II SA/Ke 723/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania L. B. od decyzji z dnia [...] wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy w sprawie odmowy przyznania L. B. zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w dniu 27 maja 2014r. L. B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. B.. Organ wskazał, że bezspornym jest, że decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania L. B. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. B. i w tym zakresie orzeczono o przyznaniu L. B. przedmiotowego świadczenia począwszy od 1 sierpnia 2010r. na czas nieokreślony. Organ wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r.,poz. 1548) decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z dniem 30 czerwca 2013r. Natomiast wg art. 2 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r., poz. 567) zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje za okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w którym osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało matce lub ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 litera a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że, współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że osoba wymagająca opieki w przedmiotowej sprawie – Z. B., pozostaje w związku małżeńskim z M. B., który nie posiada orzeczenia o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności, w związku z tym L. B. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. B.. Organ odwoławczy podkreślił, że skoro zgodnie z art. 2 ust 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy, w których osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r., to decyzja organu pierwszej instancji o odmowie przyznania L. B. zasiłku dla opiekuna jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, albowiem L. B. nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie oświadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r., ponieważ osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, przy czym współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach L. B. zarzuciła obrazę przepisów art. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż w ustalonym stanie faktycznym skarżąca nie może pobierać zasiłku dla opiekuna z uwagi na fakt, że wymagająca opieki Z. B. pozostaje w związku małżeńskim z M. B., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podniosła, że ojciec jej a małżonek osoby wymagającej opieki - jest w podeszłym wieku, jest schorowany, niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga opieki i z tego względu matką Z. B. musi się opiekować skarżąca. Zarzuciła, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności M. B. w żaden sposób nie wykazuje, że faktycznie mógłby sprawować opiekę nad żoną. Dodatkowo skarżąca zarzuciła, obrazę prawa procesowego t.j. art. 7 w związku z art. 77 k.p.a., co miało wpływ na treść orzeczenia poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zaniechano ustalenia faktycznego stanu zdrowia M. B., nie ustalono, czy małżonek osoby wymagającej opieki przy uwzględnieniu jego stanu zdrowia i wieku jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonką, czy jest możliwe aby opiekę tą sprawował. Skarżąca zarzuciła również obrazę przepisu art. 10 k.p.a co miało wpływ na treść orzeczenia poprzez jego niezastosowanie polegające na zapewnieniu skarżącej czynnego udziału w postępowaniu przed organem drugiej instancji. Zarzuciła również naruszenie art. 9 k.p.a co miało wpływ na treść orzeczenia poprzez jego nie zastosowanie i brak po stronie organu administracji drugiej instancji należytego informowania skarżącej o istotnych w sprawie okolicznościach faktycznych wymagających wykazania, mających wpływ na ustalenie praw skarżącej. W uzasadnieniu skargi przedstawiła sytuację zdrowotną oraz majątkową swojej rodziny, wskazując m.in., że ojciec jej jest w podeszłym wieku - ma 88 lat, cierpi na demencję starczą, ma problemy z pamięcią, ma tętniaka aorty i problemy z krążeniem, co powoduje, że ma problemy z codziennym funkcjonowaniem i sam wymaga opieki. Zdaniem skarżącej, wprowadzenie negatywnej przesłanki dotyczącej posiadania przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, miało przeciwdziałać nadużyciom w postaci pobierania zasiłków w sytuacji, gdy opiekę mógł sprawować małżonek, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca, albowiem małżonek osoby wymagającej opieki sam nie jest zdolny do samodzielnego życia. Podnosząc wszystkie te zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Bezsporne w niniejszej sprawie było, że L. B. posiadała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] przyznającą jej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. B. począwszy od 1 sierpnia 2010r. na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r.,poz. 1548) decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z dniem 30 czerwca 2013r. Art. 2 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r., poz. 567) wskazuje że, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. Natomiast wg art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna przysługuje za okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w którym osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 litera a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie nie budzącą wątpliwości jest okoliczność, że osoba wymagająca opieki Z. B. pozostaje w związku małżeńskim z M. B., a M. B nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak więc okoliczność ta powoduje, że skarżącej L. B. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. B., a w konsekwencji nie przysługuje zasiłek dla opiekunów za poszczególne okresy. Należy wskazać, że sformułowany w skardze zarzut w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 litera a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r., poprzez nie uwzględnienie faktu, że małżonek osoby wymagającej opieki jest osobą w podeszłym wieku i schorowaną, jest bezzasadny. Wykładnia językowa ww. uregulowania nie budzi żadnych wątpliwości. Z treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 litera a ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalenia organu co do faktu, że Z. B. osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek M. B. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie zostały zakwestionowane przez skarżącą. Należy również podkreślić, że organy orzekające w niniejszej sprawie odnośnie zasiłku dla opiekunów nie były uprawnione do oceniania stopnia niepełnosprawności osób, o których mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle wyżej przedstawionych argumentów, również zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. polegający na zaniechaniu ustalenia faktycznego stanu zdrowia M. B. - jest bezzasadny, albowiem okolicznością nie budzącą wątpliwości jest fakt nieposiadania przez M. B. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, tak więc fakt złego stanu zdrowia małżonka Z. B. pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie organu. Również zarzuty naruszenia art. 9 i art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego są gołosłowne i bezzasadne i nie znajdują potwierdzenia w niniejszej sprawie. Reasumując podkreślić należy, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawca powinien spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony. Tym samym, odmawiając przyznania L. B. zasiłku dla opiekuna z uwagi na nie spełnienie wymogów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów Samorządowe Kolegium Odwoławcze działało zgodnie z prawem. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.