II FSK 2970/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 471/14 odrzucające skargę T. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 471/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") odrzucił skargę T. F. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 4 marca 2014 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia WSA wynika, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 kwietnia 2014 r. wezwano Skarżącego do uiszczenia – w terminie – 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia – wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Dyrektora IS z dnia 4 marca 2014 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W wezwaniu pouczono Skarżącego, że nieziszczenie wpisu w terminie skutkować będzie odrzuceniem skargi. Wezwanie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 23 maja 2014 r. w trybie art. 73p.p.s.a. Z dokumentacji księgowej WSA dotyczącej opłat sądowych wynikało, że Skarżący do dnia 30 maja 2014 r. nie uiścił należnego wpisu. Wskazanym na wstępie postanowieniem WSA odrzucił skargę Skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący został wezwany do uiszczenia należnego wpisu i pouczony o skutkach nie zastosowania się do tego wezwania. Przesyłka zawierająca zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, przesłana na prawidłowy adres zamieszkania, pomimo dwukrotnego jej awizowania nie została odebrana przez skarżącego. Wobec powyższego przesyłka została uznana za doręczoną z dniem 23 maja 2014 r. kiedy to upływał 14 dniowy termin jej odbioru. Wpis nie został uiszczony w zakreślonym terminie, który upłynął bezskutecznie z dniem 30 maja 2014 r. Na powyższe orzeczenie Skarżący działając za pośrednictwem pełnomocnika – doradcę podatkowego – wniósł skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , tj.: 1. art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi na postanowienie Dyrektora IS mimo że Skarżący nie został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na powyższe postanowienie, 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 222 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi na wyżej wymienione postanowienie ze względu na nieziszczenie wpisu sądowego, podczas, gdy Skarżący nie został prawidłowo wezwany do zapłaty tego wpisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej uszczegółowiono powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (tj. w sposób właściwy lub zastępczy), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia adresata o tym fakcie. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe – na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Upływ terminu określonego w art. 73 § 3 p.p.s.a. skutkuje powstaniem fikcji prawnej doręczenia - za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, koniecznym warunkiem skutecznego doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe – na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (por. postanowienie SN z dnia 7 stycznia 1969 r., II CZ 208/68, OSNC 1969, nr 9, poz. 64; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 70/00, OSNP 2001, nr 19, poz. 574 oraz Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). Co istotne, skuteczność doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a. uzależniona jest od zaznaczenia przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata (por. wyrok SN z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 861/00). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji właściwie określił początek biegu termin do opłacenia pisma, a po ustaleniu, że pismo nie zostało opłacone w terminie, zasadnie odrzucił skargę. W aktach sprawy (k. 19) znajduje się przesyłka, zawierająca wezwanie Skarżącego do uiszczenia wpisu, na której doręczyciel odnotował fakt niemożności doręczenia przesyłki w sposób właściwy lub zastępczy oraz pozostawienie jej w placówce pocztowej. Ponadto doręczyciel stwierdził, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieścił w dniu 9 maja 2014 r. w oddawczej skrzynce pocztowej. Na kopercie umieszczono także adnotację, że przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 19 maja 2014 r. Na podstawie wskazanych powyżej dokumentów, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał przesyłkę za doręczoną w dniu 23 maja 2014 r. Autor skargi kasacyjnej nie zdołał obalić powyższego domniemania, opierając argumentację na gołosłownych twierdzeniach, że doręczyciel nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Okoliczności tych jednak w żaden sposób nie uprawdopodobniono. W doktrynie wskazuje się, że "domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie przepisu art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. [...] Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania."(por. Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). W aktach sprawy nie ma dowodu, że procedura taka została przeprowadzona, nie wykazano też w żaden inny sposób, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Reasumując, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi, przyjmując, że momentem wyznaczającym początek biegu tego terminu jest dzień 23 maja 2014 r. Z uwagi na to, że Skarżący nie opłacił pisma w terminie, WSA, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a., zobowiązany był skargę odrzucić, co też uczynił mocą zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do wniosków Skarżącego oraz Dyrektora IS o zasądzenie kosztów postępowania należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a., w postępowaniu kasacyjnym nie zasądza się zwrotu kosztów postępowania w przypadku skarg kasacyjnych od postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zasądza koszty postępowania jedynie w wypadku orzeczeń kończących postępowanie w danej instancji, które są wymienione w ww. przepisie, tj. o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. W przepisach tych mowa jest wyłącznie o skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku sądu pierwszej instancji, a nie od jego postanowienia. Wątpliwości w tej mierze usunęła uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, w myśl której art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.