I OZ 1966/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 929/13 o odrzuceniu zażalenia M. J. na postanowienie z dnia 20 października 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K., M. T., U. T. i L. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 929/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie M. J. na postanowienie z dnia 20 października 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 20 października 2016 r. odmówiono M. J. przyznania prawa pomocy. W dniu 10 listopada 2016 r. na powyższe postanowienie wpłynęło do Sądu zażalenie M. J. (podpisane z upoważnienia przez K. B.). Wezwaniem z dnia 14 listopada 2016 r., skutecznie doręczonym w dniu 16 listopada 2016 r. Sąd wezwał K. B. do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia – poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego upoważniającego ją do występowania w imieniu M. J. przed sądami administracyjnymi. Termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia upłynął z dniem 23 listopada 2016 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu K. B. - wnosząca zażalenie w imieniu M. J. nie uzupełniła braków formalnych zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając zażalenie wskazał, że skoro K. B. prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia nie złożyła wymaganego pełnomocnictwa w wyznaczonym terminie, to zażalenie to należało odrzucić na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zażalenia na powyższe postanowienie wniosła V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: na wstępie podnieść należy, że obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego wniesione zażalenie jest zbadanie z urzędu, czy zostało ono wniesione przez strony do tego upoważnione. Powyższe stanowi jedną z przesłanek dopuszczalności zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione zażalenie V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. należało odrzucić, bowiem kwestionowane postanowienie z dnia 18 stycznia 2017 r. zostało skierowane jedynie do M. J. Uprawnienie do wniesienia zażalenia przysługuje zaś jedynie tym osobom, których praw lub obowiązków dotyczy postanowienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma zatem charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego i jego rozpoznanie pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie. Umożliwia ono jedynie dostęp do sądu osobom, których sytuacja majątkowa i osobista na to nie pozwala. Strony postępowania głównego nie są zatem zbieżne ze stronami postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Ponadto, postanowienie o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania, stosownie do treści art. 252 § 3 P.p.s.a. doręcza się stronie, która złożyła wniosek i wyłącznie wnioskodawcy przysługuje zażalenie na to postanowienie. Stroną postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy jest podmiot występujący z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 640/08, z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OZ 288/07 oraz z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 140/08). Nie jest nią natomiast uczestnik postępowania, dlatego też nie jest on uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowienie w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2017 r. o odrzuceniu zażalenia odnosiło się do orzeczenia odmawiającego M. J. przyznania prawa pomocy i tylko jemu jako stronie tego postępowania zostało doręczone z pouczeniem o możliwości wniesienia zażalenia. Niedopuszczalne jest zatem wniesienie zażalenia przez V. Sp. z o.o. z siedzibą w W., gdyż spółka ta nie jest stroną postępowania zakończonego ww. orzeczeniem. Powyższe oznacza, że spółka V. działająca w imieniu własnym nie była uprawniona do kwestionowania postanowienia z dnia 18 stycznia 2017 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia