II FZ 761/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą we W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 641/15 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 lutego 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 641/14) oddalił wniosek E. sp. z o.o. we W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 lutego 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 30 września 2014 r. sąd oddalił skargę spółki. Następnie pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wnosząc jednocześnie o jego sporządzenie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż zawiadomienie o rozprawie, mającej się odbyć w dniu 30 września 2014 r., nie zostało odebrane w urzędzie pocztowym (po awizowaniu) przez pracownika spółki legitymującego się pełnomocnictwem do odbioru pism sądowych. Spółka wyjaśniła, że pismo odebrał pracownik, który przy okazji odbioru innego pisma, na które posiadał dokument awiza, odebrał również zawiadomienie o rozprawie. Wobec tego strona skarżąca wskazała, iż nie wiedziała o wydaniu wyroku w sprawie i nie mogła w terminie złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Strona skarżąca podała, że ze zwrotki, będącej w aktach sprawy, dowiedziała się, że dnia 18 sierpnia 2014 r. przesyłkę z urzędu pocztowego we Wrocławiu odebrała M. M. zajmująca się w należącej do spółki księgarni kontaktem z wydawnictwami. W dniu 18 sierpnia 2104 r. udała się ona do właściwego dla skarżącego urzędu pocztowego wraz z upoważnieniem do odbioru konkretnej przesyłki poleconej, niebędącej przesyłką sądową, lecz zawierającą faktury rozliczeniowe. Przy odbiorze tej przesyłki osoba ta została poinformowana przez pracownika poczty o możliwości odbioru innej przesyłki, która okazała się korespondencją sądową, co M.M. uczyniła, mimo że nie była do tego uprawniona, podobnie jak pracownik poczty nie był uprawniony do jej wydania. M.M. pismo z sądu przekazała omyłkowo do firmy księgowej wraz z dokumentami finansowymi, co zostało odkryte w trakcie poszukiwań w/w. pisma w dniu 26 stycznia 2015 r. W ocenie strony skarżącej do odbioru przesyłek sądowych i urzędowych są wyłącznie uprawnione osoby reprezentujące spółkę i wymienione w KRS, który jest złożony we właściwym dla spółki urzędzie pocztowym, lub osoby upoważnione przez osoby uprawnione wymienione w KRS. Wobec tego przedmiotowa przesyłka sądowa została wydana osobie nieuprawnionej. Strona wskazała na treść art. 67 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., a nadto na art. 131 § 2 k.p.c. i § 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277 ze zm.), z którego wynika, iż doręczenie musi być dokonane którejkolwiek z osób uprawnionych do reprezentowania adresata przed sądem, lub pracownikowi adresata upoważnionemu do odbioru przesyłek pod adresem wskazanym na przesyłce. Tymczasem doręczenie przesyłki nastąpiło do rąk M.M. w siedzibie operatora pocztowego, nie zaś w siedzibie skarżącej spółki. W tym drugim przypadku możliwe byłoby jedynie uznanie, że pracownik jest uprawniony do odbioru, a nie jeśli chodzi o urząd pocztowy jako miejsce odbioru. Odbierająca korespondencję nie posiadała ani pisemnego upoważnienia do odbioru pism sądowych, ani pełnomocnictwa u operatora pocztowego. W ocenie strony skarżącej nie ma znaczenia zapoznanie się z treścią pisma, jeśli doręczenie było wadliwe. Stosowny zaś wniosek o przywrócenie terminu złożono niezwłocznie po uzyskaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. informacji w sądzie o wydaniu wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek nie zasługuje na uznanie. Sad wyjaśnił, że tryb i sposób doręczania pism sądowych reguluje § 8 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 190, poz. 1277 ze zm.). Przepis ten kreuje zasadę, iż osobą uprawnioną do odbioru takiej przesyłki jest m.in. upoważniony pracownik adresata będącego osobą prawną. Rzeczony przepis nie przewiduje i nie wprowadza żadnej szczególnej formy pełnomocnictwa do odbioru przesyłki. Sąd pierwszej instancji uznał, że w realiach przedmiotowej sprawy, już choćby tylko z czynności konkludentnych, wynika, iż M.M. była upoważniona do odbioru przesyłki sądowej; była wszak pracownikiem strony skarżącej oraz posługiwała się pieczęcią firmową spółki wydaną jej w celu odbioru przesyłek pocztowych, a jednocześnie nie odmówiła odbioru przesyłki, o której wiedziała, iż jest przesyłką sądową, ponieważ łatwo było to stwierdzić i w razie jakichkolwiek wątpliwości, co do upoważnienia do odbioru – odmówić jej przyjęcia. Tym samym Sąd nie podzielił twierdzenia, iż pracownica ta była upoważniona jedynie do odbioru korespondencji innego rodzaju, niż sądowa. Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie może być uwzględniony także i z powodu zawinienia pracownika spółki, które manifestowało się nieprzekazaniem przesyłki do organu strony skarżącej, skoro, jak twierdzi strona, pracownik ten rzekomo miał się zajmować jedynie "kontaktami z innymi wydawnictwami". Odebranie przesyłki pocztowej innego rodzaju nie zwalniało przecież od jej przekazania do odpowiednich osób lub ustalenia dalszego sposobu postępowania z przesyłką. A zatem, w ocenie Sądu, popełniony w ten sposób błąd zarówno wskazanego pracownika, jak i innych osób, którym ta przesyłka została z kolei przekazana i nie poinformowanie o niej władz spółki w odpowiednim czasie, aby uniknąć negatywnych konsekwencji (wykryto błąd po upływie dopiero około 5-ciu miesięcy) obciąża stronę skarżącą, jako podmiot posługujący się swoimi pracownikami. Nadto, w ocenie Sądu, strona skarżąca ponosi również winę poprzez niepodjęcie działań służących eliminowaniu możliwości niedochowania terminu poprzez niepodjęcie działań zapobiegawczych i prewencyjnych, gdyż winna poinformować i pouczać, zwłaszcza pracowników odbierających korespondencję o procedurze jaka obowiązuje w firmie, co do odbioru przesyłek pocztowych, tym bardziej, że jak wynika z akt niniejszej sprawy, przy doręczaniu innej, wcześniejszej przesyłki sądowej także wystąpił analogiczny problem (stażysta został wysłany po odbiór poczty i odebrał przesyłkę sądową). Spółka wniosła zażalenie na opisane powyższej postanowienie domagając się jego zmiany i przekazania jej do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że pojęcie osoby upoważnionej do odbioru przesyłek sądowych związane jest z pełnomocnictwem pocztowym, o którym mowa w art. 38 Prawa pocztowego. Skarżący zaprzecza, iż M.M. była upoważniona do odbioru w imieniu spółki korespondencji w rozumieniu powyższych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd, w niniejszej sprawie głównej już raz zaistniała sytuacja, w której korespondencję sądową spółki odebrała osoba przez nią nieupoważniona. Wtedy spółka nie poniosła negatywnych konsekwencji odbioru korespondencji sądowej. Jednakże, z uwagi na zaistniałą sytuację, winna ona pouczyć pracowników w niej zatrudnionych o procedurze jaka obowiązuje przy odbiorze korespondencji sądowej. To właśnie brak staranności i szczególnej uwagi spowodował, że i tym razem pracownik firmy, który w ocenie spółki, nie jest uprawniony do odbioru korespondencji ją odebrał w placówce pocztowej. Odbiór zawiadomienia o terminie rozprawy pokwitowała czytelnym podpisem M. M., która jest pracownikiem skarżącej, przystawiając przy tym pieczątkę firmy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego było to doręczenie skuteczne. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skoro to pracownik spółki odebrał korespondencję to winien on ją przekazać do odpowiedniej komórki tym się zajmującej albo do właściwej osoby, zwłaszcza w sytuacji kiedy już z samej koperty wiadomym jest, iż jest to korespondencja sądowa. W judykaturze prezentowany jest pogląd, z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni się zgadza, że uchybienia pracownika lub uprawnionego organu przy odbiorze korespondencji nie mogą rzutować na skuteczność doręczenia. Skutki uchybień pracowników obciążają adresata. Cały czas bowiem należy mieć na uwadze, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności nie przysługuje podmiotom, które ponoszą winę w niezachowaniu terminu. W niniejszej sprawie spółka przez brak poinformowania pracowników, o sposobie odbioru korespondencji sądowej oraz przez zatrudnienie pracowników, którzy odebraną u operatora pocztowego korespondencję nie przekazali właściwym osobom, nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Rację miał Sąd pierwszej instancji, który po rozparzeniu całokształtu przedstawionych przez skarżącego okoliczności, uznał że skarżący nie dołożył staranności, która winna przemawiać za uznaniem braku jego winy w niedotrzymaniu terminu. Wskazane powody uchybienia terminowi do sporządzenia uzasadnienia wyroku świadczą, zdaniem Sądu, o co najmniej lekkim niedbalstwie skarżącej. Dopuszczenie się zaś przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw, w świetle powołanych na wstępie uwag, wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Skarżąca spółka nie może oczekiwać, że brak staranności i nadzoru nad korespondencją będzie rekompensowany przez Sąd poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.