II OSK 2443/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Marcin Kamiński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1045/15 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1045/15, po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej al. [...]w S.(skarżąca), na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki, oddalił skargę. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia: Prezydent Miasta S. (organ I instancji) postanowieniem z 19 maja 2015 r., nr WUiAB- II.6740.98.2015.GW, UNP: 11089/WUiAB/-I/15, działając na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji własnej z dnia 13 maja 2015 r., nr 672/15, udzielającej L. S. (inwestor) pozwolenia na budowę dla inwestycji pod nazwą: "Zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i usługowa przy Al[...] i ul. [...] w S. polegającej na: - budowie 3 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z 2 łącznikami budynków i garażami podziemnymi na działkach nr [...],[...], obręb [...], - przebudowie ze zmianą sposobu użytkowania budynku szkoły przy [...]na budynek biurowy na działkach nr [...],[...], obręb [...], - zagospodarowaniu terenu z układem dojść, dojazdów, ciągów pieszych, zieleni, małej architektury dla projektowanej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usługowej na działkach nr [...],[...], obręb [...], - budowie dwóch zjazdów na działce nr [...], obręb [...], - budowie instalacji zewnętrznych: wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, deszczowej, ogólnospławnej, instalacji 0,4 kV, oświetlenia terenu, teletechniki na działkach nr 61/14, 61/11 z obrębu 2140, przyłączy: telekomunikacyjnego, wody, kanalizacji ogólnospławnej oraz przebudowie oświetlenia ulicznego na działkach nr [...],[...],[...]z obrębu [...] przy [...]w S. (działki nr [...]), w następujący sposób: w wierszu 12 od góry na stronie 1. decyzji zamiast wyrazu "budowę/rozbiórkę" powinno być "budowę/rozbiórkę". W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w treści rozstrzygnięcia skreślono wyraz "budowę", zamiast wyrazu "rozbiórkę", co stanowi oczywistą omyłkę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca podnosząc, że organ I instancji dokonał merytorycznej zmiany treści sprostowanej przez siebie decyzji w ten sposób, iż decyzję zezwalającą na rozbiórkę zmienił na decyzję zezwalającą na budowę, przez co dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Ponadto skarżąca zarzuciła, że postanowienie nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. z zw. z art. 126 k.p.a. Wojewoda [...] (organ zażaleniowy) postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ zażaleniowy po przytoczeniu treści art. 113 § 1 k.p.a. wskazał, że przedmiotem sprostowania w trybie określonym tym przepisem są błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, a samo sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że artykuł 113 § 1 k.p.a. nie definiuje pojęcia oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń, ustaleń. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono treść, która widocznie jest niezgodna z myślą organu, a została wpisana przez przeoczenie, tj. niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość omyłki powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. W ocenie organu zażaleniowego, postanowieniem organu I instancji z 19 maja 2015 r. sprostowano zaistniałą w decyzji nr 672/15 omyłkę o charakterze oczywistym. Wzór decyzji o pozwoleniu na budowę (określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę) obejmuje trzy kategorie: pozwolenie na budowę, pozwolenie na rozbiórkę oraz pozwolenie na wykonanie robót budowlanych, które we wzorze decyzji występują obok siebie. Organ, w zależności od treści złożonego przez inwestora wniosku, udziela pozwolenia na jedną z trzech kategorii, skreślając dwie pozostałe. W rozpatrywanym przypadku organ I instancji omyłkowo wykreślił termin "budowę", pozostawiając wolny od przekreślenia wyraz "rozbiórkę". W efekcie niezamierzonego uchybienia oderwana od całości decyzji pierwsza część treści sentencji może wskazywać, że organ zatwierdził projekt budowlany dla inwestycji pod nazwą "Zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i usługowa przy Al. [...] i [...] w S." i udzielił pozwolenia na rozbiórkę, a nie na budowę. Jednak dalsze rozwinięcie sentencji decyzji, w której szczegółowo zostaje określony zakres planowanej inwestycji (budowa 3 budynków mieszkalnych, przebudowa budynku istniejącego, budowa dojazdów, zjazdów, przyłączy, itd.), a następnie obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne zawarte w decyzji nie budzi wątpliwości, że decyzja zatwierdza projekt budowlany i udziela pozwolenia na realizację - budowy - wnioskowanej przez inwestora inwestycji. W tych okolicznościach organ zażaleniowy uznał, że decyzja w swym merytorycznym rozstrzygnięciu brzmi jednoznacznie i jej sprostowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a. pozostaje bez wpływu dla treści przyjętego rozstrzygnięcia. Natomiast podzielając zarzut skarżącej, że postanowienie prostujące oczywistą omyłkę nie jest dostatecznie uzasadnione, organ zażaleniowy wskazał, że stanowi to o naruszeniu art. 124 k.p.a., jednak nie w stopniu uzasadniającym uchylenie przedmiotowego postanowienia. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przez skarżącą. W skardze wniesiono o uchylenie ww. rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie art. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie do sprostowania decyzji organu I instancji z dnia 13 maja 2015 r., a wskutek tego merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia decyzji z pozwolenia na rozbiórkę, na pozwolenie na budowę obiektów. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że przedmiot pozwolenia na budowę stanowi element merytoryczny decyzji o pozwoleniu na budowę, co oznacza, że nie może on zostać sprostowany w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie nie może bowiem prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem, wyrażającym wolę organu. Natomiast twierdzenie organu odwoławczego, że "decyzja w swym merytorycznym rozstrzygnięciu brzmi jednoznacznie" jest wewnętrznie sprzeczne i uchyla się wszelkim regułom logicznego rozumowania. Ponadto sentencja decyzji pozostaje sprzeczna również w pkt 6, w którym organ nałożył na inwestora obowiązek ustanowienia kierownika "robót", bez określenia, że chodzi o kierownika budowy. W odpowiedzi na skargę organ zażaleniowy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 17 lutego 2016 r. inwestor wniósł o odrzucenie skargi wskazując na brak umocowania zarządcy do reprezentowania skarżącej w przedmiotowym postępowaniu lub ewentualnie o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej popierając skargę oświadczył, że spółka została ustanowiona zarządcą nieruchomości Wspólnoty w formie aktu notarialnego i na tej podstawie wpisana do księgi wieczystej. Wobec powyższego Sąd I instancji postanowił zobowiązać pełnomocnika skarżącej do przedłożenia aktu notarialnego ustanawiającego Spółkę z o.o. [...] w S. zarządcą nieruchomości należącej do skarżącej. W dniu 26 lutego 2016 r. nadesłano do akt sprawy umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i umowę sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 4 kwietnia 2002 r. (Rep. [...]) oraz pismo zawierające stanowisko w sprawie reprezentacji wspólnoty przez zarządcę. Wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji w pierwszej kolejności odniósł się do spornej kwestii umocowania zarządcy Sp. z o.o. [...]" w S. do reprezentowania skarżącej, uznając, że umocowanie to zostało wykazane. Przechodząc do merytorycznej części rozważań Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że z powyższego unormowania jednoznacznie wynika, że sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że oczywista omyłka to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie względnie dodanie jakiegoś wyrazu. Natomiast oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt II OSK 777/13, LEX nr 1588216; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt II OSK 831/13). Przy czym sprostować można każdy element decyzji, o ile nie wpływa to na jej treść i znaczenie, albowiem sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie błąd polegał na tym, że organ I instancji w sentencji decyzji z dnia 13 maja 2015 r. nr 672/15, wskazując, iż udziela pozwolenia, wykreślił termin "budowa", a pozostawił wyraz "rozbiórka". Analiza treści przedmiotowej decyzji (w szczególności osnowy) prowadzi do wniosku, iż podzielić należy stanowisko organu zażaleniowego, że powyższy błąd mieści się w pojęciu oczywistej omyłki, a naprawienie tego błędu nie doprowadziło do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Z sentencji decyzji, jednoznacznie wynika, że organ I instancji zatwierdził projekt budowlany, zaś zakres inwestycji polega na budowie budynków mieszkalnych, przebudowie budynku, budowie zjazdów oraz instalacji zewnętrznych i przyłączy itd. Nadto wymienione w punktach szczegółowe warunki wynikające z prawa budowlanego również wskazują, że inwestycja dotyczy budowy, a nie rozbiórki. Mianowicie na formularzu, którym organ I instancji posłużył się, wykreślono pkt 2 dotyczący terminu rozbiórki. Z kolei w pkt 6 przekreślono obowiązek prowadzenia dziennika rozbiórki (pozostawiając obowiązek prowadzenia dziennika budowy), zaś jako miejsce umieszczenia tablicy informacyjnej wskazano na teren budowy, wykreślając wyraz "rozbiórki". W tej sytuacji określenie zawarte w pkt 6, iż obowiązki te spoczywają na kierowniku robót, a nie kierowniku budowy, pozostaje bez znaczenia dla oceny rangi i charakteru stwierdzonego błędu. Ponadto w osnowie, jak i uzasadnieniu decyzji, odwołano się do złożonego przez inwestora wniosku o wydanie pozwolenia na budowę jako inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie, konsekwentnie stwierdzając, że sprawa dotyczy inwestycji polegającej na budowie. Zdaniem Sądu I instancji, trafnie organ zażaleniowy uznał, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji było udzielenie pozwolenia na budowę, natomiast wykreślenie w formularzu decyzji wyrazu "budowa", a pozostawienie "rozbiórka" wynikało wyłącznie z niezamierzonego uchybienia (przeoczenia) organu I instancji. Omyłka ta, w okolicznościach niniejszej sprawy, stanowiła zatem błąd nieistotny, który nie dotyczył kwestii merytorycznych. Sprostowanie decyzji - wbrew odmiennemu twierdzeniu skarżącej - nie polegało na modyfikacji jej rozstrzygnięcia z zezwolenia na rozbiórkę, na zezwolenie na budowę, lecz służyło usunięciu ujawnionej niezgodności (tj. oczywistej, ewidentnej omyłki) zaistniałej w samym rozstrzygnięciu udzielającym zezwolenia na budowę. W ocenie Sądu I instancji brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza art. 113 § 1 k.p.a. lub w jakikolwiek inny istotny sposób jest niezgodne z prawem, skoro organ zażaleniowy dokonał prawidłowej interpretacji i zastosowania tego przepisu, usuwając uchybienie organu I instancji polegające na braku dostatecznego uzasadnienia decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, która zaskarżyła wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa formalnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi skarżącej i odmowę uchylenia postanowienia z dnia 9 lipca 2015 r. w całości, pomimo naruszenia przez organ przepisów prawa formalnego, tj. art. 113 § 1 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie, że organ I instancji był uprawniony do sprostowania postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r. swojej decyzji nr 672/15 z dnia 13 maja 2015 r. o pozwoleniu na budowę, mimo że sprostowanie sentencji decyzji doprowadziło do merytorycznej zmiany jej rozstrzygnięcia, do czego nie uprawnia przepis art. 113 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przytoczyła argumentację wspierającą zajęte stanowisko. W odpowiedzi na skargę kasacyjną inwestor wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego staje się zatem orzeczenie sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim zostało zaskarżone, oraz w świetle tych podstaw kasacyjnych, które zostały wskazane i skonkretyzowane przez skarżącego kasacyjnie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji podniesionego zarzutu kasacyjnego. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania w zakresie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. przez wadliwe uznanie, że organ I instancji był uprawniony do sprostowania postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r. swojej decyzji nr 672/15 z dnia 13 maja 2015 r. o pozwoleniu na budowę, pomimo że sprostowanie sentencji decyzji doprowadziło do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, do czego nie uprawnia przepis art. 113 § 1 k.p.a. Stanowisko strony skarżącej kasacyjnie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić ustalenia i wnioski Sądu pierwszej instancji, że dokonane w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia 19 maja 2015 r., utrzymanym w mocy postanowieniem organu zażaleniowego z dnia 9 lipca 2015 r., sprostowanie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 13 maja 2015 r. o pozwoleniu na budowę w ten sposób, że w miejsce wyrazów "budowę/rozbiórkę" wpisano wyrazy "budowę/rozbiórkę" w pełni odpowiada normatywnym przesłankom określonym w art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanym przez ten organ decyzjach. W przedmiotowej sprawie wydana w dniu 13 maja 2015 r. decyzja organu pierwszej instancji zawierała oczywistą omyłkę o charakterze redakcyjnym, a więc innym niż błąd pisarski lub rachunkowy. Omyłka ta polegała na błędnym przekreśleniu w elektronicznym dokumencie zawierającym wzór decyzji – określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę – słowa "budowę" zamiast słowa "rozbiórkę". Oczywistość powyższego błędu redakcyjnego nie budzi wątpliwości w świetle materiału procesowego zgromadzonego w aktach sprawy. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę i przebudowę, a w toku postępowania zakres wniosku nie uległ modyfikacji przez jego rozszerzenie na rozbiórkę. Sentencja decyzji organu zawiera również w dalszej części odpowiednie przekreślenia w zakresie tych elementów wzoru decyzji o pozwoleniu na budowę, które odnoszą się do rozbiórki (zob. s. 2, pkt. 3 i 6, określające terminy rozbiórki oraz obowiązki w zakresie prowadzenia dziennika rozbiórki i umieszczenia na miejscu rozbiórki tablicy informacyjnej). Również uzasadnienie faktyczne i prawne sprostowanej decyzji nie pozostawia wątpliwości co do przedmiotu i zakresu rozstrzygnięcia organu. Wobec tego nie można zasadnie twierdzić, że sprostowanie treści rozstrzygnięcia decyzji z dnia 13 maja 2015 r. doprowadziło do jej merytorycznej zmiany. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.