II OSK 149/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-26
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Małgorzata Miron, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny i deklaruje zamiar powrotu, ale nie podejmuje żadnych kroków prawnych ani faktycznych w celu powrotu, a jej sprawy życiowe nie koncentrują się już w tym lokalu, podlega wymeldowaniu z pobytu stałego?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nawet jeśli osoba deklaruje zamiar powrotu do lokalu, brak podjęcia przez nią jakichkolwiek kroków prawnych lub faktycznych w celu powrotu, a także fakt, że centrum jej spraw życiowych przestało się w tym lokalu koncentrować, uzasadnia wymeldowanie. Okoliczności takie jak choroba matki czy rozwód, choć trudne, nie usprawiedliwiają braku działań zmierzających do powrotu, jeśli osoba faktycznie opuściła lokal dobrowolnie i trwale.Stan faktyczny
Wniosek o wymeldowanie F. S. z pobytu stałego złożyła jego była żona, właścicielka lokalu, wskazując na dobrowolne opuszczenie mieszkania i brak rzeczy osobistych. Organy administracji orzekły o wymeldowaniu, uznając, że przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę F. S., uznając, że mimo deklaracji o chęci powrotu, nie podjął on żadnych kroków w tym kierunku, a centrum jego spraw życiowych nie koncentrowało się w lokalu. F. S. złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną F. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Oddalono również wniosek B. S. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 października 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 911/14 w sprawie ze skargi F. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek B. S. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z [...] września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] września 2014 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
W piśmie z [...] czerwca 2013 r. B. S., zam. ul. [...] w B. wystąpiła do Prezydenta Miasta B. (dalej: organ I instancji) o wymeldowanie z pobytu stałego swojego byłego męża F. S. (dalej: skarżący) z mieszkania pod adresem jak wyżej. Wskazała, że jest jedyną właścicielką ww. lokalu, a były mąż opuścił mieszkanie [...] grudnia 2011 r. dobrowolnie. Podniosła również, że w mieszkaniu nie znajdują się żadne rzeczy byłego męża. Od [...] stycznia 2012 r. były mąż wynajmuje mieszkanie w B. przy ul. [...].
W dniu [...] czerwca 2013 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie. W jego ramach dokonano oględzin lokalu położonego przy ul. [...] w B., w ramach których ustalono, że brak tam rzeczy osobistych skarżącego, za wyjątkiem aparatów fotograficznych i albumów ze zdjęciami. Przesłuchano również świadków H. N., A. P. i J. K., którzy oświadczyli, że skarżący nie przebywa w spornym lokalu. W aktach sprawy znajduje się również pisemne oświadczenie F. S., który nie zgadza się na wymeldowanie i wyjaśnia okoliczności opuszczenia mieszkania (konieczność opieki nad chorą matką). Kwestionuje wreszcie wartość dowodową zeznań świadków, których przesłuchania domagała się B. S..
Organ I instancji zwrócił się również do Policji o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawie. Komendant Komisariatu Policji I w B. poinformował organ, że F. S. nie przebywa w mieszkaniu od około 2 lat.
W decyzji z [...] września 2013 r. nr [...] organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z mieszkania położonego przy ul. [...]w B. W uzasadnieniu stwierdził, że zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). W ocenie organu, skarżący dobrowolnie opuścił sporny lokal oraz nie znajduje się tam centrum jego spraw życiowych.
Od decyzji organu I instancji odwołanie do Wojewody [...] (organ II instancji) złożył skarżący domagając się jej uchylenia. Podniósł, że organ I instancji nie ustalił, że jego opuszczenie spornego lokalu ma charakter trwały.
Wojewoda [...] w decyzji z [...] listopada 2013 r. nr [...] uchylił skarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uznał, że ten ostatni nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości charakteru opuszczenia spornego lokalu przez skarżącego oraz, gdzie obecnie mieści się centrum jego spraw życiowych.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji, zgodnie z zaleceniami organu II instancji podjął dalsze postępowanie dowodowe. Przede wszystkim w piśmie z [...] listopada 2013 r. wystąpił do Komisariatu Policji III w B. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy skarżący zamieszkuje w mieszkaniu przy ul [...]. W ramach tego wywiadu ustalono, że skarżący jest sporadycznie widywany w ww. lokalu.
W toku postępowania przesłuchano również kolejnych świadków (w ramach pomocy prawnej dokonał tego po części Wójt B.), Z. A. i innych. Wynika z nich, że skarżący przebywa w [...], gdzie opiekuje się chorą matką.
W dniu [...] stycznia 2014 r. została w sprawie przeprowadzona rozprawa administracyjna. W jej ramach została przesłuchana I. P., pracownica skarżącego, która oświadczyła, że F. S. nie przebywa w mieszkaniu przy ul. [...] , jednakże z rozmów z nim wynika, że nosi się on z zamiarem powrotu do tego mieszkania. Do protokołu rozprawy dołączone są protokoły przesłuchań F. S. i B. S.. Skarżący podtrzymuje swoje dotychczasowe twierdzenia, że nie przebywa w spornym lokalu. Twierdzi jednak, że nosi się z zamiarem powrotu, gdy wyjaśni się sprawa choroby jego matki. Podnosi ponownie, że w mieszkaniu przy ul. [...] nie koncentrują się jego sprawy życiowe. B. S. podtrzymała swoje dotychczasowe twierdzenia jednak kategorycznie oświadczyła, że nie zgadza się na powrót skarżącego do spornego lokalu. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji przeanalizował również akta sprawy rozwodowej F. i B. S..
Zwracał się również do Wójta B. o ustalenie charakteru pobytu prawnego F. S. w [...].
W decyzji z [...] marca 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu F. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w B. przy ul. [...] . W uzasadnieniu wskazał, że spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) i uznał, że twierdzenia skarżącego dotyczące chęć powrotu do spornego lokalu mają jedynie charakter deklaracji. Nie podjął żadnych kroków prawnych w celu powrotu do spornego lokalu.
Od decyzji organu I instancji odwołał się F. S.. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił Prezydentowi Miasta B.: błędne ustalenie, że mieszkanie opuścił na stałe oraz niedotrzymanie terminów załatwienia sprawy. Wskazał również, że mieszkanie przy ul. [...] nie stanowi centrum jego spraw życiowych. Podkreślił, że gdy rozwiąże się sprawa choroby jego matki zamierza wrócić do mieszkania, gdzie jest stale zameldowany.
Wojewoda [...] w decyzji z [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał skarżoną decyzję w mocy. Uznał, że ustalenia organu I instancji są wystarczające i zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący opuścił sporne mieszkanie dobrowolnie i trwale. Nie znajduje się tam centrum spraw życiowych. Przyczyną opuszczenia lokalu nie była choroba matki (gdyż stan jej zdrowia pogorszył się dopiero w 2013 r.) tylko nieporozumienia osobiste z B. S..
Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył F. S. reprezentowany przez adwokata G. O., domagając się uchylenia decyzji jako naruszającej prawo i zasądzenia kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych. Skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie skarżącego, brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że opuścił on mieszkanie przy ul. [...] trwale i dobrowolnie. Skarżący cały czas deklaruje chęć powrotu o spornego lokalu. Organy obu instancji nie uwzględniły jego specyficznej sytuacji jaką jest rozwód i choroba matki. Skarżący przyczynia się do utrzymania spornego mieszkania, gdyż płaci byłej żonie alimenty, a te zapewne przeznaczone są na utrzymanie mieszkania.
