II OSK 1549/15

Dnia 6 kwietnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant: starszy asystent sędziego Anita Lewińska - Karwecka po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 684/14 w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie wydania pozwolenia na broń myśliwską 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. M. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 684/14, oddalił skargę G. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie pozwolenia na broń do celów łowieckich. Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy. Skarżący w dniu 27 czerwca 2013 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wydanie pozwolenia na broń palną do celów myśliwskich w liczbie 7 egzemplarzy. Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z [...] grudnia 2013 r., powołując się na art. 10 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, odmówił wydania skarżącemu pozwolenia na broń. Organ administracji ustalił, że skarżący w Krajowym Rejestrze Skazanych figuruje jako osoba nieskazana. Jednakże na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w S. oraz odpisów wyroków Sądu Rejonowego w S. ustalił, że skarżący został skazany wyrokiem z [...] września 1997 r. za przestępstwo z art. 166 w zw. z art. 58 k.k. z 1969 r., wyrokiem z [...] grudnia 2013 r. za przestępstwo z art. 270 § 1 k.k., wyrokiem z [...] czerwca 2002 r. za przestępstwo z art. 278 § 1 i art. 263 § 2 k.k., wyrokiem z [...] kwietnia 2003 r. za przestępstwo z art. 27a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 18 maja 1985 r. o rybactwie śródlądowym oraz wyrokiem z [...] września 2006 r. za przestępstwo z art. 226 § 1 i art. 224 § 2 k.k. Ponadto na podstawie akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w G., w której wyrokiem z [...] listopada 2010 r. skarżący został uniewinniony od popełnienia przestępstwa z art. 190 § 1 w zw. z art. 12 k.k., organ administracji ustalił, takie fakty jak to, że 3 lipca 2005 r. funkcjonariusze Rewiru Dzielnicowych w D. znaleźli w samochodzie skarżącego myśliwski nóż znajdujący się w przymocowanym na stałe po lewej stronie przy siedzeniu kierowcy pokrowcu oraz tasak z drewnianą rękojeścią, że skarżący tego dnia przyjechał do miejscowości B. w celu spotkania się z jego małoletnimi dziećmi, przebywającymi u matki, oraz że doszło wówczas do wymiany zdań, gróźb karalnych oraz zatrzymania skarżącego przez policjantów. Na podstawie tych akt ustalono też, że w lokalnej prasie ukazał się artykuł, z którego wynikało, że wskazanego dnia doszło do kłótni pomiędzy skarżącym i innym mężczyzną, w trakcie której ten mężczyzna uderzył skarżącego kilkakrotnie w twarz, zaś skarżący zabranym z samochodu tasakiem uderzył tego mężczyznę w rękę. W oparciu o wspomniane akta ustalono też następujące okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego. W toczącym się wówczas postępowaniu skarżący twierdził, że leczył się z powodu depresji i nerwicy. W skierowaniu z 10 czerwca 2003 r. na badania jako rozpoznanie wpisano "depresja z myślami samobójczymi". Skarżący leczył się w poradni zdrowia psychicznego od 11 czerwca 2003 r. do 14 lipca 2005 r. Na tej podstawie Prokurator Rejonowy w Ł. dopuścił dowód z opinii biegłych psychiatrów, którzy w opinii z 25 sierpnia 2005 r. w oparciu o jednorazowe badanie nie stwierdzili u skarżącego upośledzenia umysłowego oraz wskazali, że zaburzenia depresyjne pojawiły się w chwili spiętrzenia trudności życiowych, lecz w chwili sporządzania opinii czuje się dobrze i jest systematycznie leczony. Oceniając ustalone fakty organ administracji stwierdził, że skazujące skarżącego wyroki uległy zatarciu, ale wskazują one, że skarżący nie przestrzegał porządku prawnego. Organ administracji uznał, że mimo zatarcia wyroki te są podstawą przyjęcia, że skarżący naruszył prawo, w tym w ten sposób, że posiadał nielegalnie broń. Potwierdzają one także, że skarżący dopuścił się umyślnych czynów karalnych, które mogą być popełnione wyłącznie w zamiarze bezpośrednim. To w ocenie organu administracji uzasadnia ocenę, że skarżący nie daje rękojmi zgodnego z prawem posługiwania się bronią oraz nie gwarantuje, że uzyskanie pozwolenia na broń nie doprowadzi do eskalacji negatywnych jego zachowań. Organ administracji uznał, że ustalone okoliczności faktyczne świadczą o lekceważącym stosunku skarżącego do obowiązujących norm prawnych oraz że jego zachowanie pozwala uznać go za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dokonując oceny prawnej ustalonych okoliczności faktycznych organ administracji stwierdził, że decyzję wydaje na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Na skutek odwołania skarżącego od tej decyzji Komendant Główny Policji decyzją z [...] lutego 2014 r. uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] grudnia 2013 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy przyjął, że podstawą odmowy udzielenia pozwolenia na broń może być art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, niezależnie od przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego można odmówić udzielenia pozwolenia na broń z tego powodu, że osoba ubiegająca się o takie pozwolenie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, mimo że nie została ona skazana za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zaakceptował też możliwość oparcia się na fakcie popełnienia przestępstwa, mimo że skazanie za to przestępstwo uległo zatarciu. Uznał jednak, że konieczne jest dokładne wyjaśnienie postawy skarżącego w czasie od skazania za przestępstwa do chwili obecnej i z tego powodu uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W skardze skarżący zarzucił przede wszystkim naruszenie art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz art. 106 k.k., kwestionując stanowisko organu odwoławczego, że na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji można odmówić udzielenia pozwolenia na broń z tego powodu, że osoba ubiegająca się o takie pozwolenie stanowi zagrożenie dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, mimo że nie została ona skazana za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia powołanych przepis prowadzi do wniosku, że osobą, która stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego jest tylko ten, kto został prawomocnie skazany za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przy czym za prawomocnie skazanego nie można uznać osoby, co do której skazania uległy zatarciu. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę podzielił stanowisko organu odwoławczego. Przyjął w szczególności, że art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji należy rozumieć w ten sposób, że prawomocne skazanie za przestępstwa wymienione w tym przepisie jest obligatoryjną przesłanką odmowy udzielenia pozwolenia na broń, gdyż ustawodawca uznał, że takie skazanie oznacza, iż skazany jest osobą, która stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie: - art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia zawierającego istotne sprzeczności oraz w części nieadekwatnego do stany faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności przez powołanie się na wyrok sądu administracyjnego zawierający odmienną interpretację przepisów do zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku oraz przez powołanie wyroków odnoszących się do innego stanu prawnego i faktycznego, co doprowadziło do tego, że uzasadnienie wyroku nie spełnia funkcji przekonywania i jednocześnie utrudnia, jeśli nie uniemożliwia, instancyjną jego kontrolę, - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a i b ustawy o broni i amunicji polegające na błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że art. 10 ust. 1 ustawy może stanowić samodzielną podstawę do odmowy udzielenia pozwolenia na broń ze względu na stwarzanie przez skarżącego "zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego", a więc w oparciu o ocenną przesłankę, której występowanie może zostać ustalone z pominięciem kryteriów ustawowych określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a i b ustawy o broni i amunicji, - art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a i b ustawy o broni i amunicji polegające na błędnej wykładni poprzez uznanie, że występowanie wyrażonej w tym przepisie przesłanki do odmowy wydania pozwolenia na broń może zostać stwierdzone w oparciu o inne od wprost wymienionych w tym przepisie kryteria, tzn. że za osobę stanowiącą "zagrożenie dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" można uznać także osobę, która nie została skazana za przestępstwo określone w tym przepisie. W oparciu o tak przytoczone podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę podziela wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.) przyjętą przez Komendanta Głównego Policji oraz Sąd pierwszej instancji. W ocenie NSA powołany przepis należy rozumieć w ten sposób, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, które stanowią zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, przy czym uznaje się, że osoby skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wymienione w tym przepisie stanowią zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Tym samym organy Policji są uprawnione do odmowy wydania pozwolenia na broń osobom, które stanowią zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, ale które nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przy czym wówczas muszą wskazać na czym opierają stwierdzenie, że osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Natomiast, jeżeli o pozwolenie na broń ubiega się osoba, która została prawomocnie skazana za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, organy Policji są zobowiązane odmówić wydania pozwolenia na broń, przy czym wystarczającym ustaleniem faktycznym uzasadniającym taką decyzję jest ustalenie, że osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń została prawomocnie skazana za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W ocenie NSA za taką wykładnią powołanych przepisów przemawiają przede wszystkim następujące względy. Po pierwsze, uwzględnienie innych przepisów ustawy o broni i amunicji, w szczególności art. 10 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni. Zatem, posługując się argumentem a contrario można stwierdzić, że organ Policji odmawia wydania pozwolenia na broń, jeżeli wnioskodawca stanowi zagrożenie dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Istotne jest przy tym, że w tym przepisie nie podaje się żadnych bliższych okoliczności, uzasadniających przyjęcie, że wnioskodawca stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Brak też podstaw, aby przyjąć, że funkcję objaśnienia użytego w art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji zwrotu "stanowi zagrożenie dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" pełni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W ustawie o broni i amunicji ustawodawca posłużył się techniką legislacyjną, polegającą na zdefiniowaniu zwrotu ustawowego, w odniesieniu do przesłanki udzielenia pozwolenia na broń, jaką jest w myśl art. 10 ust. 1 tej ustawy ważna przyczyna posiadania broni. Jednakże dał temu bardzo jednoznaczny wyraz poprzez użycie w art. 10 ust. 3 zwrotu "za ważną przyczynę, o której mowa w ust. 1, uważa się w szczególności". W ocenie NSA znamienne jest, że podobnego zabiegu ustawodawca nie użył w celu wyjaśnienia co rozumie przez zwrot "stanowi zagrożenie dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego". Po drugie, uwzględnienie przepisów Prawa Europejskiego. Mające prawne znaczenie w rozpoznawanej sprawie brzmienie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zostało ustalone ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. nr 38, poz. 195 ze zm.), która wdrażała dyrektywę Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.Urz. WE L 256 z 13 września 1991 r.) zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r. (Dz.Urz. UE L 179.5 z 8 lipca 2008 r.). W powołanych dyrektywach ustalono minimalny poziom reglamentacji w zakresie nabywania i posiadania broni, dopuszczając uchwalenie przez państwa członkowskie surowszych przepisów w tym zakresie (art. 3 dyrektywy z 18 września 1991 r.). Jednym z takich minimalnych poziomów reglamentacji jest obowiązek zapewnienia przez państwa członkowskie, aby zezwolenia na nabycie i posiadanie broni było udzielane osobom spełniającym określone warunki, przy czym jeden z tych warunków został sformułowany w art. 5 dyrektywy z 18 września 1991 r. w brzmieniu wynikającym z dyrektywy z 21 maja 2008 r. tak: "państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które (...) nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; wyrok skazujący za popełnione umyślnie przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie". Zatem, z powołanej dyrektywy wynika, że pozwolenie na broń nie może być udzielone osobie, która stanowi zagrożenie dla siebie lub porządku i bezpieczeństwa publicznego, zaś wyrok skazujący za popełnienie umyślnego przestępstwa uznaje się za okoliczność, która wskazuje, że osoba ta takie zagrożenie stanowi. Można więc przyjąć, że według dyrektywy pozwolenia na broń nie można wydać osobie, która stwarza zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, w tym osobie skazanej za przestępstwo umyślne z użyciem przemocy. W związku z tym przyjęcie wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, według której tylko osoby skazane za przestępstwa wymienione w tym przepisie stanowią zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, byłoby sprzeczne z powołaną dyrektywą i to w taki sposób, że doszłoby do wyinterpretowania normy łagodniejszej niż wynikającej z dyrektywy, co naruszałoby art. 3 dyrektywy. Według dyrektywy pozwolenia na broń nie można udzielić osobie, która stwarza zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego bez względu na to czy była skazana za przestępstwo, zaś według ustawy o broni i amunicji, przy przyjęciu wykładni proponowanej przez skarżącego, nie można wydać pozwolenia na broń z tego powodu, że wnioskodawca stwarza zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego tylko wówczas, gdy byłby on skazany za przestępstwo określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Powyższe oznacza, że nie są zasadne podstawy kasacyjne zawierające zarzuty naruszenia art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nie jest też w związku z tym zasadna podstawa kasacyjna, zawierająca zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wprawdzie rację ma skarżący kasacyjnie, że orzeczenia sądów administracyjnych, mające wspierać argumentację Sądu pierwszej instancji, nie zostały powołane trafnie. Jednakże nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy skoro NSA podziela zasadniczą tezę wywodu Sądu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy NSA na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym oddalono skargę, NSA na mocy art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez organ administracji.