2012 r. dotyczyła przewlekłości i bezczynności ww. podmiotu w zakresie załatwienia złożonych przez J. H. wniosków z 10 i 11 lutego 2006 r. Z uzasadnienia wynika, że pisma te dotyczyły zastrzeżeń do wydanych opinii w sprawie sądowej toczącej się przed Sądem Rejonowym w Białej Podlaskiej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: P.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a). Z kolei zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o wymierzenie grzywny jest możliwe tylko wówczas, gdy dotyczy on skargi podlegającej rozpoznaniu przez sąd administracyjny (por. postanowienie WSA w Lublinie z 27-06-2012 r., III SO/Lu 3/12; postanowienie NSA z 16-11-2012 r., I OZ 849/12). Wniosek nie ma bowiem charakteru samodzielnego środka ochrony prawnej, ale jest ściśle związany ze skargą do sądu. Ma służyć ochronie interesów podmiotu, który wniósł skargę do sądu administracyjnego, ta jednak zgodnie z przepisami nie została przekazana do sądu. Jeżeli skarga nie nadaje się do merytorycznego rozpoznania przez sąd, bezprzedmiotowe jest orzekanie w przedmiocie grzywny. Następnie Sąd I instancji zauważył, iż jak wynika ze skargi z dnia 24 maja 2012 r. i innych dokumentów znajdujących się w aktach, żądania J. H. dotyczą opinii sporządzonej przez Beatę Wronkowską, lekarza psychiatrę, zatrudnioną w NZOZ Przychodnia Zdrowia Publicznego w Białej Podlaskiej. Opinia ta, dotycząca stanu psychicznego J. H., dotyczyła sprawy o sygn.. akt VII W 744/05, toczącej się przed Sądem Rejonowym w Białej Podlaskiej (k. 138 akt sąd. – "wyciąg z protokołu rozprawy w tej sprawie). Ustalenia w tym zakresie Sąd oparł na treści dokumentów pośrednio wyjaśniających przedmiot wniosków kierowanych w 2006 r. do Kierownika NZOZ, mimo bowiem wezwania ze strony sądu J. H. nie wyjaśnił bardziej szczegółowo treści żądań kierowanych do Kierownika NZOZ (zarządzenie sądu z dnia 1 lipca 2014 r. i odpowiedź pełnomocnika, do której dołączono jedynie odpisy skargi z 2012 r.). Zdaniem Sądu I instancji, opinie wydawane przez biegłych w sprawach sądowych (niezależnie od tego, czy chodzi o stałych biegłych sądowych, czy powołanych ad hoc, do konkretnej sprawy) nie mają charakteru żadnych czynności z zakresu administracji publicznej. Są elementem postępowania dowodowego w sprawie cywilnej lub karnej. Kierownik przychodni, w której zatrudniony jest biegły nie wykonuje w związku z opinią biegłego żadnych czynności z zakresu administracji publicznej. Polemika z opinią biegłego powinna być prowadzona w ramach odpowiedniego postępowania sądowego, na potrzeby którego taka opinia została sporządzona, przy zastosowaniu właściwych środków przewidzianych w odpowiedniej procedurze sądowej. Sąd I instancji stwierdził, że bezczynność lub przewlekłość postępowania, którą J. H. zarzuca w swojej skardze z dnia 24 maja 2012 r. nie dotyczy żadnej czynności z zakresu administracji publicznej, mieszczącej się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. Zatem wniosek o wymierzenie grzywny organowi, który nie działa w sprawie jako organ administracji publicznej, jako nie mieszczący się w zakresie kognicji sądu administracyjnego Sąd uznał za niedopuszczalny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. H., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego tj. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie i odrzucenie wniosku o wymierzenie grzywny, w sytuacji, gdy Kierownik Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodni Zdrowia Psychicznego w Białej Podlaskiej jest organem administracji publicznej i jego działalność podlega kontroli sądów administracyjnych, a przedmiot sprawy nie powinien być ustalany w oparciu o dostarczoną przez pełnomocnika kserokopię skargi, tylko w oparciu o przesłuchanie skarżącego na rozprawie. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a., organ zobligowany jest przekazać skargę wniesioną za jego pośrednictwem do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Natomiast stosownie do art. 55 § 1 wskazanej ustawy, w razie nieprzekaznia przez organ skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w przepisanym terminie, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania spraw innych niż sądowoadministracyjne. Zakres przedmiotowy kontroli administracji publicznej wyznaczają przepisy art. 3-5 P.p.s.a., wśród których w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. zostały wymienione skargi na decyzje administracyjne. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji RP, kontrolę sądową działalności administracji publicznej sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne oraz - w ograniczonym zakresie, na ściśle określonych zasadach - sądy powszechne. W rozpoznawanej sprawie podstawą złożenia wniosku o wymierzenie grzywny było nieprzekazanie przez Kierownika Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodnia Zdrowia Psychicznego w Białej Podlaskiej w określonym do tego terminie skargi z dnia 24 maja 2012 r. dotyczącej przewlekłości i bezczynności w/w podmiotu w zakresie załatwienia złożonych przez J. H. wniosków z dnia 10 i 11 lutego 2006 r., z których wynika, iż dotyczyły zastrzeżeń do wydanych opinii w sprawie sądowej toczącej się przed Sądem Rejonowym w Białej Podlaskiej. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma to, że Sąd I instancji, analizując przedmiot skargi na bezczynność Kierownika Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodnia Zdrowia Psychicznego w Białej Podlaskiej, doszedł do wniosku, że przedmiot skargi nie dotyczy spraw z zakresu administracji publicznej rozstrzyganych w formie określonej przepisami art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, iż w niniejszej sprawie sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi J.H. na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosków dotyczących zastrzeżeń do wydanych opinii o stanie psychicznym skarżącego. Orzeczenie takie jest specjalistyczną opinią biegłego, wymaga bowiem szczególnych wiadomości ze strony sporządzającej go wyspecjalizowanej w danej dziedzinie osoby, nie jest to natomiast akt administracyjny, nie można go również określić jako innego, niż określone w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W związku z tym stwierdzić należy, że opinia lekarza psychiatry sporządzona na potrzeby postępowania przed sądem powrzechnym nie może podlegać kognicji sądu administracyjnego. Zwrócić uwagę należy, iż takie opinie stanowią jedynie stwierdzenie stanu zdrowia określonej osoby, a więc mają charakter zaświadczeń o stanie faktycznym. W tych okolicznościach sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji odrzucił wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny, bowiem stwierdzenie, że wniosek strony o wymierzenie grzywny został złożony w sprawie nieobjętej właściwością sądu administracyjnego, powinno stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania wnioskowanej sankcji na gruncie art. 55 §1 P.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 207 -208). Wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być bowiem rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 P.p.s.a. tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Ubocznie należy wyjaśnić, iż w skardze z dnia 24 maja 2012 r., J. H. wyraźnie wskazał na bezczynność Kierownika Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodnia Zdrowia Psychicznego w Białej Podlaskiej w zakresie załatwienia złożonych przez J. H. wniosków z 10 i 11 lutego 2006 r. Z uzasadnienia wynika, że pisma te dotyczyły zastrzeżeń do wydanych opinii w sprawie sądowej toczącej się przed Sądem Rejonowym w Białej Podlaskiej. Skoro więc z treści skargi jednoznacznie wynika jej przedmiot, to zupełnie niezasadne jest twierdzenie, iż winien on być ustalony w oparciu o przesłuchanie skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.