Wojewoda [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji) uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając swoje orzeczenie Sąd I instancji powołał się na treść art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i stwierdził, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod danym adresem. Nie służy dokumentowaniu istniejących stosunków prawnorzeczowych dotyczących konkretnej nieruchomości. Okoliczność opuszczenia miejsca pobytu stałego lub tymczasowego, na okres dłuższy niż trzy miesiące, rodzi po stronie osoby dotychczas tam zameldowanej obowiązek wymeldowania się. Brak realizacji tego obowiązku skutkuje zastosowaniem dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy, czyli wydania, na wniosek właściwego podmiotu, decyzji o wymeldowaniu.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w ramach postępowania w sprawie wymeldowania organ bada, czy osoba fizyczna faktycznie opuściła miejsce stałego pobytu na okres wskazany w art. 15 ust. 1 ustawy. Co do zasady bez znaczenia są tutaj przyczyny opuszczenia miejsca pobytu. Zdaniem Sądu I instancji, opuszczenie miejsca pobytu, skutkujące obowiązkiem wymeldowania z pobytu stałego lub tymczasowego nie zawsze musi mieć charakter dobrowolny. Jako przykład Sąd I instancji wskazał eksmisję z lokalu. Zdaniem Sądu I instancji, przesłanką zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych może być wreszcie odbywanie przez osobę kary pozbawienia wolności.
Oceniając postępowanie organów orzekających w niniejszej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że było ono zgodne z prawem. O wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z mieszkania położonego przy ul. [...] w B. wystąpiła jego właścicielka B. S.. Według Sądu I instancji, z akt administracyjnych wynika, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny i jego pierwotną przyczyną nie była bynajmniej choroba matki tylko nieporozumienia osobiste z B. S. (karty akt 96 – 101). Problem opieki nad chorą matką pojawił się dopiero w 2013 r., kiedy B. S. złożyła wniosek o wymeldowanie.
Zdaniem Sądu I instancji, przez cały okres od grudnia 2011 r. skarżący nie podejmował żadnych prawnych, ale również faktycznych kroków w celu powrotu do spornego mieszkania, które przestało być centrum jego spraw życiowych. Ta ostatnia konkluzja zdaniem Sądu I instancji, nie wynika z ustaleń organów administracji, ale takie oświadczenie F. S. znajduje się w protokole jego zeznań w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia [...] stycznia 2014 r. (karta 150 akt administracyjnych). Oświadczył tam, że "Od grudnia 2011 r. w lokalu przy ul. [...] nie koncentrują się moje sprawy życiowe". W ocenie Sądu I instancji, trudno w tym zakresie dać wiarę twierdzeniom skarżącego, że zamierza powrócić do spornego lokalu (który nie jest jego własnością). Nie podjął bowiem w tym zakresie żadnych starań poza składaniem deklaracji.
Zdaniem Sądu I instancji, w rozstrzyganej sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a ustalenia organów administracji obu instancji były w tym zakresie prawidłowe. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd I instancji skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej F. S. (skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez adwokata G. O. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na przyjęciu, że zachodzą podstawy do wymeldowania F. S. z pobytu stałego przy ul. [...] w B., podczas gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że skarżący dobrowolnie opuścił lokal przy ul. [...] w B., i ma czy miał zamiar porzucić to miejsce zamieszkania, a zatem, że zachodzą podstawy do jego wymeldowania.
Mając powyższe na uwadze wniesiono: o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w "Warszawie" dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie w ocenie skarżącego kasacyjnie, doszło do naruszenia norm z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie sposób przyjąć, że zachodzą podstawy do wymeldowania F. S.. Skarżący kasacyjnie przez cały czas trwania postępowania administracyjnego, jak też w chwili obecnej konsekwentnie i stanowczo deklaruje zamiar, aby miejscem jego stałego zamieszkania i koncentracji centrum spraw życiowych był lokal przy ul. [...]w B. Nigdy wbrew nieuzasadnionym twierdzeniom organów administracji skarżący kasacyjnie w tym zakresie nie miał najmniejszych wątpliwości.
Odnosząc się do twierdzenia jakoby fakt, że skarżący kasacyjnie czasowo nie przebywa w przedmiotowym lokalu świadczy o dobrowolności jego opuszczenia, w skardze kasacyjnej podniesiono, że w konkretnych realiach niniejszej sprawy jest to stanowisko całkowicie nieuzasadnione. Skarżący kasacyjnie wyjaśnił, że znajduje się w bardzo trudnym i specyficznym dla niego okresie życia. Po pierwsze jego małżeństwo z B. S. rozpadło się wskutek czego orzeczono rozwód, po drugie najbliższa mu osoba jego matka H. P., z którą jest bardzo blisko związany, jest ciężko chora i wymaga praktycznie stałej opieki.
Skarżący kasacyjnie w tych okolicznościach, aby nie zaogniać i tak już trudnej sytuacji, deklarując nadal zamiar zamieszkania i koncentracji w sposób trwały spraw życiowych w lokalu przy ul. [...] w B. i z tego powodu zmuszony był przebywać przejściowo poza tym lokalem. W tym okresie doszło do wymiany przez B. S. zamku do drzwi wejściowych w tymże lokalu, co dodatkowo uniemożliwiło korzystanie z lokalu przez skarżącego kasacyjnie, jednak zważywszy na okoliczności związane z rozwodem i chorobą matki, skarżący kasacyjnie nie chcąc generować kolejnego dodatkowego problemu, nie złożył wówczas powództwa o przywrócenie posiadania, deklarując jednakowoż, że w dalszym ciągu jego miejscem zamieszkania będzie [...] .
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, jest to, zważywszy na okoliczności, postępowanie w pełni uzasadnione, logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym. W ocenie skarżącego kasacyjnie, zupełnie dowolnym wydaje się stwierdzenie, że opuszczenie spornego lokalu i nie podjęcie kroków faktycznych i prawnych w celu ponownego zamieszkania w miejscu zameldowania świadczy o zamiarze jego dobrowolnego opuszczenia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, dokonując zatem rozstrzygnięcia w tym zakresie, a w szczególności tak oceniając zachowanie skarżącego kasacyjnie organy administracji, a następnie Sąd I instancji nie rozważyły niecodziennych okoliczności niniejszej sprawy i postąpiły w efekcie niezgodnie z prawem. Według skarżącego kasacyjnie, że w lokalu przy ul. [...] w B. wciąż znajdują się rzeczy skarżącego, w szczególności prywatna zawodowa biblioteka oraz otrzymywane prezenty, co również przemawia za tezą, że F. S. nie opuścił dobrowolnie tego lokalu z zamiarem zmiany stałego miejsca zamieszkania, tym bardziej, że ubrania nie zostały przez skarżącego zabrane dobrowolnie. Skarżący kasacyjnie uważa, że nie można także twierdzić, że nie partycypuje on w kosztach utrzymania lokalu przy ul [...], skoro płaci B. S. tytułem alimentów kwotę 700,00 PLN miesięcznie, a kwota ta jest m. in. zużywana na poczet wydatków związanych z tym lokalem.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, z treści orzecznictwa sądów administracyjnych wydanego na gruncie normy z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w takich okolicznościach wbrew stanowisku Sądu I instancji nie ma podstaw do jego wymeldowania. Także uznana przez Sąd I instancji za zgodną z prawem interpretacja normy z art. 15 ust. l i 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jak i ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji wydają się całkowicie błędne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania B. S. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz pozostałych uczestników postępowania kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W świetle art. 174 ustawy z ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione wart. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej podnieść należy, że przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej) określonego aktu prawnego, który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji, wskazanie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, i na czym naruszenie to polega (błędna wykładnia, niewłaściwe zastosowanie). Aby postawić w sposób skuteczny zarzut kasacyjny naruszenia przepisów postępowania, należy w oparciu o przepisy p.p.s.a. określić, nie tylko podstawę kasacyjną sformułowania zarzutów procesowych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), lecz przede wszystkim wykazać naruszenie przez sąd I instancji obowiązujących go ustawowych zasad dokonywania oceny poprawności wskazanych przepisów k.p.a., poprzez podniesienie stosownych zarzutów naruszenia przepisów (np. art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Dodatkowo skarżący kasacyjnie winien wykazać, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo sformułowany zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego powinien wskazywać, czy naruszenie to ma związek z błędną wykładnią czy niewłaściwym zastosowaniem przepisu. Po drugie, nie powinien podważać ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Odnosząc się do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać należy, że postępowanie przed Sądem I instancji prowadzone było na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie k.p.a. Tak więc Sąd I instancji nie mógł w swoim postępowaniu, poprzedzającym wydanie wyroku, dopuścić się zarzucanego mu w skardze kasacyjnej naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ w ramach swojego postępowania Sąd ten dokonywał jedynie oceny poprawności stosowania tych przepisów przez organy administracji, działając w oparciu o ustawowe przepisy regulujące zasady ich procedowania. W tej sytuacji, aby postawić w sposób skuteczny zarzuty kasacyjne, należało w oparciu o przepisy p.p.s.a. określić, nie tylko podstawę kasacyjną sformułowania zarzutów procesowych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czego również zabrakło kasacyjnej zabrakło), lecz przede wszystkim wykazać naruszenie przez Sąd I obowiązujących go ustawowych zasad dokonywania oceny poprawności wskazanych przepisów k.p.a., poprzez podniesienie stosownych zarzutów naruszenia przepisów tejże ustawy (np. art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Dodatkowo skarżący kasacyjnie winien wykazać, czy uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w złożonej skardze kasacyjnej tego nie uczyniono, zarzut ten jest bezprzedmiotowy.
Oznacza to zarazem, że skarżący kasacyjnie w niniejszej skardze kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny przyjętego do rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy. Miało to zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ to podstawowy element stanu faktycznego tj. dobrowolne opuszczenie lokalu położonego przy ul. [...] w B. przez skarżącego kasacyjnie, stanowiło zasadniczą oś sporu. W tej sytuacji zarzut naruszenia przepisów materialnych tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest także bezpodstawny. Wynika to, po pierwsze z tego, że zarzut ten nie został prawidłowo sformułowany, ponieważ skarżący kasacyjnie nie wskazuje - zgodnie z wymogami art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - czy naruszenie to ma związek z błędną jego wykładnią czy niewłaściwym zastosowaniem. Po drugie, za pomocą tego zarzutu skarżący kasacyjnie w istocie usiłuje podważyć ustalony stan faktyczny sprawy. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednoznacznie wskazuje się na brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Kwestionowanie ustaleń faktycznych może być skuteczne tylko w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Niezależnie od wadliwości postawionego zarzutu dotyczącego prawa materialnego, wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że z akt administracyjnych wynika, że opuszczenie lokalu przez skarżącego kasacyjnie miało charakter dobrowolny i jego pierwotną przyczyną nie była bynajmniej choroba matki tylko nieporozumienia osobiste z B. S.. Kwestia opieki nad chorą matką pojawiła się dopiero w 2013 r., kiedy to B. S. złożyła wniosek o wymeldowanie.
Należy zgodzić się również ze stanowiskiem Sądu I instancji, według którego przez cały okres od grudnia 2011 r. skarżący kasacyjnie nie podejmował żadnych prawnych, ale również faktycznych kroków w celu powrotu do spornego mieszkania, które przestało być centrum jego spraw życiowych. Ta ostatnia konkluzja nie wynika z ustaleń organów administracji, ale takie oświadczenie skarżącego kasacyjnie znajduje się w protokole jego zeznań w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia [...] stycznia 2014 r. (karta 150 akt administracyjnych). Oświadczył tam, że "Od grudnia 2011 r. w lokalu przy ul. [...] nie koncentrują się moje sprawy życiowe".
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek uczestnika postępowania, który wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów postępowania sądowego z uwagi na brak podstawy prawnej wystąpienia z takim żądaniem.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło