II OSK 2601/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-09

Skład orzekający: Marzenna Linska – Wawrzon, Teresa Kobylecka, Renata Detka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja umarzająca postępowanie administracyjne może stanowić przeszkodę do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy późniejsza decyzja organu została uznana za nieważną z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną)?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie stwierdził nieważność decyzji organów nadzoru budowlanego, opierając się na tożsamości sprawy z wcześniejszą decyzją umarzającą postępowanie. Sąd pominął, że decyzja umarzająca postępowanie nie zawsze stanowi przeszkodę do ponownego rozstrzygnięcia, a ocena ta zależy od charakteru sprawy i okoliczności umorzenia. Ponadto, Sąd nie uwzględnił faktu, że decyzja umarzająca postępowanie, na której oparł swoje rozstrzygnięcie, została następnie stwierdzona nieważnością przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii cyfrowej. Po wydaniu pierwotnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, decyzja o pozwoleniu na budowę została uchylona. Organy nadzoru budowlanego kolejno uchylały i odmawiały wydania pozwolenia na użytkowanie, powołując się na art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. (uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę). WSA stwierdził nieważność decyzji organów nadzoru budowlanego, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją umarzającą postępowanie, co narusza art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że błędnie zinterpretowano skutki decyzji umarzającej postępowanie i nie uwzględniono późniejszego stwierdzenia nieważności tej decyzji umarzającej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia del. WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu oraz [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 826/14 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenie na użytkowanie 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3. zasądza od [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 826/14, po rozpoznaniu skargi [...] S.A. z siedzibą w Warszawie, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pile z dnia [...] maja 2014 r., w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pile decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], działając na wniosek [...] sp. z o.o. w Warszawie, wydał pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii cyfrowej ERA 44133 zlokalizowanej w Pile przy ul. Żeleńskiego, na działce o numerze geodezyjnym 106 - przed wykonaniem wszystkich robót. W decyzji zastrzeżono, że do zakończenia w pełni zakresu prac ujętego w pozwoleniu na budowę pozostał montaż na wieży 8 szt. anten radiolinii. PINB w Pile decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) i w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 oraz art. 104 K.p.a., z urzędu, 1. uchylił ww. decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie przed wykonaniem wszystkich robót ww. stacji bazowej, 2. odmówił [...] S.A. (następcy prawnemu [...] sp. z o.o., dalej jako Inwestor) udzielenia pozwolenia na użytkowanie przed wykonaniem wszystkich robót dla przedmiotowej stacji bazowej - zgodnie z wnioskiem z dnia 4 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2010 r. Starosta Pilski uchylił własną decyzję ostateczną z dnia 20 września 2006 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji bazowej i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę dla ww. inwestycji. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną przez Inwestora decyzję Starosty z dnia [...] października 2010 r. [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w Rzeszowie w dniu 20 grudnia 2010 r. wystąpiło do PINB z wnioskiem o wszczęcie postępowania zakończonego decyzją ostateczną PINB z dnia [...] czerwca 2009 r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji bazowej telefonii cyfrowej - przed wykonaniem wszystkich robót oraz z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] PINB wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji bazowej telefonii cyfrowej, a następnie rozpatrując wniosek Stowarzyszenia postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. odmówił dopuszczenia do udziału we wszczętym postępowaniu i uznania za stronę. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. PINB uchylił ww. decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji bazowej telefonii cyfrowej. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. PINB ponownie uchylił decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji bazowej - przed wykonaniem wszystkich robót, i odmówił Inwestorowi udzielenia pozwolenia na użytkowanie przed wykonaniem wszystkich robót. Wielkopolski WINB decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. uchylił decyzję PINB i umorzył postępowanie administracyjne, w całości. Decyzja ta jest ostateczna. W dniu 23 października 2013 r. do PINB wpłynął kolejny wniosek złożony przez Stowarzyszenie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. PINB wznowił postępowanie postanowieniem z dnia 30 października 2013 r., dopuszczając Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu. Następnie organ wyższego stopnia dwukrotnie uchylał postanowienia PINB o zawieszeniu wznowionego postępowania. Uzasadniając swoją decyzję z [...] maja 2014 r. PINB wskazał, że po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej, z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja Starosty z dnia 20 września 2006 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę tej stacji bazowej. PINB wskazał na rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych, czy istnieje związek o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. pomiędzy decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielającą pozwolenia na budowę, a decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Organ ocenił, że skoro z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowej stacji bazowej, decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, jako decyzja zależna w procesie inwestycyjnym, winna zostać uchylona. Zdaniem organu do rozpatrzenia pozostaje zatem wniosek Inwestora z dnia 4 czerwca 2009 r. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji bazowej przed wykonaniem wszystkich robót. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie poprzedza postępowanie, o jakim mowa w art. 59 p.b., z którego wynika, że organ nadzoru jest każdorazowo zobowiązany do przeprowadzenia kontroli obowiązkowej, w celu sprawdzenia zgodności obiektu z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Biorąc pod uwagę fakt, że decyzja Starosty udzielająca pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji i zatwierdzająca jednocześnie projekt budowlany - została uchylona, inwestor nie dysponuje żadnym zatwierdzonym projektem, na podstawie którego organ nadzoru może odnieść się do zgodności inwestycji z dokumentacją. Brakuje zatem możliwości przeprowadzenia kontroli obowiązkowej obiektu i nie jest możliwym wydanie pozwolenia na jego użytkowanie. Spółka w odwołaniu od powyższej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 16 § 1 w związku z art. 6 i art. 8 K.p.a., polegające na wydaniu decyzji w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją Wielkopolskiego WINB w Poznaniu z dnia [...] lipca 2011 r.; 2. art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., polegające na uchyleniu pozwolenia na użytkowanie w sytuacji gdy między pozwoleniem na użytkowanie a pozwoleniem na budowę nie zachodzi relacja opisana w dyspozycji ww. normy; 3. art. 8 i art. 11 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a., polegające na wydaniu decyzji, której uzasadnienie sprowadza się tylko do przytoczenia stanu faktycznego sprawy bez uzasadnienia postawy prawnej rozstrzygnięcia oraz powodów, dla których PINB zmienił prezentowane dotąd stanowisko w kwestii braku przesłanek do wznowienia postępowania. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że Starosta decyzją z dnia [...] października 2010 r. uchylił ostateczną decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji bazowej z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji środowiskowej i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 8 grudnia 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty, zaś Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 7 września 2011 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2010 r. W następstwie powyższego Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty z dnia [...] października 2010 r. WWINB podzielił pogląd, że decyzja Starosty o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi skutki decyzji administracyjnej od dnia jej wydania (ex tunc). Tego rodzaju ocena prawna skutkuje także brakiem możliwości zastosowania do decyzji opartej o stan prawny wywołany decyzją, której nieważność następnie stwierdzono, przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., jako ewentualnej podstawy wyeliminowania z obrotu prawnego i to niezależnie od spornego zagadnienia, czy stwierdzenie nieważności decyzji może być uznane za należące do hipotezy normy zawartej w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.. Skoro decyzja stwierdzająca nieważność znosi skutki zakwestionowanej decyzji z mocą ex tunc, to stan wywołany decyzją nieważną uważać należy, w sensie materialnym, za nigdy nieistniejący. Odnosząc się do argumentów odwołania WWINB stwierdził, że wydając w dniu [...] lipca 2011 r. decyzję uchylającą decyzję PINB z dnia [...] maja 2011 r. i umarzając postępowanie administracyjne w całości, kierował się ówczesnym niejednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Konsekwentnie, na skutek takiego stanowiska sądów administracyjnych, WWINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2009 r. i decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. umorzył to postępowanie. Wobec aktualnego orzecznictwa sadów administracyjnych, ugruntowanego na skutek uchwały NSA z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12, organ wyższego stopnia uznał za prawidłową zaskarżoną decyzję PINB. Spółka w skardze na powyższą decyzję zarzuciła: 1. art. 138 § 1pkt 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji będącej już kolejną decyzją w sprawie, obok ostatecznej decyzji WWINB z dnia [...] lipca 2011 r., a więc dotkniętej kwalifikowaną wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.; 2. art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji uchylającej pozwolenie na użytkowanie w sytuacji, gdy między pozwoleniem na użytkowanie a pozwoleniem na budowę nie zachodzi relacja opisana w dyspozycji ww. normy; 3. art. 8 i art. 11 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a., polegające na wydaniu decyzji, której uzasadnienie sprowadza się tylko do przytoczenia stanu faktycznego sprawy bez podania postawy prawnej rozstrzygnięcia, tak co do zasadności uchylenia pozwolenia na użytkowanie stacji, jak i odmowy jego wydania, bez uzasadnienia powodów, dla których organ zmienił prezentowane dotąd stanowisko w kwestii przesłanek uchylenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a nadto bez odniesienia się do argumentów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji PINB, 4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na wydaniu decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, w szczególności bez dokumentu potwierdzającego datę odbioru przez Inwestora decyzji PINB z [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej. Zarzucił także naruszenie prawa materialnego polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w sytuacji, gdy od daty doręczenia Inwestorowi pozwolenia na użytkowanie upłynęło 5 lat. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. Z kolei przepis art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zdaniem Sądy taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd podzielił w pełni pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 806/13, że wyeliminowanie w obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi, wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., podstawę wznowienia postępowania, pozwalającą na uchylenie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestia ta została już przesądzona w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie IV SA/Po 859/12. Tym samym krytycznie ocenił Sąd decyzję Wielkopolskiego WINB z dnia [...] lipca 2011 r. Decyzja ta jednak stała się ostateczna i stanowi przeszkodę dla ponownego rozpoznania sprawy. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjęty jest pogląd, że decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawę, w której wcześniej decyzją ostateczną postępowanie umorzono, jest nieważna (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Zdaniem Sądu nie może ulegać żadnej wątpliwości, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, a sprawą rozstrzygniętą wcześniejszą decyzją ostateczną – z dnia [...] lipca 2011 r. Występuje zarówno tożsamość podmiotu będącego podmiotem praw lub obowiązków, jak i tożsamość przedmiotowa - treść praw lub obowiązków, ich podstawa prawna i stan faktyczny będący podstawą faktyczną przyznania praw (obowiązków). Obie decyzje pierwszoinstancyjne (nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. i nr [...] z dnia [...] maja 2014 r.) są identyczne co do powołanej podstawy prawnej i rozstrzygnięcia. Tożsame jest także umotywowanie rozstrzygnięć obu decyzji. Rozstrzygając sprawę, Sąd miał na uwadze treść art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB w Pile z dnia [...] maja 2014 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg. norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w jej granicach, tj. nieuwzględnienie faktu, iż w obrocie prawnym nie ma decyzji Wielkopolskiego WINB z dnia [...] lipca 2011 r. ([...]), co skutkowało bezpodstawnym stwierdzeniem nieważności decyzji Wielkopolskiego WINB z dnia [...] czerwca 2014 r. ([...]) oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w Pile z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] ([...]), 2. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez bezpodstawny zarzut, że decyzja Wielkopolskiego WINB z dnia [...] czerwca 2014 r. ([...]) jest tożsama podmiotowo i przedmiotowo z decyzją Wielkopolskiego WINB z dnia [...] lipca 2011 r. ([...]); podczas gdy w rzeczywistości decyzji WWINB z dnia [...].07.2011 r. nie ma już w obrocie prawnym. W uzasadnieniu podkreślono, że Sąd oparł się na błędnym ustaleniu, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wielkopolskiego WINB z dnia [...] lipca 2011 r. Tymczasem decyzja ta została wyeliminowana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z obrotu prawnego, na prawie miesiąc przez wydaniem przez Sąd skarżonego wyroku. GINB w dniu [...] marca 2015 r. wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wielkopolskiego WINB z dnia [...] lipca 2011 r., a w dniu [...] maja 2015 r. GINB utrzymał własną decyzję w mocy. Sąd wydając skarżony wyrok stwierdził nieważność decyzji WWINB z dnia [...] czerwca 2014 r. i poprzedzającej ją decyzji PiNB w Pile z dnia [...] maja 2014 r. ze wskazaniem, że w tej samej sprawie WWINB wydał ostateczną decyzję w dniu [...] lipca 2011 r. W ten sposób potraktował ją niesłusznie, jako drugą decyzję w tej samej sprawie, czyli wydaną z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.. [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w R. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) art. 153 oraz 170 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż wykonanie zaleceń prawomocnego wyroku WSA z Poznania IV SA/Po 859/12 z dnia 20.12.2012 r. stanowi rażące naruszenie prawa. 2) art. 141 § 4 oraz 3 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli sądowej z uwagi na pominięcie faktu, iż w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja ostateczna o charakterze merytorycznym, która uniemożliwiałaby ponownie rozpatrzenie sprawy tym bardziej, że decyzja WINB z dnia 0[...] lipca 2011 r., którą to uchylono decyzję organu i instancji i umorzono postępowania została wyeliminowana z obiegu prawnego ze skutkiem ex tunc. Ponadto organy obu instancji wydając ponownie decyzje działały w innym stanie faktycznym z uwagi na rozbudowę inwestycji, którą dokonał inwestor nie powiadając o tym fakcie organów nadzoru budowlanego. 3) Art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w powiązaniu z art. 16 K.p.a. w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że decyzja o umorzeniu postępowania nie mająca charakteru sprawy administracyjnej przesądziła o niemożliwości wydania decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargi kasacyjne należało rozpoznać w granicach przytoczonych w nich podstaw. Zarzuty sformułowane w obu skargach kasacyjnych okazały się zasadne. Przedmiotem kontroli sądowej były decyzje organów nadzoru budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. i [...] czerwca 2014 r., wydane w postępowaniu wznowieniowym wszczętym z urzędu. Mianowicie organ powiatowy - uwzględniając fakt usunięcia z obrotu decyzji o pozwoleniu na budowę - uchylił decyzję własną [...] czerwca 2009 r. o pozwoleniu na użytkowanie stacji bazowej telefonii cyfrowej, jako decyzję zależną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., a ponadto odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej inwestycji. Sąd Wojewódzki stwierdzający nieważność wymienionych decyzji kierował się tym, że we wcześniej prowadzonym postępowaniu wznowieniowym, dotyczącym tej samej decyzji z [...] czerwca 2009 r., wydana została decyzja ostateczna z [...] lipca 2011 r., na mocy której postępowanie zostało w efekcie umorzone. Przyjmujący tożsamość sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzję z [...] czerwca 2014 r. i sprawy zakończonej decyzją z [...] lipca 2011 r. Sąd Wojewódzki stwierdził nieważność kontrolowanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Podejmując takie rozstrzygnięcie Sąd Wojewódzki wyszedł z założenia, że decyzja umarzająca postępowanie administracyjne, korzysta z takiej samej ochrony jak każda inna decyzja administracyjna, a zatem wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji skutkuje tym, że jest ona nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Nie negując tego wnioskowania co do zasady, zaznaczyć należy, że w przypadku gdy wcześniej prowadzone postępowanie zakończyło się decyzję o jego umorzeniu to nie zawsze zachodzić będzie stan rzeczy osądzonej (rozstrzygniętej). W piśmiennictwie i orzecznictwie zwraca się uwagę na rozbieżność zapatrywań co do tego, czy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. może być podstawą stwierdzenia nieważności nowej decyzji wydanej w sprawie wcześniej zakończonej decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania. Przyjmuje się zwłaszcza, że ocena dopuszczalności ponownego rozstrzygania danej sprawy musi być podjęta z uwzględnieniem charakteru sprawy i okoliczności umorzenia postępowania. (por. Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H Beck, Warszawa 2015, str. 800; M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2016, stan prawny 5 grudnia 2016 r.). W piśmiennictwie wyrażano również pogląd, że decyzje o umorzeniu postępowania nie zawsze stanowią przeszkodę do podjęcia czynności procesowych na nowo, ilekroć okaże się, że odnośna kompetencja organu wbrew przyjętej uprzednio ocenie jednak była i jest aktualna albo - co jeszcze bardziej oczywiste - że na skutek jakichś modyfikacji stanu prawnego lub faktycznego stała się aktualna później (Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz pod red. H. Knysiak-Molczyk, Wolters Kluwer 2015 - art. 156). Powyższych aspektów omawianego zagadnienia Sąd Wojewódzki nie uwzględnił, w następstwie czego w sposób niewystarczający wyjaśnił kwestią tożsamości sprawy zakończonej decyzją z [...] lipca 2011 r. i sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. W szczególności nie można zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu co do identyczności stanu faktycznego i prawnego analizowanych decyzji, w tym tożsamości motywacji przedstawionej przez organy orzekające w sprawie. Wyrażając taką ocenę Sąd Wojewódzki pominął znaczenie wyroku WSA z 20 grudnia 2012 r. IV SA/Po 859/12, powołanego w decyzji PINB z [...] maja 2014 r. Wymienionym wyrokiem Sąd Wojewódzki uchylił postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] czerwca 2009 r. (to samą, która była przedmiotem kontrolowanych decyzji) ze wskazaniem, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy PINB powinien rozważyć zasadność wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., mając na uwadze wpływ uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę stacji bazowej telefonii cyfrowej na byt prawny decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tego samego obiektu budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśniając przesłanki ponownego wznowienia postępowania powołał się właśnie na wytyczne wymienionego wyroku WSA z 20 grudnia 2012 r., wiążące organ na mocy art. 153 p.p.s.a. W takim stanie sprawy zastosowanie przez Sąd Wojewódzki sankcji nieważności nastąpiło z naruszeniem art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego na uwzględnienie zasługiwał również zarzut kasacyjny odwołujący się do faktu, że przed dniem wyrokowania w niniejszej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] marca 2015 r. stwierdził nieważność decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r., co obiektywnie podważyło ustalenie Sądu Wojewódzkiego w zakresie stanu faktycznego i prawnego, przyjętego jako podstawa zaskarżonego wyroku. Okoliczność, że zasadniczo legalność zaskarżonej decyzji oceniana jest według stanu sprawy istniejącego w dacie orzekania przez organ administracji nie oznacza, że sąd administracyjny nie uwzględnia zmiany stanu faktycznego w zakresie istotnym dla wyrokowania. Przykładowo wyeliminowanie w trybie nadzwyczajnym decyzji, będącej przedmiotem skargi skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego. Trudno zatem w sposób formalistyczny ograniczyć badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji tylko do stanu z daty rozstrzygania sprawy przez organ administracji w sytuacji, gdy zmieniły się okoliczności istotne dla wyrokowania. Skoro więc w niniejszej sprawie przesłanką stwierdzenia przez Sąd Wojewódzki nieważności kontrolowanych decyzji był ich związek z decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2011 r., to jej wyeliminowanie oznacza, że w dacie orzekania stan sprawy był inny niż ten przyjęty w zaskarżonym wyroku. Usunięcie wskazanej decyzji z obrotu prawnego przed datą wyrokowania doprowadziło do podważenia zasadności podjętego przez Sąd Wojewódzki rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 185 p.p.s.a. i art. 203 pkt 2 p.p.s.a

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło