II SA/Bd 643/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-10-14
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Reneta Owczarzak, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, rozpatrując ponownie sprawę po uchyleniu jego poprzedniej decyzji przez sąd administracyjny, prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego, mimo że skarżący zarzucali naruszenie zasady dwuinstancyjności i błędną wykładnię przepisów dotyczących obligatoryjności przyznania świadczenia?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył sprawę po jej ponownym rozpoznaniu. Sąd podkreślił, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji, a nie w dniu złożenia wniosku. Ponadto, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że przyznanie środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego na podstawie art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zasadność przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora pieczy zastępczej. W analizowanej sprawie opinia ta była negatywna, co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący W. i Z. Sz. domagali się przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania środków, wskazując m.in. na wystarczającą sytuację finansową rodziny i brak środków w budżecie powiatu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Po uchyleniu decyzji przez WSA w poprzednim postępowaniu, Kolegium ponownie rozpatrzyło sprawę i ponownie utrzymało decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasady dwuinstancyjności, błędną wykładnię przepisów oraz nieuwzględnienie stanu prawnego i faktycznego z dnia złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Reneta Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. sprawy ze skargi W. S., Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia ...2014 r. nr ... w przedmiocie przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Starosta [...], z upoważnienia którego działał Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], na podstawie art. 88 ust. 4 oraz art. 232b ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135, zwanej w skrócie "ustawą o wspieraniu rodziny") odmówił skarżącym W. i Z. Sz. przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku domu jednorodzinnego.
Organ wskazał, że do wniosku o przyznanie środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego, w którym skarżący zamieszkują wraz z powierzonymi im na rok 2012 dziećmi, dołączona została lista kosztów poniesionych na utrzymanie lokalu na łączną kwotę 11.500 zł. Nadto organ wyjaśnił, że w domu skarżących został przeprowadzony wywiad środowiskowy, a poza własnymi ustaleniami wziął pod uwagę również ustalenia poczynione przez wcześniejszego Dyrektora PCPR oraz opinię Zespołu ds. pieczy zastępczej powołanego z dniu 27 września 2012 r. przez Dyrektora PCPR jako organu kolegialnego działającego przy PCPR w [...], który uznał, iż nie zachodzi potrzeba przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku domu jednorodzinnego za 2012 r. dla rodziny zastępczej skarżących, gdyż nie zaistniały żadne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające taką potrzebę. Organ wskazał, że miesięczna łączna kwota będąca do dyspozycji rodziny wynosi 9.301,27 zł, ponadto w kwietniu 2012 r. rodzina zastępcza skarżących otrzymała dodatkowo wyrównanie za I kwartał 2012 r. z tytułu wejścia w życie ustawy o pieczy zastępczej w wysokości 4.512,40 zł. Organ wyjaśnił również, że budżet powiatu uchwalony na rok 2012 r. nie przewiduje środków finansowych na ten cel.
W odwołaniu skarżący zarzucili organowi, że rozpatrując sprawę oparł się jedynie na ustaleniach poczynionych przez poprzedniego Dyrektora PCPR oraz dotychczas zebranych dokumentach. Nie zwrócił się do nich celem ustalenia czy nie zaistniały nowe okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie, jak również nie wystąpił do nich o uzupełnienie dokumentacji potwierdzającej faktycznie ponoszone przez nich koszty utrzymania lokalu. Organ ograniczył się do uznania, że tylko pozytywna opinia organizatora pieczy zastępczej warunkuje przyznanie środków. Wskazali, że nie rozumieją w jaki sposób zespół ds. pieczy zastępczej dokonał okresowej oceny rodziny nie przeprowadzając własnego postępowania dowodowego oraz czym członkowie tego zespołu kierowali się wydając negatywną opinię. Wskazali też, że przepis art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny na podstawie którego organ wydal decyzję uzależnia przyznanie środków finansowych od potwierdzenia istnienia takiej potrzeby przez organizatora pieczy zastępczej, a nie od nadzwyczajnych okoliczności – jak wskazał organ. Nie zgodzili się również z zaliczeniem do ich dochodów jednorazowej zapomogi, którą otrzymali w kwietniu 2012 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art. 83 ust. 2 i art. 232 b ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o wspieraniu rodziny oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W wyniku rozpatrzenia skargi W. Sz. i Z. Sz. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 718/13) uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Sąd zwrócił uwagę na zmianę z dniem 8 czerwca 2012 r. ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw, w wyniku czego doszło do uchylenia art. 83 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny oraz dodaniu do tej ustawy przepisu przejściowego - art. 232b. Sąd wskazał, że brzmienie art. 232b ust. 1 pkt 2 wyklucza jakąkolwiek uznaniowość organu przy podejmowaniu decyzji na podstawie tego przepisu, a przyznanie świadczenia uzależnione jest tylko i wyłącznie od spełnienia wskazanych w ustawie przesłanek.
Sąd pokreślił, powołując się na treść art. 15 i art. 127 § 1 k.p.a., że z zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek merytorycznego rozpatrywania decyzji przez organ II instancji. Organ odwoławczy nie tylko kontroluje decyzje "pierwszoinstancyjną" ale również ponownie analizuje wszystkie zebrane w sprawie dowody i na ich podstawie ponownie merytorycznie rozpatruje sprawę.
W opinii Sądu, organ odwoławczy roli tej nie sprostał, ograniczając się tylko do lakonicznego przytoczenia faktu negatywnej opinii organizatora pieczy zastępczej. Postępowanie przed organem II instancji prowadzone było z naruszeniem art. 7 k.p.a, zobowiązującego organy administracji do podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 8 k.p.a. nakazującego organom prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów prowadzących postępowanie, art. 11 zobowiązującego do wykazywania przesłanek jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Nadto Sąd wskazał, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ rozpatruje sprawę na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W ocenie Sądu organ nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, który pozwoliłby mu odnieść się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ po przypomnieniu stanu faktycznego sprawy wskazał jedynie na zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, nie podejmując jakiekolwiek polemiki z zarzutami podnoszonymi przez skarżących, ograniczył się jedynie do wskazania, iż organ pierwszej instancji rozpatrując sprawę wziął pod uwagę opinie organizatora pieczy zastępczej. Sąd przypomniał, że rolą organu odwoławczego jest nie tylko kontrola, która w postępowaniu była bardzo szczątkowa, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem z decyzji Kolegium nie sposób wywieść dlaczego podjęło ono właśnie takie rozstrzygnięcie, na jakich dowodach się oparło i dlaczego uznało argumenty skarżących za bezzasadne.
Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę Kolegium winno zastosować się do wskazań zawartych w wyroku, w szczególności ustalić czy zasadnie organ odwoławczy odmówił przyznania W. i Z. Sz. środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku domu jednorodzinnego, a wyraz swoim rozważaniom winien dać w uzasadnieniu decyzji. Organ winien również szczegółowo odnieść się do argumentów, które skarżący podnosili w odwołaniu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r.
Kolegium wskazało, że w chwili składania wniosku przez skarżących (31 stycznia 2012 r.) obowiązywał art. 83 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny, który stanowił, że środki finansowe, o których mowa w ust. 2, starosta jest zobowiązany przyznać rodzinie zastępczej zawodowej, w której umieszczono powyżej 3 dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o której mowa w art. 37 ust. 2, oraz jeżeli zasadność przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Zmiana stanu prawnego, która nastąpiła z dniem 8 czerwca 2012 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw, pomimo uchylenia ww. ust. 3, nie zmieniła charakteru decyzji przyznającej środki finansowe ani nie wpłynęła na uprawnienia strony postępowania. Zgodnie bowiem z art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny, dodanym przez ustawę zmieniającą, do dnia 31 grudnia 2014 r. na wniosek rodziny zastępczej zawodowej, w której przebywa więcej niż 3 dzieci starosta przyznaje środki finansowe, o których mowa w art. 83 ust. 2, jeżeli zasadność przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora pieczy zastępczej.
Kolegium przyznało, że decyzja o przyznaniu środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego, o które wystąpi zawodowa rodzina zastępcza do dnia 31 grudnia 2014 r. ma charakter decyzji związanej, jednakże podkreśliło, że to związanie starosty wydającego decyzję istnieje w sytuacji, gdy rodzina spełnia przesłanki ustawowe tj. gdy zasadność przyznania środków zostanie potwierdzona przez organizatora pieczy zastępczej.
Kolegium wskazało, że w ustawie nie został określony charakter opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Ustawodawca wskazał jedynie, że opinia ma potwierdzać zasadność przyznania środków, bez bliższego określenia m.in. kryteriów dokonywania tej oceny.
Mając na względzie formułowany przez odwołujących zarzut enigmatycznego uzasadnienia opinii organizatora oraz brak wskazania kryteriów na jakich się oparł organizator, Kolegium przeanalizowało tę kwestię.
Kolegium wskazało, że stosownie do art. 76 ustawy o wspieraniu rodziny organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej jest wyznaczona przez starostę jednostka organizacyjna powiatu lub podmiot, któremu powiat zlecił realizację tego zadania na podstawie art. 190. Zgodnie z ustępem 2 tego artykułu, w przypadku gdyż wyznaczoną na podstawie ust. 1 jednostką organizacyjną jest powiatowe centrum pomocy rodzinie, w centrum tym tworzy się zespół do spraw pieczy zastępczej.
Kolegium ustaliło, że Starosta [...] jako organizatora rodzinnej pieczy zastępczej w powiecie [...] wyznaczył Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] (zarządzenie Starosty nr [...]r.)
Dyrektor PCPR w [...] powołał Zespół do spraw pieczy zastępczej (zarządzenie Nr [...]r.; zmiana składu osobowego i zasad działania – zarządzenie nr [...]r.).
Zespół do spraw pieczy zastępczej na posiedzeniu w dniu 13 marca 2013 r. orzekł, że nie widzi potrzeby przyznawania środków finansowych zawodowej rodzinie zastępczej skarżących.
Zespół, mając na względzie kwotę dochodów rodziców zastępczych w wysokości 4.479 zł oraz świadczeń otrzymanych na sześcioro przebywających w niej dzieci w kwocie 4.804,20 zł dające łącznie 9.301,27 zł, uznał kondycja finansowa rodziny jest bardzo dobra. Ponadto wobec braku okazania lub dostarczenia przez wnioskodawczynię deklarowanych dokumentów (umów, faktur, rachunków) obrazujących faktycznie ponoszone miesięczne koszty utrzymania domu, Zespół jako udowodniony uznał tylko wydatek na energię elektryczną. Według kalkulacji procentowej kosztów miesięcznego utrzymania domu wydatki na ten cel stanowią 10 %, co w opinii Zespołu nie było kosztem nazbyt wysokim i nie stanowiło finansowego zagrożenia dla funkcjonowania rodziny.
Zdaniem Zespołu w rodzinie skarżących nie zaistniała nadzwyczajna potrzeba przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego, co znalazło odzwierciedlenie w opinii PCPR w [...] jako organizatora rodzinnej pieczy zastępczej z dnia 15 marca 2013 r.
Kolegium podniosło ponadto, że art. 83 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny wskazuje jakie koszty ponoszone w związku z utrzymaniem domu będą stanowiły podstawę otrzymywania środków finansowych oraz zasady ich obliczania. Składając wniosek wnioskodawca decyduje, które koszty przedstawi organowi. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni w chwili składania wniosku zobowiązała się do przedstawienia organowi kopii umów, faktur i rachunków, czego nie zrobiła nawet w chwili sporządzania przez pracowników PCPR protokołu z wizytacji jej domu w dniu 28 maja 2012 r. Jak wynika z dokumentów dostarczonych dopiero na etapie postępowania odwoławczego, istniały dowody kosztów odpowiadających tym przewidzianym w art. 83 ust. 2 ustawy: opłat za energię elektryczną, energię cieplną, wywóz nieczystości płynnych i stałych. Trudno zatem w sytuacji, gdy sama wnioskodawczyni, pomimo dobrowolnego pisemnego zobowiązania nie dostarczyła organowi dokumentów – oczekiwać, iż to organ I instancji będzie wyszukiwał dowody na okoliczność ponoszonych czyli rzeczywiście istniejących i faktycznie uiszczonych przez rodzinę kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego.
Kolegium podkreśliło, że w art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny ustawodawca nie określił, jakimi kryteriami ma się posiłkować w swojej opinii organizator rodzinnej pieczy zastępczej, aby wykazać zasadność przyznania środków finansowych. Biorąc pod uwagę pozostawioną przez ustawodawcę swobodę w dokonywaniu zasadności przyznawania środków, zdaniem Kolegium nie można odmówić poprawności opinii sporządzonej w dniu 15 marca 2013 r. Niewątpliwie wypowiadając się czy ponoszone przez konkretną rodzinę zastępczą koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego są zasadne czy nie, należy mieć na uwadze, że każda sytuacja będzie wymagać indywidualnego podejścia. Z logicznego i racjonalnego względu zdaniem Kolegium najprostszym i zarazem najpełniejszym odzwierciedleniem ponoszonych kosztów jest ich przyrównanie do uzyskiwanych dochodów, albowiem ten sam wydatek np. na czynsz dla jednej rodziny zastępczej może być akceptowalnym kosztem, a dla innej będzie stanowił poważne zachwianie płynności finansowej.
Kolegium wskazało, że z oceny dokonanej przez PCPR w [...] wynikało, że po zestawieniu dochodów skarżących i przedstawionych kosztów związanych z utrzymaniem domu, Zespół orzekł, iż nie widzi potrzeby przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku domu jednorodzinnego. Na tej podstawie PCPR – działając jako organizator rodzinnej pieczy zastępczej – w opinii z dnia 15 marca 2013 r. uznało, że nie zachodzi potrzeba przyznawania wnioskowanych środków.
Kolegium podkreśliło, że obligatoryjność przyznania środków, o których mowa w art. 83 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny następuje tylko w przypadku, gdy rodzina zastępcza zawodowa spełni przesłanki wskazane przez ustawodawcę, czyli wykaże, jakie faktycznie ponosi koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego z katalogu wskazanego przez ustawodawcę i złoży stosowny wniosek. Jeżeli zasadność przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, to wówczas starosta ma obowiązek wydać decyzję przyznającą. W przypadku braku potwierdzenia zasadności ich przyznania starosta nie jest związany wydaniem decyzji określonej treści. Zdaniem Kolegium tylko takie rozumienie wymienionej konstrukcji pozwala na racjonalne rozróżnienie decyzji wydawanych przez starostę na podstawie art. 83 ustawy o wspieraniu rodziny – na typowo uznaniowe (ust. 1 i 2) oraz odnoszące się do sytuacji wyjątkowej, w której decyzja uznaniowa (ustęp 2) po spełnieniu dodatkowej przesłanki w postaci opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej potwierdzającej zasadność przyznania tych środków finansowych, przekształca się w decyzję o charakterze związanym (art. 83 ust. 2 w związku z art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy).
Wobec powyższego Kolegium uznało, że należy utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, jako odpowiadającą przepisom prawa materialnego i procesowego, pomimo że decyzja ta w końcowej części nawiązuje do możliwości finansowych Powiatu tj. do okoliczności nie mającej żadnego wpływu na sytuację wnioskodawców.
W skardze do sądu administracyjnego W. i Z. Sz. wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.
Skarżący zarzucili, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczego art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny nie daje organowi swobody odnośnie zasadności przyznawania wnioskowanych środków. W przepisie tym ustawodawca wyraźnie wskazał, że starosta "przyznaje środki finansowe" co oznacza, że przyznawanie świadczenia jest obligatoryjne.
Ponadto ustawodawca nie wskazał na konieczność spełnienia jakiegoś kryterium dochodowego w celu otrzymania świadczenia ani nie uzależnił przyznania świadczenia od sytuacji materialnej rodziny zastępczej czy też od wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej - które to okoliczności były powoływane w sprawie.
Skarżący zarzucili ponadto, że Zespół do spraw pieczy zastępczej oparł swą opinię na dowodach zgromadzonych na początku postępowania, natomiast w toku postępowania organ pierwszej instancji nie wystąpił do skarżących o jakiekolwiek uzupełnienie dokumentów. Poza tym nie do końca z prawdą organ pierwszej instancji wskazał, że biologiczne dzieci skarżących już z nimi nie mieszkają – w momencie składania wniosku bowiem syn skarżący nadal z nimi zamieszkiwał.
Zdaniem skarżących, mając na względzie zmiany, które były dokonywane w budżecie powiatu w trakcie roku, organ odwoławczy nie zbadał, czy zasadne są twierdzenia organu pierwszej instancji o braku w budżecie środków na wypłatę wnioskowanego świadczenia.
Skarżący wskazując na długotrwałość postępowania podkreślili, że sporne środki były świadczeniem obligatoryjnym w momencie składania wniosku i wnieśli o rozstrzygnięcie skargi zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień złożenia wniosku w sprawie tj. na dzień 31 stycznia 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie jednak do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Oznacza to że Sąd w niniejszej sprawie jest związany oceną jak też wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w zapadłym wcześniej w sprawie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 października 2013 r. (sygn. akt Ii SA/Bd 781/13).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych zasad Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Błędne jest stanowisko skarżących, że organ winien rozstrzygnąć sprawę, mając na względzie stan prawny obowiązujący w momencie złożenia wniosku tj. w dniu 31 stycznia 2012 r., a ponadto uwzględniać okoliczności faktyczne istniejące w tym momencie (fakt zamieszkiwania wraz ze skarżącymi w owym czasie ich dzieci biologicznych).
Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż winny dokonać oceny i podjąć rozstrzygniecie w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Obowiązek ten dotyczy przy tym również sytuacji gdy, przepisy prawa ulegną zmianie w czasie miedzy wszczęciem postępowania, a rozpatrzeniem sprawy. W takim przypadku zachowując jej tożsamość organy winny przy orzekaniu uwzględnić nowy stan prawny, jeżeli z nowych przepisów nie wynika co innego.
Z kolei z zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a.) wynika obowiązek ustalenia przez organ stanu faktycznego na dzień wydania decyzji. Obowiązek ten dotyczy również organu drugiej instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem jakiś stan faktyczny, nawet istotny z punktu widzenia przepisów mającym zastosowanie w sprawie, ustał przed momentem podjęcia decyzji, organ nie może brać go pod uwagę przy rozstrzyganiu. Nie składa się on bowiem na aktualny stan faktyczny.
Odnośnie obowiązków organu w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy należy dodatkowo zaznaczyć, że organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. Zasadnie zatem organ zwrócił uwagę, że wobec braku wywiązania się przez wnioskodawczynię ze swojego dobrowolnego, pisemnego zobowiązania do dostarczenia dokumentów obrazujących ponoszone przez rodzinę koszty utrzymania lokalu mieszkalnego, organ nie miał obowiązku wyszukiwania za stronę (np. poprzez zwrócenie się do dostawców mediów) dowodów na tą okoliczność.
Nie jest zasadny zarzut skarżących odnośnie braku uwzględnienia przez organ możliwości zmian w budżecie powiatu, pozwalających na zarezerwowanie środków finansowych na świadczenie, o której się ubiegają. Argumentem braku środków w budżecie posługiwał się wyłącznie organ pierwszej instancji. Natomiast Kolegium, rozpatrując merytorycznie sprawę w tej kwestii zasadnie wskazało, że podnoszona przez organ pierwszej instancji okoliczność możliwości finansowych Powiatu nie ma żadnego wpływu na sytuację wnioskodawców.
Niezasadny jest także zarzut skarżących sprowadzający się do błędnej wykładni mającego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego tj. art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej.
Zgodnie z tym przepisem do dnia 31 grudnia 2014 r. na wniosek rodziny zastępczej zawodowej, w której przebywa więcej niż 3 dzieci starosta przyznaje środki finansowe, o których mowa w art. 83 ust. 2 (tj. środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego), jeżeli zasadność przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej.
Należy zgodzić się z Kolegium, że cytowany przepis nie sprowadza się do wskazania obowiązku przyznania środków finansowych, o których mowa w art. 82 ust. 2 ustawy, ale także określa przesłankę powstania tego obowiązku organu – istnienie opinii organizatora pieczy zastępczej potwierdzającej zasadność przyznania owych środków. Pominięcie tej przesłanki oznaczałoby niedopuszczalne, z punktu widzenia zupełności systemu prawa, uznanie, że ta część przepisu jest zbędna.
Zasadnie zatem organ wskazał na opinię Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] r. uznającą, że nie zachodzi potrzeba przyznania wnioskowanych przez skarżących środków na utrzymanie lokalu mieszkalnego.
Organ zastosował się przy tym do wskazań zawartych w ww. wyroku Sądu z dnia 15 października 2013 r., szczegółowo rozważając okoliczności wydania tej opinii. Należy przy tym zgodzić się ze spostrzeżeniem organu, iż ustawodawca, uzależniając wydanie pozytywnej decyzji o przyznaniu środków finansowych na utrzymanie lokalu od opinii uznającej zasadność przyznania środków, jednocześnie nie określił żadnych kryteriów wydawania takiej opinii. Celem przyznania świadczenia określonego w art. 232b ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny jest niewątpliwie poprawa sytuacji finansowej rodziny zastępczej. Należy wobec tego uznać za prawidłowe stanowisko organu, że podstawowym kryterium przy badaniu zasadności przyznania środków na utrzymanie lokalu mieszkalnego powinno być ustalenie w jakim stopniu obciąża rodzinę utrzymanie lokalu mieszkalnego, co możliwe jest do ustalenia poprzez przyrównanie wydatków ponoszonych na mieszkanie do dochodów uzyskiwanych przez rodzinę.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło