II SA/Wa 765/14

WyrokWSA w Warszawie2014-10-16

Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Anna Mierzejewska, Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie dyscyplinarne dotyczące strażaka Państwowej Straży Pożarnej, wydane na podstawie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, powinno spełniać wymogi formalne dotyczące opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej przewidziane w Kodeksie postępowania karnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenia dyscyplinarne strażaków, ze względu na odesłanie w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego, muszą spełniać wymogi formalne dotyczące opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej, analogicznie jak w postępowaniu karnym. Brak takiego opisu w orzeczeniu dyscyplinarnym stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary dyscyplinarnej upomnienia na strażaka A. N. za odmowę wykonania polecenia służbowego i niegodne zachowanie. Po wydaniu decyzji przez Komendanta Miejskiego PSP, sprawa trafiła do Komisji Dyscyplinarnej, a następnie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej. A. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak dokładnego opisu czynu i uniemożliwienie obrony. Sąd uwzględnił skargę.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji, stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości, i zasądził od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej na rzecz A. N. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Janusz Walawski (spr.) Protokolant specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi A. N. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji; 2) stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej na rzecz A. N. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w L., na podstawie art. 118 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 i art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351 z późn. zm.) w dniu [...] marca 2013 r. wydał decyzję personalną nr [...], którą wymierzył A. N. karę dyscyplinarną upomnienia za odmowę wykonania polecenia służbowego oraz niegodne zachowanie sprzeczne z powszechnie obowiązującymi zasadami współżycia społecznego, uchybiające honoru, godności i dobrego imienia służby. Organ w uzasadnieniu decyzji personalnej podał, że ww. na podstawie pkt 26 zakresu czynności z dnia [...] listopada 2009 r. realizuje zadania z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej. W dniu [...] marca 2013 r. otrzymał ustne polecenie od Komendanta Miejskiego PSP w L. wydania pisemnej opinii, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa, T. S.- robotnik gospodarczy w Komendzie Miejskiej PSP w L., posiadający aktualne badania lekarskie z ograniczeniami wykonywania prac na wysokości, może wykonywać pewne czynności nałożone zakresem obowiązków, ze wskazaniem konkretnie - czy może myć okna. W dniu następnym, w obecności kierownika komórki kadrowej, A. N. w sposób urągający zachowaniu funkcjonariusza PSP odmówił wykonania polecenia służbowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano nadto, że strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Odmowa wykonania polecenia służbowego oraz styl, w jaki sposób zostało to przekazane, uchybia honorowi, godności i dobremu imieniu służby. A. N. w odwołaniu podniósł, że zaskarżona decyzja jest wadliwa zarówno merytorycznie, jak i formalnie. Orzeczenie przełożonego dyscyplinarnego nie jest decyzją w rozumieniu przepisów procedury administracyjnej, albowiem postępowanie dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaków toczy się w oparciu o przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Procedura karna nie przewiduje wydawania jakichkolwiek decyzji, a formami działania organów są różnego rodzaju orzeczenia. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest sprzeczne z art. 118 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, albowiem przepis ten przewiduje, że przełożony dyscyplinarny może wymierzyć karę dyscyplinarną o nazwie "upomnienie na piśmie", a nie "upomnienie". Kara upomnienia jest karą przewidzianą w art. 117 powołanej ustawy i może być wymierzona jedynie przez komisję dyscyplinarną. Skarżący podkreślił, że zgodnie z zasadami wynikającymi z kodeksu postępowania karnego orzeczenie uznające winę obwinionego powinno zawierać dokładne określenie czynu zarzucanego i nie może ograniczać się do ogólnego opisu ocennego. Z zaskarżonego orzeczenia nie sposób wywieść, jakie zachowanie uznane zostało za niewłaściwe, a jest to podstawa do oceny działania przełożonego. Ogólnikowe postawienie zarzutu pozbawia stronę możliwości obrony i narusza gwarancje procesowe. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, po rozpoznaniu odwołania A. N. od decyzji personalnej Komendanta Miejskiego PSP w L. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], w dniu [...] listopada 2013 r., na podstawie art. 118 ust. 1 pkt 2, art. 121 ust. 1 pkt 2 lit. a), art. 124b ust. 1 i art. 117 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej w zw. z art. 115 ust. 1 powołanej ustawy, wydała orzeczenie, w którym uznała A. N. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzyła karę dyscyplinarną upomnienia. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w uzasadnieniu orzeczenia podała, że przeprowadzone postępowanie sprawdzające oraz analiza złożonego odwołania bezsprzecznie potwierdziły, że odmowa wykonania polecenia miała miejsce [...] marca 2013 r. ok. godz. 8.10 w gabinecie Komendanta Miejskiego PSP w L.. Polecenie zostało wydane przez bezpośredniego przełożonego i dotyczyło ustalenia zasad bezpieczeństwa pracy jednego z pracowników. Bezsprzecznie występował tu związek polecenia z pracą oraz obowiązkami określonymi w zakresie czynności. Nieuprawnione jest twierdzenie obwinionego, że wydane polecenie leżało poza jego kompetencjami. Pracownik nie ma prawa do odmowy wykonania polecenia również wówczas, gdy uważa, że jego odpowiedź będzie mało przydatna lub nieprzydatna przełożonemu. Ocena wartości merytorycznej należy wyłącznie do przełożonego. Komisja nie stwierdziła, że wydane polecenie było sprzeczne z prawem i nie stwierdziła, by wystąpiły inne okoliczności uzasadniające wykonanie polecenia. Komisja zauważyła, że poza odmową wykonania polecenia, będącą podstawą do ukarania, polecenie zostało wykonane nierzetelnie. Zdaniem Komisji, obwiniony niezależnie od polecenia służbowego i jego zakresu powinien sam dogłębnie przeanalizować problem, biorąc pod uwagę zakres czynności i ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku pracy i przedstawić pracodawcy katalog prac, które nie powinny być wykonywane przez pracownika lub zaproponować sposoby ich wykonywania zgodnie z prawem i zasadami ergonomii. Komisja, opierając się na zeznaniach świadków, uznała zachowanie obwinionego za niegodne, uchybiające honoru, godności i dobrego imienia służby. Obwiniony nie okazał szacunku przełożonemu i podważył jego autorytet. Na korzyść obwinionego przemawiają zeznania świadków, którzy twierdzą, że jest on dobrym pracownikiem i nigdy wcześniej nie było zastrzeżeń do jego pracy. Był często wyróżniany i nagradzany. Te względy, mimo poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych przez obwinionego, zdecydowały o wymierzeniu obwinionemu najniższej kary dyscyplinarnej. Orzekając co do kary, Komisja uznała, że jest związana treścią art. 118 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Komisja, oceniając zarzuty podniesione w odwołaniu, uznała je za chybione. Zdaniem Komisji o istocie aktu decyduje przywołana podstawa prawna, która jednoznacznie wskazuje na tryb rozpatrywania przewidziany dla postępowania dyscyplinarnego w Państwowej Straży Pożarnej. Użycie w art. 118 ust. 1 ustawy słów "na piśmie" miało jedynie na celu wskazanie sposobu ogłoszenia aktu i niedopuszczalność ukarania "ustnego". Komisja nie widzi błędu w sposobie określenia zarzucanych skarżącemu czynów. Sentencja decyzji zawiera określenie przewinień, za które strażak został ukarany. Uzasadnienie decyzji w sposób dokładny opisuje popełnione czyny tak, by nie było wątpliwości, co przełożony uznał za niewłaściwe. A. N., działając przez pełnomocnika, złożył do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej odwołanie od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt [...] W odwołaniu podniesiono, że orzeczenie zostało wydane z umyślnym i rażącym naruszeniem reguł postępowania. Obwiniony i jego obrońca nie uczestniczyli w postępowaniu nie ze swojej winy. Organ prowadził postępowanie pomimo informacji, że obwiniony jest chory i nie może uczestniczyć w procesie. Uzasadnienie orzeczenia nie spełnia podstawowych wymogów formalnych i nie sposób ustalić, jakie dowody zostały uwzględnione, a jest to podstawowy element postępowania, bez którego w ogóle nie można prowadzić oceny prawidłowości orzekania w procedurze karnej. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 437 § 1 Kpk w zw. z art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1340 i poz. 1351 z późn. zm.), w dniu [...] lutego 2014 r. wydała orzeczenie sygn. akt [...], którym utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie i kosztami postępowania obciążyła Skarb Państwa. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w toku postępowania przed komisją pierwszej instancji udowodniono na podstawie zeznań świadka, że w dniu [...] marca 2013 r. obwiniony otrzymał od Komendanta Miejskiego PSP w L. polecenie przedstawienia swojego stanowiska w zakresie, czy sprzątaczka może myć okna w Komendzie czy nie. Natomiast inny świadek zeznał, że w dniu [...] marca 2013 r. ok. godziny 8.10 w gabinecie Komendanta stawił się obwiniony, który zapytany "co słychać w sprawie opinii, której opracowanie mu polecił", stwierdził, że "to nie jego sprawa i to jego nie dotyczy". Ponadto z zeznań świadka wynika, że obwiniony przerywał wypowiedzi Komendanta, gestykulując krzyczał, "że nic nie będzie robił i niczego nie sporządzi na piśmie". Komisja stwierdza, że powyżej opisane zachowanie obwinionego stanowiło rażące naruszenie roty ślubowania strażaka Państwowej Straży Pożarnej, określonej w art. 30 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i zasługuje na potępienie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, komisja stwierdza, że obrońca obwinionego nie wskazał, jakie wnioski dowodowe zostały bezpodstawnie oddalone. Komisja ma prawo oddalić wnioski, które mają na celu tylko i wyłącznie przedłużenie postępowania. Zarzut naruszenia prawa do obrony jest niezrozumiały i odniesienie się do niego jest niemożliwe. Natomiast zarzut błędnego pouczenia w związku z przesłuchaniem obwinionego w charakterze świadka został oddalony przez komisję I instancji. Ponadto zarzut braku doręczeń wydanych w postępowaniu postanowień jest całkowicie bezzasadny, bowiem obrońca ma prawo do przeglądania akt sprawy i sporządzania odpisów. Zgodnie z art. 452 Kpk, komisja odwoławcza nie może przeprowadzić postępowania co do istoty sprawy, a zatem wniosek obrońcy o ponowne przesłuchanie wszystkich świadków nie mógł zostać uwzględniony. Komisja wniosek o powołanie biegłego z zakresu medycyny pracy uznała za bezzasadny i zmierzający do przedłużenia postępowania. Natomiast wniosek o powołanie na świadka rzecznika dyscyplinarnego również nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na to, że występuje on w postępowaniu w innej roli procesowej. Zarzut niespełnienia podstawowych wymogów formalnych uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia jest ogólnikowy i nie wskazuje, jakie konieczne elementy zawarte w art. 424 Kpk zostały pominięte. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia odpowiada prawu i jest zgodne z powyżej powołanym przepisem. Z powyższych względów, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej uznała za właściwe i zasadne utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Orzeczenie Odwoławczej Komisji przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej stało się przedmiotem skargi wniesionej przez A. N., reprezentowanego przez pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono, że zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie komisji pierwszej instancji zostało wydane z: 1) rażącym naruszeniem art. 118 ust. 2 zdanie 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego, 2) rażącym naruszeniem art. 124b ust. 4 powołanej powyżej ustawy, poprzez prowadzenie postępowania pomimo usprawiedliwionej nieobecności skarżącego, 3) naruszeniem art. 413 § 2 pkt 1 Kpk w zw. z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez brak dokładnego opisu czynu przypisanego skarżącemu, a także jego kwalifikacji prawnej w orzeczeniu, co utrudniło, jeśli nie uniemożliwiło skarżącemu obronę, 4) naruszeniem art. 170 Kpk w zw. z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez oddalenie wniosków dowodowych obrony złożonych na etapie postępowania odwoławczego. Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił brak właściwej kontroli instancyjnej orzeczenia poprzez uznanie, że nie są istotne dla sprawy naruszenia procedury dokonane przez organ pierwszej instancji polegające na: a) uniemożliwieniu skarżącemu i jego obrońcy udziału w czynnościach procesowych, b) prowadzenie czynności postępowania rozpoznawczego przez rzecznika dyscyplinarnego, a nie przez komisję dyscyplinarną, c) przesłuchanie skarżącego na etapie postępowania rozpoznawczego w charakterze świadka (zamiast obwinionego) z błędnym pouczeniem o przysługujących prawach i obowiązkach, d) sprzeczność ustaleń orzeczenia z faktami i materiałem dowodowym w sprawie, e) niedoręczeniu skarżącemu wydanych w trakcie postępowania postanowień z uzasadnieniem, pomimo wielokrotnych pisemnych wniosków w tym zakresie. Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i utrzymanego nim w mocy orzeczenia komisji I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, a odnosząc się do zarzutów w niej podniesionych podała, co następuje: 1. Zarzut zawarty w pkt 1 jest oczywiście bezzasadny, bowiem zaskarżonym orzeczeniem utrzymano w mocy orzeczenie komisji I instancji, a tym samym nie orzeczono na niekorzyść skarżącego. Niezrozumiałe jest twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że komisja I instancji posiłkowała się art. 117 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, przez co miała orzec na niekorzyść skarżącego. 2. Nie jest możliwe ustosunkowanie się do zarzutu podniesionego w pkt 2, bowiem skarżący nie wskazał o jaką usprawiedliwioną nieobecność chodzi. 3. Bezpodstawny jest zarzut opisany w pkt 3, bowiem w decyzji personalnej z dnia [...] marca 2013 r. Komendant Miejski PSP w L. wyraźnie wskazał, że skarżący nie wykonał zadania określonego w pkt 26 przydzielonego mu zakresu czynności z dnia [...] listopada 2009 r., poprzez niewykonanie polecenia otrzymanego od przełożonego w dniu [...] marca 2013 r. 4. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w pkt 4, należy stwierdzić, że jest on bezzasadny z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w którym również odniesiono się do zarzutów związanych z brakiem kontroli instancyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle wyjaśnianego przepisu szczególnego znaczenia nabiera zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zagadnienia związane z odpowiedzialnością dyscyplinarną strażaków zostały uregulowane w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1340 z późn. zm.), w jej Rozdziale 11 - Odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków. Zgodnie z art. 115 ust. 1 powołanej ustawy, strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Natomiast art. 118 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej stanowi, że za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, nieuzasadniające wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, przełożony dyscyplinarny może wymierzyć karę upomnienia na piśmie, nie później jednak niż przed upływem 3 miesięcy od powzięcia wiadomości o przewinieniu. Od kary upomnienia wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego przysługuje ukaranemu odwołanie do właściwej komisji dyscyplinarnej. W takim przypadku komisja nie może orzec na niekorzyść ukaranego. W tym miejscu zasadnym jest odwołanie się do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2229/11, w którym Sąd podał, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 4/10 wskazał, że cytowany powyżej art. 118 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej reguluje odrębny tryb postępowania w sprawach za przewinienia dyscyplinarne mniejszej wagi. Stwierdził, że waga przewinień dyscyplinarnych podlega stopniowaniu. Rozróżnia się czyny mniejszej wagi i czyny w stopniu podstawowym. Z treści art. 118 ust. 1 omawianej ustawy wynika, że karę upomnienia na piśmie wymierza przełożony dyscyplinarny bez wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w trybie art. 124 ustawy. Od kary upomnienia wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego przysługuje ukaranemu odwołanie do właściwej komisji dyscyplinarnej. Dalej Sąd zauważył, że prokonstytucyjna wykładnia przepisów art. 118 i 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej powinna zmierzać w kierunku zapewnienia strażakowi ukaranemu karą upomnienia przez przełożonego dyscyplinarnego możliwości złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji. Aby zastosować taką wykładnię należy wyjść z założenia, że orzeczenie "właściwej komisji dyscyplinarnej", wydane w trybie art. 118 ust. 2 ustawy na skutek odwołania ukaranego od kary upomnienia na piśmie wymierzonej przez przełożonego, jest orzeczeniem wydanym przez komisję orzekającą w pierwszej instancji według rodzaju i miejsca pełnienia służby przez strażaka oraz zajmowanego stanowiska funkcyjnego. Przysługuje na nie odwołanie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej według kryteriów określonych w art. 121 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Zasada równości wobec prawa wymaga, aby postępowanie dyscyplinarne przed organami Państwowej Straży Pożarnej, niezależnie od tego, czy zostało wszczęte na skutek odwołania obwinionego w postępowaniu uproszczonym, czy też w postępowaniu zwykłym na skutek wniosku rzecznika dyscyplinarnego, mogło toczyć się w dwóch właściwych instancjach bez względu na wagę przewinienia dyscyplinarnego i rodzaj nakładanej kary dyscyplinarnej. Taka ocena, zdaniem NSA, zapewni każdemu ukaranemu strażakowi skorzystanie z ustawowej możliwości rozpatrzenia sprawy przez komisje dyscyplinarne w dwóch instancjach, gwarantując prawo skargi do sądu administracyjnego, zawarte w przepisach art. 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i w art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że postępowanie wszczęte przez właściwą komisję dyscyplinarną na podstawie art. 118 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej jest postępowaniem dyscyplinarnym i na orzeczenie kończące to postępowanie w drugiej instancji stronie służy skarga do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 124j powołanej ustawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 4/10, publ. ONSA i WSA 2011/2/24, LEX nr 672627). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, podać należy, że do wydania zaskarżonego orzeczenia doszło w związku z wydaniem przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w L. decyzji personalnej z dnia [...] marca 2013 r., którą wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną upomnienia. Zgodnie z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W tym miejscu podać należy, że zagadnienia związane z odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariuszy uregulowane zostały np. w ustawie o Policji. Należy pokreślić jednak, że odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego następuje w niej wyłącznie w zakresie określonym w przepisie odsyłającym. I tak art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Powyższego ograniczenia nie ma w art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. O ile w Rozdziale 10 ustawy o Policji zagadnienia związane z odpowiedzialnością dyscyplinarną policjantów zostały w zasadzie uregulowane w sposób kompleksowy, to nie można tego powiedzieć o regulacji zawartej w Rozdziale 11 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Oznacza to, że zakres stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego w postępowaniu dyscyplinarnym strażaków musi być szerszy i organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne powinien przestrzegać zasad postępowania karnego, tym bardziej w sytuacji, w której ustawodawca odpowiedzialność dyscyplinarną strażaka powiązał z winą związaną z nienależytym wykonywaniem obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Wykładnia art. 115 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie nasuwa żadnych wątpliwości, że strażak odpowiada dyscyplinarnie za działania zawinione. Zatem warunkiem koniecznym było określenie zarzucanego czynu i ze wskazaniem, że miał on charakter zawiniony. Przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie zawierają regulacji odnoszących się do wymagań formalnych w zakresie opisu zarzucanego czynu. Oznacza to, że w tym zakresie, zgodnie z dyspozycją art. 124n powołanej ustawy, należy stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z art. 413 § 1 pkt 4 i § 2 pkt 1 Kpk, każdy wyrok powinien zawierać przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, Wyrok skazujący powinien ponadto zawierać dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną, Na żadnym etapie postępowania dyscyplinarnego zakończonego zaskarżonym orzeczeniem warunki wynikające z powyżej przytoczonego przepisu nie zostały spełnione. Wynikający z art. 413 § 2 pkt 1 Kpk obowiązek dokładnego określenia przypisanego obwinionemu czynu oznacza, że w jego opisie należy zawrzeć te elementy, które należą do istoty czynu, a więc dotyczące podmiotu czynu, rodzaju atakowanego dobra, czasu, miejsca i sposobu jego popełnienia oraz skutków, zwłaszcza rodzaju i wysokości szkody. W szczególności powinien on zawierać wszystkie znamiona przypisanego typu przewinienia. Komisja Dyscyplinarna w orzeczeniu (a wcześniej rzecznik dyscyplinarny) zobowiązana jest wskazać i określić, jakie działanie jest zawinione. Stosownie do przyjętego typu czynu kształtuje wówczas opis zarzuconego przewinienia wskazując, na czym konkretnie polegało przypisane obwinionemu zachowanie. Nie jest w takim wypadku wystarczające ograniczenie się do przepisania zwrotów ustawowych użytych w abstrakcyjnie ujętym art. 115 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Skoro przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie regulują innych zasadniczych kwestii związanych z zasadami i trybem prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, to zgodnie z art. 124n powołanej ustawy należy stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, a w szczególności odnoszące się do zasad prowadzenia postępowania. Podkreślić należy, że aby sąd administracyjny mógł dokonać legalności zaskarżonego aktu (orzeczenia), to musi posiadać niezbędną wiedzę w zakresie stosowanych przez organ przepisów. Oznacza to, że kluczowym elementem jest uzasadnienie zaskarżonego aktu (orzeczenia). Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozwala ocenić jego legalności. Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze są zasadne i należało ją uwzględnić. Rozpoznając ponownie sprawę, Komisja zobowiązana jest zastosować się do powyższych uwag, w szczególności związanych z zakresem stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego w postępowaniu dyscyplinarnym strażaków. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji orzeczenia O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej powyżej ustawy, w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło