I SA/Wa 2456/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skarg [...] Spółdzielni "[...]" z siedzibą w K. i [...] Związku Spółdzielni "[...]" w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa oddala skargi. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1992 r. nr [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji zwrócił się [....] Związek [...] "[...]" w likwidacji, wskazując, iż na mocy decyzji Ministra Finansów nr [...] z dnia [...] października 1981 r. m.in. działka nr [...] została przekazana na własność [...] Związkowi [...] "[...]". Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Gmina K. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Skargę na powyższą decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. złożyła Gmina K. zarzucając m.in. brak przymiotu strony [...] Związku [...] "[...]" w likwidacji. Wyrokiem z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 376/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I OSK 131/11 uchylił wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że [...] Związek [...] "[...]" w likwidacji stanowi podmiot odrębny od [...] Spółdzielni "[...]" w K., której Gmina K. przekazała w drodze umowy w dniu [...] czerwca 1994 r. nieruchomość w wieczyste użytkowanie. NSA wskazał, że WSA w Warszawie powinien ocenić charakter skutków, jakie wywołał fakt, że skomunalizowana nieruchomość pozostaje w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni "[...]" w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2279/11 uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz decyzję nr [...] z dnia [...] października 2009 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Minister zasadnie uznał, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] w sposób rażący narusza art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. — Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, albowiem komunalizacją dotyczyła mienia obejmującego prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącego majątek odrębnej od Skarbu Państwa osoby prawnej będącej organizacją spółdzielczą – [...] Związku [...] "[...]". WSA stwierdził jednocześnie, że bezsporne jest, iż ww. decyzja organu wojewódzkiego wywołała nieodwracalne skutki prawne polegające na ustanowieniu w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1994 r. na rzecz osoby trzeciej tj. [...] Spółdzielni "[...]" w K. prawa użytkowania wieczystego obciążającego grunt oznaczonego jako działka nr [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że nastąpił obrót cywilnoprawny zabudowanym gruntem oznaczonym jako działka nr [...] (dawna działka nr [...]) poprzez oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni "[...]" w K. wraz z nieodpłatnym przeniesieniem na rzecz tej Spółdzielni własności budynków wybudowanych ze środków własnych Spółdzielni oraz odpłatnym przeniesieniem na Spółdzielnię znajdujących się na gruncie budynków stanowiących własność Gminy K. Sąd stwierdził, że powyższe uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, bowiem do nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. należy zaliczyć zbycie nieruchomości w formie aktu notarialnego na rzecz osób trzecich. Od wyroku nie wniesiono skargi kasacyjnej. Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r. stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] stwierdzająca nabycie przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił [...] Związek [...] "[...]" w likwidacji oraz [...] Spółdzielnia "[...]" w K. Strony podniosły, że w niniejszej sprawie nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, a ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni nastąpiło na podstawie późniejszej czynności dokonanej przez Gminę już jako właściciela nieruchomości po skomunalizowaniu nieruchomości. W związku z tym - w opinii skarżących - czynność ta nie stanowi bezpośredniego skutku decyzji komunalizacyjnej lecz jest następstwem tego, że decyzja komunalizacyjna istniała w obrocie prawnym i korzystała z domniemania legalności. Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Ministra Finansów z dnia [...] października 1981 r. nr [...] w sprawie przekazania nieruchomości na własność [...] Związkowi [...]"[...]" w zamian za majątek byłych spółdzielni zdrowia, została przekazana na własność [...] Związku [...] "[...]" działka nr ewid. [...]. Tym samym przedmiotowa działka została wyłączona spod działania przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Przy wydaniu decyzji przez Wojewodę [...] z dnia [...] marca 1992 r. doszło więc do rażącego naruszenia prawa, tj. wskazanego przepisu ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Zgodnie jednak z art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, m.in. jeżeli decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Minister wskazał, że rozpoznając sprawę należy mieć na względzie, iż sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia jest związany w sprawie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu. W niniejszym przypadku Minister Administracji i Cyfryzacji pozostaje związany prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wskazano, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r., znak: [...], wywołała nieodwracalne skutki prawne. Powyższe jest uzasadnione faktem, iż po wydaniu decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] marca 1992 r. nr [...], na mocy umowy z dnia [...] czerwca 1994 r. rep. A nr [...] nastąpił obrót cywilnoprawny zabudowanym gruntem ozn. jako działka nr [...] poprzez oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni "[...]" w K. wraz z nieodpłatnym przeniesieniem na rzecz Spółdzielni własności budynków znajdujących się na gruncie. Odnosząc się do treści wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister wyjaśnił, że nie stanowią one przesłanki do zmiany stanowiska organu wyrażonego w decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Brak jest również podstaw do polemiki ze stanowiskiem stron, kwestionującym prawomocne wyroki sądów. Minister podkreślił, iż skarżący pomimo wyrażanego stanowiska nie skorzystali z przysługujących środków zaskarżenia. Decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem dwóch skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 1) [...] Spółdzielni "[...]" w K. (sygn. akt I SA/Wa 2456/13) i 2) [...] Związku [...] "[...]" w likwidacji z siedzibą w W., reprezentowanego przez radcę prawnego (sygn. akt I SA/Wa 2457/13). [...] Spółdzielnia "[...]" w K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej naruszeniem przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych polegającego na uznaniu, że decyzja Wojewody [...] z dnia z dnia [...] marca 1992 r. mimo rażącego naruszenia powołanego przepisu ustawy wywołała nieodwracalne skutki prawne polegające na ustanowieniu w formie aktu notarialnego prawa użytkowania wieczystego obciążającego grunt jako działkę [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja jest szczególnie krzywdząca dla [...] Spółdzielni "[...] w K., a posłużenie się konstrukcją nieodwracalnych skutków prawnych związanych z ustanowieniem użytkowania wieczystego stanowi szczególny wyraz naruszenia uzasadnionego interesu [...] Spółdzielni. [...] Związek [...] "[...]" w likwidacji z siedzibą w W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 ust. 1 i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na nie rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zwłaszcza w zakresie oceny czynności prawnej w postaci ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem, nie wzięcie pod uwagę sytuacji prawnej [...] Spółdzielni "[...]" w K. polegającej na możliwości uzyskania prawa własności nieruchomości objętej postępowaniem w miejsce istniejącego prawa użytkowania wieczystego oraz nie wyjaśnienie pełnego stanu faktycznego sprawy. - naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż ustanowienie na nieruchomości objętej postępowaniem prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni "[...]" w K. na podstawie uchwały Gminy K. z dnia [...] maja 1994 roku nr [...] wywołało nieodwracalny skutek prawny, a uchybienie to ma istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania, iż czynność prawna w postaci ustanowienia użytkowania wieczystego na mocy umowy stanowi bezpośredni skutek decyzji komunalizacynej Wojewody. Ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło bowiem na podstawie późniejszej, niż decyzja komunalizacyjna, uchwały Zarządu Gminy K. z dnia [...] maja 1994 roku nr [...] w sprawie stwierdzenia prawa [...] "[...]" w K. do użytkowania przedmiotowej nieruchomości, która została podjęta przez Gminę po uzyskaniu własności w drodze komunalizacji. Uchwała Zarządu Gminy K. została podjęta na tej podstawie, że w dniu [...] grudnia 1990 roku [...] Spółdzielnia "[...]" w K. była użytkownikiem wyżej opisanej nieruchomości. Decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] nie była zatem podstawą ustanowienia użytkowania wieczystego i brak jest podstaw do uznania, iż skutkiem decyzji komunalizacyjnej uniemożliwiającym stwierdzenie jej nieważności jest fakt ustanowienia użytkowania wieczystego. Pełnomocnik podkreślił, że dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie Minister zupełnie pominął istnienie uchwały Gminy K. z dnia [...] maja 1994 roku nr [...]. W odpowiedzi na skargi Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o ich oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg 1) [...] Spółdzielni "[...]" w K. (sygn. akt I SA/Wa 2456/13) i 2) [...] Związku [...] "[...]" w likwidacji z siedzibą w W. (I SA/Wa 2457/13) oraz postanowił prowadzić postępowanie pod wspólną sygnaturą akt I SA/Wa 2456/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi nie są zasadne. Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę związany był zatem, zgodnie z powołanym przepisem, oceną prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2279/11. Oznacza to, że Sąd nie mógł dokonać w niniejszej sprawie odmiennej oceny co do zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...]. W powołanym wyżej, prawomocnym wyroku, Sąd stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne polegające na ustanowieniu w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1994 r. na rzecz osoby trzeciej tj. [...] Spółdzielni "[...]" w K. prawa użytkowania wieczystego obciążającego grunt oznaczonego jako działka nr [...] (obejmującego dawną działkę nr [...]). Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż po wydaniu decyzji komunalizacyjnej nastąpił obrót cywilnoprawny zabudowanym gruntem oznaczonym jako działka nr [...] (dawna działka nr [...]) poprzez oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni "[...]" w K. wraz z nieodpłatnym przeniesieniem na rzecz tej Spółdzielni własności budynków wybudowanych ze środków własnych Spółdzielni oraz odpłatnym przeniesieniem na Spółdzielnię znajdujących się na gruncie budynków stanowiących własność Gminy K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że powyższe uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, bowiem do nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. należy zaliczyć zbycie nieruchomości w formie aktu notarialnego na rzecz osób trzecich. Stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, co do związania oceną prawną w tym zakresie wyrażoną w wyroku z dnia 17 lutego 2012 r., nie zmienia powołanie się w niniejszej sprawie na uchwałę Zarządu Gminy K. z dnia [...] maja 1994 r. nr [...]. Sąd w wyroku z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2279/11, powołując się na treść umowy notarialnej z dnia [...] czerwca 1994 r. wskazał, że umowa ta była czynnością prawną, w ramach której rozliczone zostały wzajemne zobowiązania majątkowe Gminy K. i Spółdzielni "[...]" w K. Z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynika, że treść umowy notarialnej z dnia [...] czerwca 1994 r., a zatem także treść § 1, na który w aktualnym postępowaniu powołuje się [...] Związek [...] "[...]" w likwidacji, była Sądowi znana. Stan prawny i faktyczny sprawy nie uległy zmianie. Prawidłowo tym samym, Minister Administracji i Cyfryzacji, będąc związany oceną prawną zawartą w powołanym wyroku, stwierdził, że decyzja komunalizacyjna wydana została z naruszeniem prawa. Prawidłowo Minister stwierdził, będąc i w tym zakresie związany oceną prawną Sądu, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] stwierdzająca nabycie przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). W świetle powyższego, brak było podstaw do uwzględnienia skarg. Za niezasadne Sąd uznał tak zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Kwestionowanie stanowiska Sądu wyrażonego w powołanym wyżej wyroku, do czego w istocie sprowadzają się zarzuty skarg, możliwe było w drodze przewidzianego ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środka odwoławczego w postaci skargi kasacyjnej. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 powołanej ustawy). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.