I FZ 40/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. S.A. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Go 384/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 18 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od towarów i usług za sierpień, październik i grudzień 1995 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 22 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Go 384/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S.A. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z 18 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od towarów i usług za sierpień, październik i grudzień 1995 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że uzasadniając wniosek spółka wskazała, że niniejsza sprawa związana jest z naruszeniami jej praw dokonanymi przez organy władzy publicznej w postępowaniu, które trwało ponad 18 lat, a obecnie wszystkie niekorzystne decyzje dla spółki zostały uchylone przez sądy jako naruszające prawo. W jej ocenie nieuzasadnione jest zatem aby została obciążona wysokimi kosztami wpisu, które związane są z błędnymi decyzjami organów władzy publicznej. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała jedynie, że jej kapitał zakładowy wynosi 100 000 zł, spółka nie posiada środków trwałych. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych informacji spółka przedstawiła dokumenty, z których wynika, że za 2013 rok wykazała zysk wynoszący 11 815,28 zł brutto, jednak - wobec odliczenia straty z lat wcześniejszych - nie wykazała dochodu podlegającego opodatkowaniu. W deklaracjach dla podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od kwietnia do września 2014 r. spółka deklarowała zerowej wartości sprzedaż towarów i usług. Deklarowała natomiast comiesięcznie różnej wartości nabycie towarów i usług, a we wrześniu 2014 r. nabycie towarów i usług zaliczanych do środków trwałych o wartości brutto 360 712 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, którego saldo na 1 listopada 2014 r. było dodatnie i wynosiło 28 423,60 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika jednocześnie, że spółka w październiku 2014 r. zlikwidowała dwie lokaty terminowe (600 000 zł i 1 000 000 zł), a następnie otworzyła ponownie takie lokaty przelewając na nie 580 000 zł i 1 000 000 zł. Spółka przedstawiła jednocześnie wydruki z ksiąg rachunkowych, z których wynika m.in., że w 2014 r. otrzymała zwroty podatku od towarów i usług w wysokości 1 421 308 zł oraz zwrot kosztów egzekucyjnych i sądowych. Z wydruku zatytułowanego "okresowe zestawienie stanów obrotów i kont" wynika, że na koniec października 2014 roku spółka wykazała narastająco koszty prowadzenia działalności (w tym również niestanowiące kosztów uzyskania przychodów) w wysokości 574 259,30 zł oraz przychody w wysokości 205 817,37 zł. Sąd pierwszej instancji zauważył, iż z przedłożonych przez spółkę dokumentów wynika, że od początku bieżącego roku comiesięcznie ponosi koszty prowadzenia działalności wielokrotnie wyższe od należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi, który został ustalony na kwotę 3 448 zł. Spółka posiada wielokrotnie przewyższającą wpis kwotę środków na rachunku bankowym oraz lokaty terminowe o wartości 1 580 000 zł. Zdaniem Sądu pierwszej instancji spółka nie wykazała, że uiszczenie wpisu od skargi przekracza jej możliwości finansowe. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż oceny tej nie zmienia powoływanie się przez skarżącą na zasadność skargi oraz argumentacja spółki, że z uwagi na liczbę prowadzonych postępowań nie jest w stanie pokryć wszystkich kosztów, gdyż nie przedłożyła żadnych dokumentów wskazujących na trudności finansowe. W zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji spółka zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka nie spełniła warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem okoliczności, na których spółka oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także przedstawiona przez nią dokumentacja nie świadczą o spełnieniu tego warunku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle posiadanych przez spółkę środków pieniężnych, w tym na rachunkach bankowych, w szczególności lokat o wartości 1 580 000 zł, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności. Wręcz przeciwnie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji spółka prócz ww. lokat posiada środki pieniężne na rachunku bankowym w kwocie 28 423,60 zł, w 2014 r. otrzymała zwrot podatku od towarów i usług w wysokości 1 421 308 zł, oraz zwrot kosztów egzekucyjnych i sadowych, a na koniec października 2014 r. wykazała narastająco koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważyć należy, iż wobec środków jakie posiada spółka brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Na marginesie, można też zauważyć, że skoro spółka tylko w październiku 2014 r. przeznaczyła środki znacznie przekraczające koszt wpisu w sprawie na fitness, ubrania, posiłki, to nie sposób uznać, iż znajduje się w sytuacji umożliwiającej stwierdzenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W tym świetle kwota wpisu sądowego w tej sprawie jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej spółki, a podobna ocena odnosi się także do innych kosztów, które ewentualnie mogą w tej sprawie wystąpić. Także w zażaleniu spółka nie wskazała popartych dowodami okoliczności, które przemawiałaby za przyznaniem jej prawa pomocy. Należy zgodzić się z powoływanym przez stronę w zażaleniu poglądem orzecznictwa, że oceniając przesłanki prawa pomocy, trzeba uwzględnić rzeczywistą sytuację materialną wnioskodawcy. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji ocenił rzeczywistą sytuację finansową spółki, którą sama ona udokumentowała. Ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona prowadzi aktywną działalność gospodarczą, ale też czy ma realną możliwość zdobycia środków (np. z likwidacji lokat, egzekucji wierzytelności, sprzedaży akcji itp.). Należy również podkreślić, że kluczowym argumentem w niniejszej sprawie nie może być powołanie się przez spółkę na wielość spraw sądowych i konieczność uiszczenia wielu wpisów. Sam bowiem fakt prowadzenia wielu postępowań nie może spowodować automatycznie zwolnienia strony z ponoszenia kosztów sądowych. Reasumując, analiza możliwości płatniczych spółki doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznego wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez Spółkę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania wynoszą 3 448 zł (wpis do skargi). Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.