I OSK 855/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 887/14 o odrzuceniu skargi M. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia inwalidztwa postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. M. L. pełnił zawodową służbę wojskową w korpusie szeregowych zawodowych począwszy od dnia [...] stycznia 2008 r., ostatnio w [...] na stanowisku: [...]. W czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej uczestniczył trzykrotnie w składach Polskiego Kontyngentu Wojskowego ISAF w Afganistanie. Po ostatnim pobycie w PKW ISAF w Afganistanie Dowódca JW 1328 w Bielsku Białej zgodnie z uregulowaniami prawnymi z § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 z późn. zm.) – skierowaniem z [...] stycznia 2013 r. skierował M. L. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie celem wydania orzeczenia o jego zdolności do zawodowej służby wojskowej – po zakończeniu pełnienia służby poza granicami państwa. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie, w oparciu o przeprowadzone wyniki konsultacji i kart informacyjnych szpitala, orzekła o potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego w wymiarze 2 miesięcy. Po zakończeniu urlopu zdrowotnego Dowódca JW 1328 Bielsko Biała skierował M. L. ponownie do RWKL w Krakowie – celem orzeczenia o zdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej. RWKL w Krakowie po przeprowadzeniu konsultacji lekarskich oraz uwzględnieniu w toku postępowania sprawy dokumentów orzeczniczo-lekarskich całości sprawy, w tym będących podstawą do wydania orzeczenia o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego, wydała, na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 z późn. zm.) oraz § 5 i 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) w dniu [...] czerwca 2013 r. orzeczenie nr [...], w którym stwierdziła u orzekanego schorzenie powodujące niezdolność orzekanego do służby wojskowej w postaci [...] – § 54 pkt 6, a także – jako schorzenia współistniejące – [...] – § 34 pkt 5 oraz [...] – § 63 pkt 1. W związku z powyżej wskazanym rozpoznaniem RWKL orzekła, że orzekany jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kat. N zał. 1 grupa II. Ponadto stwierdziła, że rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową, zaliczyła orzekanego do III grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia – od czerwca 2013 r. (z terminem badania kontrolnego czerwiec 2016 r.), a także nie zaliczyła orzekanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Od powyższego orzeczenia do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej odwołał się M. L., w części dotyczącej rozpoznanych u niego schorzeń, ich związku ze służbą wojskową, a także określeniem kategorii inwalidztwa. Uzasadniając swoje odwołanie, żołnierz wskazał, że przyczyną wykrytej u niego [...] jest leczenie farmakologiczne po przebytych traumatycznych wydarzeniach. [...] jest również skutkiem sytuacji stresowych w trakcie pełnienia służby w Afganistanie, spowodowanych stresem fizycznym oraz psychicznym. Ponadto stwierdził, że pozostałe wykryte u niego schorzenia pozostają w związku z pełnioną przez niego służbą w Afganistanie i są spowodowane atakami na bazę, w której służył. W związku z powyższym M. L. zanegował zakwalifikowanie go do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz stwierdził, że stwierdzone choroby oraz inwalidztwo powinno zostać uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową. Ponadto zaznaczył, że skierowanie go na urlop zdrowotny tylko pogorszyło jego stan zdrowia. W wyniku rozpatrzenia odwołania, w dniu [...] marca 2014 r., na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 12 pkt 2 oraz § 27 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2006 r. Nr 12, poz. 75 z późn. zm.), Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wydała orzeczenie nr [...], którym utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w Krakowie nr [...] z [...] czerwca 2013 r. CWKL po analizie przedłożonej dokumentacji przez RWKL Kraków stwierdziła, że komisja wydająca orzeczenie właściwie rozpoznała schorzenia ad 1 do ad 3 oraz uznała orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (Kat. N, Zał. nr 1 Gr. II). Komisja orzekła o inwalidztwie III grupy z ogólnego stanu zdrowia ze względu na schorzenie – [...] – § 54 pkt 6. Zaznaczono przy tym, że rozpoznanie zostało oparte na przeprowadzonej konsultacji endokrynologicznej oraz poprzedzone hospitalizacją w Klinicznym Oddziale Endokrynologii 5 WSK w Krakowie. W trakcie hospitalizacji wykonano MRI przysadki mózgowej, w którym stwierdzono [...] oraz w badaniach hormonalnych stwierdzono [...]. W epikryzie wypisowej zalecono pacjentowi [...] z uwagi na [...], oszczędzający tryb życia z unikaniem stresów, stałą kontrolę w Poradni Endokrynologicznej i okresową kontrolę hormonów zależnych od gruczołu przysadkowego. Jednocześnie wskazano, że rozpoznane u niego schorzenie nie występuje w Zał. nr 1 ani Zał. nr 2 do rozporządzenia MON z 31 marca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 62, poz. 567 z późn. zm.), które dotyczy wykazu chorób w związku ze szczególnymi właściwościami służby wojskowej. Ponadto w dokumentacji służbowej od Dowódcy macierzystej JW nie stwierdzono warunków o szczególnych właściwościach na zajmowanym stanowisku. CWKL nie stwierdziła podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. M. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie, ponownie kwestionując niezakwalifikowanie go do II grupy inwalidztwa i równocześnie zakwalifikowanie inwalidztwa jako niezwiązanego ze służbą wojskową. Podkreślił, że w trakcie służby w Afganistanie, po jednym z ostrzałów bazy, w której stacjonował, wystąpiły u niego silne zawroty głowy, z którymi zwrócił się do lekarza wojskowego. Jednak w wyniku braku odpowiednich badań została postawiona błędna diagnoza. Natomiast po powrocie do kraju został skierowany na urlop zdrowotny, co pogorszyło jego stan zdrowia. Ponadto nie został objęty opieką przysługującą żołnierzom powracającym ze służby w Afganistanie. Postanowieniem z 17 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, między innymi, że kwestia orzeczeń wojskowych komisji lekarskich była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wyroku z 9 marca 2005 r. (sygn. akt OSK 1203/04), gdzie wskazano, że komisje te orzekają w dwóch reżimach prawnych, a ich orzeczenia dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy – zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z 29 maja 1074 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 460 ze zm.), czy wreszcie ustawa z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że M. L. przedmiotem swojej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] marca 2014 r. nr [...]. Jednakże jego zarzuty nie dotyczyły ustalenia jego zdolności do służby w armii. Skupiono się natomiast na kwestiach dotyczących powstałych u niego schorzeń, zakwalifikowania go do konkretnej grupy inwalidztwa, a przede wszystkim stwierdzenia braku związku pomiędzy wystąpieniem chorób i inwalidztwa ze służbą wojskową. Zgodnie zaś z poczynionymi wcześniej uwagami, tego typu zarzuty nie mogą być rozpoznawane przez sądy administracyjne, albowiem nie są one władne, aby rozstrzygać kwestie medyczne. M. L. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z 17 października 2015 r., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie: – art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez zaniechanie rozstrzygnięcia sprawy nie będąc związanym zarzutami skargi złożonej przez skarżącego nie posiadającego wiadomości specjalnych (prawniczych), pomimo tego, że zaskarżone Orzeczenie CKWL w Warszawie oraz RWKL w Krakowie nosiło szereg wad kwalifikowanych, których występowanie jawiło się – jako oczywiste – vide art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.; – art. 151 p.p.s.a. przez wadliwe ustalenie, że skarga dotyczy orzeczenia o inwalidztwie wojskowym, gdy tymczasem zaskarżone orzeczenia obu instancji wydane zostały w toku postępowania orzeczniczego, mającego, co do zasady, ustalić dalszą zdolność do zawodowej służby wojskowej skarżącego, bowiem chwili toczącego się postępowania był on żołnierzem w służbie czynnej. Mariusz Leśniewski wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie – w całości; 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych; 3. skierowanie sprawy na rozprawę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.: "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zarzuty skargi nie dotyczyły ustalenia zdolności skarżącego do służby w armii, ale kwestii dotyczących powstałych u skarżącego schorzeń, zakwalifikowania go do konkretnej grupy inwalidztwa, a przede wszystkim stwierdzenia braku związku pomiędzy wystąpieniem chorób i inwalidztwa ze służbą wojskową – a tego typu zarzuty nie mogą być rozpoznawane przez sądy administracyjne, ponieważ nie są one władne, aby rozstrzygać kwestie medyczne. Sąd pierwszej instancji pominął jednak fakt, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a nie był związany zarzutami skargi. Orzeczenie z [...] czerwca 2013 r. zostało wydane "w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej", na podstawie, między innymi, art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w brzmieniu: "Zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją."). Zawarto w nim szereg punktów, w tym określenie kategorii zdolności do służby wojskowej i określenie trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Zostało następnie utrzymane w mocy orzeczeniem z [...] marca 2014 r. W związku z tym, od orzeczenia z [...] marca 2014 r. przysługuje – we właściwym zakresie – skarga do sądu administracyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie należy bowiem – w zakresie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej – do tej grupy orzeczeń wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie, która obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy – zdolność do służby wojskowej. Skargę taką wniósł M. L.. W tej sytuacji, w kontekście art. 134 § 1 p.p.s.a., dokładna treść zarzutów skargi miała drugorzędne znaczenie. Ze skargi nie wynika zaś, aby zakresem zaskarżenia objęto tylko część orzeczenia z [...] marca 2014 r. Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się więc zasadne. Nie ma podstaw prawnych do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Nie ma również podstaw do skierowania sprawy na rozprawę. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.