II OSK 1153/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: NSA Jerzy Stelmasiak del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1185/14 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1185/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.P. (dalej jako "skarżący"), uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: Starosta R. decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...], zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi H., gmina [...] o ogólnym obszarze 2157,6371 ha, poszerzony o część gruntów: wsi B., gmina [...] o pow. 1,6495 ha, wsi F., gmina [...] o pow. 0,26 ha i wsi P., gmina [...] o pow. 0,41 ha. Niniejsza decyzja została podana do publicznej wiadomości przez jej odczytanie na zebraniu ogólnym uczestników scalenia w dniu 19 kwietnia 2013 r., a następnie przez jej wywieszenie na okres 14 dni w lokalu Urzędu Gminy w D. oraz Urzędu Gminy w B. i na tablicach ogłoszeń we wsiach H. i B. oraz F. i P. Skarżący wnioskiem z 22 stycznia 2014 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej Kolegium) z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty R. z [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że uchybił terminowi z uwagi na błędną informację w zakresie sposobu i terminu wniesienia odwołania. Jednocześnie złożył odwołanie od ww. decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w R. postanowieniem z [...] lipca 2014 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. stwierdziło jego niedopuszczalność. Organ uznał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Decyzja scaleniowa w niniejszej sprawie została podana do wiadomości uczestnikom postępowania przez jej odczytanie i wywieszenie na tablicach ogłoszeń. Publiczne ogłoszenie o wydaniu decyzji dokonywane były w różnych miejscach, za pomocą różnych środków przekazu i w odmiennych terminach. Doręczenie decyzji nastąpiło dla wszystkich stron w dniu 7 maja 2013 r., tj. ostatni dzień publicznego ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w B. oraz tablicy ogłoszeń wsi F. i P. W związku z tym termin do wniesienia odwołania został otwarty w dniu 8 maja 2013 r. W ocenie Kolegium przywołane przez stronę okoliczności o nieudzieleniu właściwej informacji przez osoby prowadzące zebranie mimo odczytania decyzji, nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Ponadto uwzględnienie wniosku nie byłoby możliwe, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] grudnia 2013 r. zakończyło postępowanie odwoławcze. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 58 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej jako "Kpa") przez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy wskazał on przyczyny uchybienia terminu bez swojej winy; - art. 9 Kpa przez niepoinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; - art. 112 Kpa przez nieuwzględnienie przez organ wadliwości pouczenia zawartego w decyzji Starosty. Skarżący podniósł, że w uzasadnieniu postanowienia pominięto w zupełności podniesione przez niego argumenty, ogólnikowo stwierdzając, że wnioskodawca nie wskazał szczególnych przesłanek, które wykluczyłyby zawinienie w uchybieniu terminu. Podkreślił, że uprawdopodobnił oraz udowodnił brak winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie powołanym na wstępie wyrokiem z 28 stycznia 2015 r. powyższą skargę uwzględnił i uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podał, że w dniu 19 kwietnia 2013 r. brał udział w zebraniu uczestników scalenia, na którym odczytano decyzję Starosty R. z [...] marca 2013 r. i poinformowano, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia odczytania decyzji, oraz wywieszenia w Urzędzie Gminy D. Skarżący podkreślił, że informacje odnośnie terminu były błędne, gdyż termin do złożenia odwołania przypada na 14 dzień od odczytania decyzji, a odczytanie rozstrzygnięcia zatwierdzającego scalenie wsi H. jest równoznaczne z jej doręczeniem każdemu uczestnikowi. W związku z tym skarżący podał, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania na skutek błędnej informacji organu. Sąd stwierdził, że nie budzi wątpliwości błędne pouczenie o trybie wnoszenia odwołań zawarte w decyzji organu pierwszej instancji. Skoro z mocy art. 112 Kpa strona nie może ponosić konsekwencji błędnego pouczenia o sposobie i terminie wnoszenia odwołania, to już ta okoliczność w postępowaniu o przywrócenie terminu potwierdza niezawinione działanie skarżącego, co stanowi jedną z przesłanek do przywrócenia terminu. Postanowienie z [...] grudnia 2013 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołań było również doręczane stronom w trybie art. 49 Kpa, to należy uznać, że wniosek skarżącego o przywróceniu terminu z 22 stycznia 2014 r. został wniesiony z zachowaniem 7-dniowego terminu. Okoliczność tę potwierdzają daty podania do publicznej wiadomości decyzji i postanowień Kolegium. Tym samym za zasadne Sąd uznał również zarzuty skargi, które odnoszą się do naruszenia przepisów postępowania w tym art. 7, art. 77, art. 80 i art. 58 Kpa, poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest stanowisko Kolegium sprawdzające się do tezy, że przeszkodą w przywróceniu terminu do wniesienia odwołania jest wydanie decyzji merytorycznej w dniu [...] grudnia 2013 r. Ponadto wyrokiem z 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 472/14, na skutek skarg 38 uczestników scalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił pkt 1 postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] grudnia 2013 r., którym stwierdzono niedopuszczalność m.in. odwołania skarżącego od powołanej decyzji Starosty Powiatu R. z [...] marca 2013 r. Skoro Sąd uwzględnił skargę J.P. na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania o skutkach dalej idących niż sprawa o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to konsekwencją powyższego było uwzględnienie skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako "Ppsa") w zw. z art. 58 i art. 112 Kpa przez uchylenie zaskarżonego postanowienia w konsekwencji przyjęcia, że strona nie została pouczona prawidłowo o terminie wniesienia odwołania od kwestionowanej decyzji, nadto pominięcie faktu, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu od dowiedzenia się o przyczynie uchybienia terminu. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano argumentację na poparcie powyższych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek. W pierwsze kolejności należy zauważyć, że sprawa ma wyłącznie wymiar historyczny, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 791/15 oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 472/14, którym uchylono postanowienie tego organu o niedopuszczalności odwołania skarżącego, potwierdzając jednocześnie fakt błędnego pouczenia skarżącego o terminie do wniesienia odwołania. Zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko Sądu pierwszej instancji co do braku podstaw prawnych do odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 112 Kpa błędne pouczenie co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Regulacja ta stanowi realizację zasady praworządności. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie muszą być tłumaczone na korzyść strony, która została zdezorientowana błędnym pouczeniem. Dlatego też wobec oczywistości błędnego pouczenia skarżącego o terminie wniesienia odwołania od decyzji scaleniowej, zarzut naruszenia art. 112 Kpa jest całkowicie nieuzasadniony. Całkowicie błędne jest też stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej, co do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 Kpa, ponieważ wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu od dowiedzenia się o przyczynie uchybienia terminu. Skoro postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] grudnia 2013 r. stwierdzające niedopuszczalność m.in. odwołania skarżącego było doręczane stronom poprzez obwieszczenie w trybie art. 49 Kpa, to należy uznać, że wniosek skarżącego o przywróceniu terminu z 22 stycznia 2014 r. został wniesiony z zachowaniem 7-dniowego terminu. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie było podstaw do odmowy przywrócenia terminu. Niemniej w obecnym stanie prawnym, jak słusznie wskazuje Sąd pierwszej instancji, Kolegium powinno umorzyć postępowanie w sprawie przywrócenia terminu, skoro zostało potwierdzone wniesienie przez skarżącego odwołania w terminie (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 791/15). Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną.