II SA/Kr 1048/14
WyrokWSA w Krakowie2014-10-09
Skład orzekający: Andrzej Irla, Aldona Gąsecka-Duda, Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy likwidacja ogródków działkowych i pozostawienie terenu działki w stanie nieuporządkowanym, porośniętym dziką zielenią i kilkoma drzewami, stanowi realizację celu wywłaszczenia polegającego na urządzeniu zieleni wysokiej projektowanej na potrzeby budowy osiedla mieszkaniowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama likwidacja ogródków działkowych i pozostawienie terenu w stanie nieuporządkowanym, porośniętym dziką zielenią i kilkoma drzewami, nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, jakim było urządzenie zieleni wysokiej projektowanej. Brak było planowych działań zmierzających do zagospodarowania terenu zgodnie z planem realizacyjnym, co uzasadnia orzeczenie o zwrocie nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości. Nieruchomość została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego z przeznaczeniem na zieleń wysoką projektowaną. Gmina twierdziła, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez likwidację ogródków działkowych i istnienie na działce drzew. Organy administracji i sąd uznały, że brak było planowych działań zmierzających do urządzenia zieleni zgodnie z celem wywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Gminy Miejskiej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda NSA Anna Szkodzińska / spr. / Protokolant: Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 maja 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie:
Decyzją z dnia 18 września 2013 r. ([...]) na podstawie art. 136 ust. 3 , art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651) oraz art.104 kpa Starosta orzekł w pkt. 1 o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,1160 ha położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., objętej KW nr [...] w granicach wywłaszczonej działki nr [...] położonej w obr. [...] na rzecz: V. J. Z. (c. S. i H.), zamieszkałej: ul. L., K. w ½ części i K. S. T. (s. S. i H.) zamieszkałego: ul. L. w ½ części; w pkt 2) o zobowiązaniu osób wymienionych w pkt. 1 do zwrotu na rzecz Gminy kwoty 12837,30 zł (słownie zł: dwanaście tysięcy osiemset trzydzieści siedem 30/100) odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości: V. J. Z. – do zwrotu kwoty 5418,65 zł. (słownie zł: sześć tysięcy czterysta osiemnaście 65/100), K. S. T. – do zwrotu kwoty 618,65 zł. (słownie złotych: sześć tysięcy czterysta osiemnaście 65/100).
Organ administracji podał co następuje:
Decyzją z dnia 31 grudnia 1987 r. ([...]) Kierownik Wydziału Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Urbanistyki, Architektury, Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska na podstawie art. 21 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane zatwierdził pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny inwestycji budowlanej – Osiedle [...] przedsięwzięcie II z wyłączeniem sieci uzbrojeń, zgodnie z warunkami zawartymi w piśmie Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno –Kartograficznej Urzędu Miasta z dnia 9 grudnia 1987 r.
Decyzją z dnia 31 marca 1989 r. ([...]), zmienioną następnie decyzjami z dnia 25 października 1989 r. ([...]) i z dnia 10 maja 1990 ([...]) na podstawie art. 50 ust. 2, art. 51, 53, 56, 58, 59, 62-65, 67-70 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w b. gm. kat. P., w tym działek nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] (mały) P. stanowiących własność S. W. - pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] przedsięwzięcie II" dla Spółdzielni Mieszkaniowej przy [...], Centrum Administracyjne HiL bud. "Z" . W decyzji wskazano, że wywłaszczana nieruchomość przeznaczona jest dla celów budownictwa wielorodzinnego osiedla [...] Przedsięwzięcie II dla Spółdzielni Mieszkaniowej przy KM HiL zgodnie z decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Urbanistyki, Architektury, Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska z dnia 31.12.1987 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji.
S. W. zmarł w dniu [...] lutego 1999 r., a spadek po nim nabyła w całości H. T., która w dniu 25 czerwca 2003 r. złożyła wniosek o zwrot części wywłaszczonej w/w decyzją nieruchomości. parceli l. kat. [...] mieszczącej się obecnie w działce ewid. nr [...], l. kat. [...] obecnie w działce ewid. [...], l. kat. [...] obecnie w działce ew. nr [...] oraz l. kat. [...] obecnie w działce ew. nr [...], których właścicielem był mąż wnioskodawczyni W. S..
Decyzją z dnia 2 listopada 2004 r. ([...]) Starosta orzekł o zwrocie na rzecz H. T. działki nr [...] o pow. 0,0071 ha objętej Kw nr [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...] b. gm. kat. P..
H. T. zmarła w dniu [...] maja 2005 r., a spadek po niej nabyli V. Z. i K. T..
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2009 r. ([...]) na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, 139, 140 ust. 1-3, art. 142, 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261 poz. 2603 ze zm.) Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz V. Z. w ½ części i K. T. w ½ działki nr [...] opow. 0,1160 ha objętej [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...], oraz o zobowiązaniu ww. osób do zwrotu na rzecz Gminy kwoty 12034,00 odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, nadto o odmowie zwrotu części działki [...] objętej [...] poł w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr [...], a także o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części działki nr [...] objętej [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...].
Decyzją z dnia 10 marca 2010 r. ([...]) na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603) oraz art. 138 § 2 kpa Wojewoda uchylił decyzję z dnia 10 sierpnia 2009 r. w zakresie rozstrzygnięć dotyczących działki nr [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie czy i w jakim ew. terminie działka ta została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ I instancji ustalił:
Wywłaszczone działki: nr [...], nr [...] i nr [...] (mały) wraz z innymi działkami utworzyły działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 16,8729 ha, która podzieliła się na działki od nr [...] do nr [...]. Następnie działka nr [...] podzieliła się na działki od nr [...] do nr [...], a działka nr [...] podzieliła się na działki od nr [...] do nr [...]. Działka nr [...] odpowiada części działki nr [...], która to działka powstała z podziału działki nr [...], działka nr [...] odpowiada części działki nr [...], działka nr [...] odpowiada części działki nr [...], działka nr [...] odpowiada części działki nr [...]. Działka nr [...] podzieliła się następnie na działki: nr [...], nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] o pow. 0,1160 ha odpowiada działce nr [...] o pow. 0,1309 ha, obr. [...] (mały) P..
Działka ta stanowi własność Gminy Miejskiej i nie jest obciążona prawami obligacyjnymi oraz prawami rzeczowymi na rzecz osób trzecich.
Plan realizacyjny inwestycji zagospodarowania oraz umieszczona na nim legenda określają sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu wywłaszczonej działki nr [...] oznaczonego jako "zieleń wysoka projektowana".
Działka nr [...] podlegała ustaleniom planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonego przez Radę Narodową Miasta Krakowa uchwałą nr XXXVI/229/88 z dnia 25 kwietnia 1988 r. i znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem A3.24.079.ZP- tereny zieleni parkowej o charakterze ogólnomiejskim i podstawowym (parki, skwery, zieleńce, ogrody dydaktyczne ogólnodostępne). Zasadne jest więc przyjęcie, że celem wywłaszczenia działki nr [...] obr [...] była zieleń wysoka projektowana - drzewa i krzewy.
Z pozyskanych zdjęć lotniczych obrazujących teren działki nr [...] aktualnych na rok 1993 (w skali 1:1500), na dzień 25 sierpnia 1996 (w skali 1:1300) , na dzień 9 maja 1998 r. (w skali 1:1000) oraz na dzień 24 kwietnia 2003 r. (w skali 1:1000) , a także z zeznań świadka M. O. wynika, że w latach 1993 –1996 na zawnioskowanej do zwrotu działce nr [...] znajdowały się ogródki działkowe. Natomiast ze zdjęcia z dnia 9 maja 1998 r. wynika, że na terenie działki nie ma ogródków działkowych, a teren działki nie został zagospodarowany; nosi on ślady ciężkich pojazdów, a w części wschodniej widoczne są drzewa. Ze zdjęcie z daty 15 kwietnia 2003 r. wynika, że działka nadal nie została zagospodarowana, stanowi nieuporządkowany teren z rosnącymi drzewami w części wschodniej.
Z treści pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z dnia 23 kwietna 2013 r., Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej z dnia 29 kwietnia 2013 r., "T" S.A. z dnia 30 kwietnia 2013 r., Spółki Gazownictwa Zakład Gazowniczy w K. z dnia 2 maja 2013 r. oraz Telekomunikacji Polskiej z dnia 28 czerwca 2013 r. wynika, że działka nr [...] nie jest obciążona infrastrukturą techniczną.
W dniu oględzin 31 sierpnia 2004 r. część działki [...] porośnięta była trawą oraz chwastami, rosło na niej 5 drzew - 3 owocowe oraz 2 brzozy. W dniu oględzin 21 października 2008 r. stan działki nie uległ zmianie, skoszona jedynie była trawa, identyczny stan stwierdzono dniu 13 czerwca 2012 r.
Z powyższych ustaleń wynika, że na terenie wnioskowanej do zwrotu działki pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, tj. od dnia 24 maja 1990 r. nie rozpoczęto realizacji celu, na który została ona wywłaszczona oraz pomimo upływu 10 lat od ww. daty nie zagospodarowano tej nieruchomości w sposób zaplanowany jako cel wywłaszczenia. Istniejącej obecnie na przedmiotowej działce zieleni nie można bowiem uznać za realizację celu wywłaszczenia. Obecny stan zagospodarowania nieruchomości wynika nie z realizacji celu wywłaszczenia ale z uporządkowania terenu, stanowiącego przed wywłaszczeniem ogródki działkowe, wokół realizowanych pod koniec lat 90-tych XX wieku inwestycji budowlanych. Rosnące drzewa są już wyraźnie widoczne na wykonanym w skali 1:1000 zdjęciu lotniczym z 1998 r., wobec czego należy uznać, że zostały one zasadzone w okresie, w którym przedmiotowy teren był użytkowany jako ogródki działkowe.
Mając na uwadze powyższe wnioskowaną do zwrotu nieruchomość uznano za zbędną w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzeczono o zwrocie.
Z tytułu wywłaszczenia działek nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,5899 ha na rzecz właściciela ustalone zostało odszkodowanie za grunt w kwocie 33 712 785, 00 zł. tj. 5715 zł/m². Do waloryzacji przyjęto kwotę 6 629 400,00 starych złotych, która stanowi odszkodowanie ustalone z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w wysokości odpowiadającej zwracanej powierzchni, tj. 1160 m2 (1160m2x5715zł). Powyższa kwota została zwaloryzowana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 227 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych - określanych jako średnioroczny i miesięczny wskaźnik przez Główny Urząd Statystyczny na podstawie jego własnych danych - za okres od czerwca 1990 r. do sierpnia 2013 r. i wynosi 12 837,30 zł (słownie złotych: dwanaście tysięcy osiemset trzydzieści siedem 30/100).
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Gmina Miejska podnosząc, że Starosta nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności i błędnie przyjął, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Podał, że decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna z dniem 24 maja 1990 r., zatem rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia miało nastąpić do 1997 r., a ostateczna realizacja do 2000 r. Ze zdjęcia lotniczego wykonanego w 1998 r. wynika że aktualnie rosnące na działce drzewa były już w tym czasie widoczne, a ogródki działkowe zostały usunięte. Podobnie z wyjaśnień świadka M. O. wynika, że znajdujące się na działce ogródki działkowe zostały zlikwidowane po wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia został więc zrealizowany w terminach wskazanych w ustawie. Natomiast zdjęcia lotnicze z 1993 i 1996 r. potwierdzają jedynie, że teren był użytkowany jako ogródki działkowe w terminach otwartych do realizacji celu wywłaszczenia. Nadto wycięcie istniejących drzew po to by posadzić w ich miejsce nową zieleń byłoby nieracjonalne i nieekonomiczne, a także sprzeczne z ochroną przyrody. Zaadaptowanie więc istniejącej zieleni poprzez wykorzystanie jej na dz. nr [...] dla potrzeb terenów zielonych nowego osiedla jest zgodne z celem wywłaszczenia .
Decyzją z dnia 19 maja 2014 r. ([...]) na podstawie art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że nieprzystąpienie do realizacji celu wywłaszczenia na danej nieruchomości w terminie siedmiu lat od dnia kiedy decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, jest wystarczające do uznania takiej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.
Wskazał, że w niniejszej sprawie realizacja celu wywłaszczenia polegająca na urządzeniu zieleni osiedlowej (podobnie jak np. zieleni parkowej) powinna wiązać się z konkretnymi, zamierzonymi i realizowanymi przez człowieka działaniami oraz nakładami (por. II S.A./Kr 627/11 oraz I OSK 2267/11). Trudno mówić o urządzaniu zieleni na danym terenie w związku z realizacją osiedla mieszkaniowego, w sytuacji gdy teren jest pozostawiany bez żadnej opieki i nie są na nim wykonywane jakiekolwiek prace zorganizowane, planowe i prowadzone ludzką ręką (wyklucza się bowiem samoczynne porastanie zielenią nieurządzoną) mające na celu urządzenie zieleni (jak choćby sianie czy koszenie trawy, sadzenie krzewów czy drzew), w efekcie czego porasta on w sposób zupełnie niekontrolowany "dziko" rosnącą roślinnością.
Ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności zaś zdjęć lotniczych z lat 1993, 1996 i 1998 oraz zeznań świadka M. O. wynika, iż na terenie tym przynajmniej do roku 1998 brak było śladów podejmowania jakichkolwiek zamierzonych działań w kierunku urządzenia na nim zieleni wysokiej w ramach budowy osiedla [...] Przedsięwzięcie II. M. O. zeznał nadto, że "po wywłaszczeniu ogródki zniknęły, na działce zrobiły się nieużytki, działka została rozjeżdżona przez samochody do pobliskiej budowy zbrojeń, kolektorów i pętli tramwajowej". Zeznania te znajdują potwierdzenie na zdjęciach wykonanych w latach 1993, 1996 i 1998.
Wedle organu odwoławczego brak jest dowodów na rozpoczęcie (przynajmniej do momentu wykonania zdjęcia z dnia 9 maja 1998 r.) na przedmiotowej nieruchomości realizacji celu wywłaszczenia tj. urządzenia zieleni wysokiej na potrzeby osiedla [...] Przedsięwzięcie II. Co więcej, ww. fotografie świadczą, iż do maja 1998 r. na obszarze tym nie podjęto działań w kierunku realizacji ww. celu. Fakt, iż przed upływem tego okresu usunięte zostały znajdujące się tam już w chwili wywłaszczenia ogródki działkowe, a na terenie tym rosły już od jakiegoś czasu pojedyncze drzewa, nie może świadczyć o podjęciu planowych i zorganizowanych działań zmierzających do urządzenia na tym terenie obszaru zieleni wysokiej. Usunięcie ogródków miało umożliwić wykorzystanie tego terenu w związku z prowadzanymi pod koniec lat 90-tych na sąsiednim terenie inwestycjami budowlanymi, tzn. aby mógł tam poruszać się ciężki sprzęt budowlany, który rozjeżdżał ten teren. Również znajdujące się na tym obszarze pojedyncze drzewa widoczne na zdjęciu z roku 1998 nie są efektem realizacji celu wywłaszczenia. Były one bowiem widoczne już na zdjęciach z lat 1993 oraz 1996. Nawet zatem jeśliby hipotetycznie uznać, że nie zostały one zasiane jeszcze przed wywłaszczeniem przez poprzedniego właściciela działki już w latach 90-tych, to i tak nie można mówić o rozpoczęciu realizacji celu wywłaszczenia w postaci zieleni osiedlowej, która miałaby polegać na posadzeniu w sposób przypadkowy - nieuporządkowany kilku drzew na terenie dawnego ogródka działkowego.
Na zasadność stwierdzenia, że wnioskowana do zwrotu działka stała się zbędna na cel wywłaszczenia nie ma wpływu wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, którym zakwestionowano jedynie wskazany w art. 137 ust. 1 ugn dziesięcioletni termin; nie uczyniono tego bowiem w stosunku do terminu siedmioletniego.
Na powyższe rozstrzygnięcie Gmina Miejska reprezentowana przez Prezydenta Miasta złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; art. 77§1 i art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i bezpodstawne przyjęcie, że na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia; art. 136 ust. 3 i art. 37 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię, prowadzącą do wydania wadliwego orzeczenia.
Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego, że realizacja celu wywłaszczenia polegająca na urządzeniu zieleni osiedlowej powinna wiązać się z konkretnymi, zamierzonymi realizowanymi przez człowieka działaniami oraz nakładami. Wedle Gminy Miejskiej zaadaptowanie istniejącej zieleni poprzez wykorzystanie jej na dz. nr [...] dla potrzeb terenów zielonych nowowybudowanego osiedla jest zgodne z celem wywłaszczenia; w 1998 r. rosnące aktualnie na działce drzewa były już widoczne, a ogródki działowe usunięte.
Strona skarżąca uznała za błędne stanowisko organów orzekających w sprawie, że zdjęcia lotnicze z 1993 i 1996 r. potwierdzają jedynie, że przedmiotowy teren w okresie wykonywania zdjęć użytkowany był jeszcze jako ogródki działkowe, ale ustalenia te niczego do sprawy nie wnoszą, skoro zdjęcia te wykonano przed upływem terminu przewidzianego do zagospodarowani terenu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Poczynione przez organy ustalenia faktyczne są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia i znajdują odzwierciedlenie w materiałach sprawy. Nie jest wątpliwe to, że na działce nr [...] w chwili wywłaszczenia znajdowały się ogródki działkowe, które następnie zlikwidowano, a teren wykorzystywano do obsługi budów, po czym działkę tę pozostawiono w stanie nieuporządkowanym, porosłą chwastami i 5 drzewami, w tym 3 owocowymi i 2 brzozami.
Nie jest też wątpliwe, że w zatwierdzonym planie realizacyjnym poprzedzającym wywłaszczenie działka [...] przeznaczona została na "zieleń wysoką projektowaną" oraz że w decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia określono jako "budowa osiedla mieszkaniowego "[...] przedsięwzięcie II" – zgodnie z w/w planem realizacyjnym.
Podstawowy zatem w sprawie problem to to, czy podjęte po dacie wywłaszczenia na w/w działce działania stanowiły realizację celu, na który działka ta została wywłaszczona.
Stwierdzić należy, że w ogólnie określonym celu "budowa osiedla mieszkaniowego" mogą mieścić się różnego rodzaju sposoby zagospodarowania poszczególnych terenów, ale pod warunkiem, że ostatecznym ich wynikiem jest wkomponowanie danego terenu w spójnie funkcjonujący "organizm" osiedla mieszkaniowego. Niewątpliwie elementem takiego "organizmu" jest zieleń osiedlowa. Jak wynika z rysunku planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia 31 grudnia 1987 r. działka nr [...] miała w założeniu taki element osiedla stanowić. W ocenie Sądu tak się jednak nie stało.
Skoro w planie realizacyjnym teren działki [...] określono jako zieleń "projektowaną", a nie zieleń "istniejącą" (choć w legendzie planu realizacyjnego pozycja taka istnieje), to przyjąć należy, że zakładano podjęcie planowych działań zmierzających do urządzenia tej zieleni. Działań takich zaś nie podjęto, bo nie były nimi ani sama w sobie likwidacja ogrodów działkowych związana z wykorzystaniem terenu do obsługi budów, ani samo pozostawienie 5 drzew, w tym 3 owocowych, ani samoistne zazielenienie się terenu. Podkreślić przy tym trzeba, że teren działki [...] położony jest na obrzeżu projektowanego w 1987 r. osiedla, w pewnej odległości od zabudowy kubaturowej. Po to, aby tak położony teren uznać za "towarzyszącą" zabudowie mieszkaniowej zieleń, a tym samym uznać cel wywłaszczenia za zrealizowany, opisane działania nie są wystarczające. W istocie bowiem teren działki nr [...] pozostał terenem zieleni nieurządzonej, na której nie wykonywano żadnych projektowanych zabiegów zmierzających do zagospodarowania go w sposób określony w planie realizacyjnym. Nadto, w samej decyzji wywłaszczeniowej określono, że wywłaszczany teren ma służyć realizacji budowy osiedla przez Spółdzielnię Mieszkaniową i stosownie do takiego planu inna część wywłaszczonej od S. W. nieruchomości, odpowiadająca obecnej działce nr [...] co najmniej część terenu wywłaszczonego została oddana w 1995 r. w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej (por. decyzja z dnia 10 sierpnia 2009 r. w zakresie dotyczącym odmowy zwrotu w/w działki). Będąca przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia działka nr [...] losów takich nie dzieliła.
Stwierdzić więc należy, że cel, w jakim działka nr [...] została wywłaszczona, nie został zrealizowany, a to – wobec spełnienia pozostałych przesłanek z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i braku prawnych przeszkód - uzasadnia orzeczenie o zwrocie tej działki.
W świetle tak dokonanej oceny za zbędne uznać należało przyjmowanie przez organ odwoławczy cezury czasowej na rok 1997, jako ten, w którym upłynął siedmioletni termin określony art. 137 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Skoro bowiem likwidacja ogrodów działkowych nie była "przystąpieniem do realizacji celu wywłaszczenia", to data tej likwidacji nie ma i tak w sprawie znaczenia.
Nie do końca też rację ma organ odwoławczy twierdząc, że w sprawie nie ma w ogóle znaczenia wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Prawdą jest, że wyrokiem tym zakwestionowano jedynie wskazany w art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn dziesięcioletni termin. Zauważyć jednak trzeba, że Trybunał Konstytucyjny pozostawał związany zakresem zadanego pytania, które dotyczyło tylko terminu określonego w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy. Oceny zaś konstytucyjności w/w przepisu Trybunał dokonał w kontekście szerszych rozważań, wskazując miedzy innymi, że "stany faktyczne, powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa. Zakaz wstecznego działania prawa obowiązuje w szczególności wtedy, gdy oddziaływuje ono w sposób niekorzystny na interesy określonych podmiotów, a zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami". Skoro Trybunał uznał, że w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r. na których w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej właśnie z powodu braku dostatecznego uzasadnienia dla retroaktywnego działania prawa, to nie ma, zdaniem Sądu przeszkód, aby rozważania Trybunału odnieść także do terminu określonego w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed 27 maja 1990 r. z tego powodu, że realizację celu wywłaszczenia podjęto po upływie 7 lat od daty wywłaszczenia (a cel ten zrealizowano przed 22 września 2004 r.) jest także wynikiem retroaktywnego działania prawa.
Na marginesie warto też zauważyć, że Trybunał dostrzegł też możliwość prospektywnego stosowania przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawartych w art. 137 ust. 1 pkt 2. (por pkt 3.6 uzasadnienia).
Powyższe uwagi poczyniono jedynie w nawiązaniu do motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia. Choć Sąd nie podziela w całości tych motywów, to zaskarżoną decyzję ocenia jako zgodną z prawem. Została bowiem spełniona przesłanka zwrotu nieruchomości w postaci braku realizacji celu wywłaszczenia.
Z tych powodów skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło