II OZ 336/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. F. działającego jako kurator spadku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 479/14 pozostawiające wniosek W. F. działającego jako kurator spadku z dnia 10 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi W. F. działającego jako kurator spadku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia realizacji zadań z zakresu gospodarki leśnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 479/14 pozostawił bez rozpoznania wniosek W. F. działającego jako kurator spadku z dnia 10 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 479/14 oddalono skargę W. F. działającego jako kurator spadku. Skarżący wnioskiem z dnia 10 listopada 2014 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do wniosku dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku PPF. Wniosek nie obejmował danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów, gdyż skarżący twierdzi, że działając jako kurator spadku nie ma takiego obowiązku, bowiem sprawa nie dotyczy bezpośrednio jego ani jego interesu prawnego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie rubryk od 6 do 11 (druku PPF) oraz podpisanie formularza zgodnie z zawartym pouczeniem. Wraz z wezwaniem wysłano skarżącemu druk PPF. Jednocześnie pouczono skarżącego, że wypełniony i podpisany formularz należy nadesłać do sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wobec niewykonania zobowiązania, zarządzeniem z dnia 18 lutego 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku pozostawił wniosek z dnia 10 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W. F. działający jako kurator spadku wniósł sprzeciw od tego zarządzenia. W sprzeciwie ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata twierdząc, że jako zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwolniony jest też od opłat za ustanowienie adwokata. Przywołał na poparcie swego stanowiska postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r. w sprawie sygn. akt II OZ 112/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał art. 252 § 2 i art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. i wskazał, że skarżący mimo przesłania mu stosownego formularza celem wypełnienia, wraz z pouczeniem o skutkach niezłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, obowiązku tego nie wypełnił w terminie zakreślonym przez referendarza sądowego w zarządzeniu z dnia 16 stycznia 2015 r. Skarżącemu ponownie został przesłany formularz PPF (doręczony dnia 22 stycznia 2015 r.) ze zobowiązaniem do jego wypełnienia i odesłania. Tym samym zasadne jest na podstawie art. 257 p.p.s.a. pozostawienie wniosku z dnia 10 listopada 2014 r. bez rozpoznania. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Sąd wyjaśnił, że kwestia ustawowego zwolnienia kuratora sądowego od kosztów sądowych, stosownie do treści art. 239 pkt 3 p.p.s.a., nie budzi w niniejszej sprawie wątpliwości. Po wniesieniu skargi i sprecyzowaniu jej co do osoby skarżącego (zob. pismo procesowe k. 26) jako wyłącznie działającego w charakterze kuratora spadku W. F. Przewodnicząca Wydziału II uchyliła zarządzenie z dnia 31 lipca 2014 r., które dotyczyło wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (zob. zarządzenie k. 29). Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. poinformowano również skarżącego, że jako kurator spadku jest zwolniony od kosztów sądowych (zob. zarządzenie i pismo k. 21, 22, doręczone skarżącemu kuratorowi w dniu 5 sierpnia 2014 r.). Jednakże ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych, o którym mowa w art. 239 p.p.s.a., nie obejmuje ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter szerszy, poza zwolnieniem od kosztów sądowych (w tym przypadku zwolnienie wynika z ustawy), przewiduje też możliwość ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Aby zatem ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w takim zakresie należy złożyć wniosek, który podlega rozpoznaniu na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246, art. 252 p.p.s.a., w konsekwencji też powinien być złożony na wypełnionym formularzu PPF, ze skutkami wynikającymi z art. 257 p.p.s.a. W dołączonym do sprzeciwu postanowieniu NSA z dnia 18 lutego 2015 r. w sprawie sygn. akt I OZ 112/15 Sąd ten między innymi przedstawia stanowisko odnośnie zastosowania art. 239 pkt 3 p.p.s.a. w stosunku do kuratora spadku, w sytuacji dotyczącej jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Kwestia ta jednak dla sądu orzekającego w niniejszej sprawie, jak to już zaznaczono, jest niewątpliwa, natomiast wniosek kuratora spadku w niniejszej sprawie dotyczy ustanowienia adwokata, a to pozostaje poza dyspozycją wskazanego przepisu. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 257 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, podnosząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że nie przysługuje mu jako kuratorowi spadku udzielenie prawa pomocy w formie ustanowienia adwokata z urzędu i zwolnienia z kosztów od jego powołania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Niezachowanie określonego w ww. przepisie wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 74). Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie W. F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w którym wskazał, że występuje w sprawie jako kurator spadku, w skład którego wchodzą grunty leśne, objęte niniejszym postępowaniem. Jako kurator nie dysponuje żadnym majątkiem osób, które reprezentuje. W sprawie występuje wyłącznie jako kurator spadku i nie reprezentuje własnych interesów. Sąd uznał, że złożony wniosek jest niekompletny i zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie rubryk od 6 do 11 (druku PPF) oraz podpisanie formularza zgodnie z zawartym pouczeniem. Wraz z wezwaniem wysłano skarżącemu druk PPF. Jednocześnie pouczono skarżącego, że wypełniony i podpisany formularz należy nadesłać do sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Należy jednak zauważyć, że w sytuacji, gdy z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy występuje kurator spadku, miarodajny do rozpoznania wniesionego żądania pozostaje stan masy spadkowej, a nie sytuacja majątkowa kuratora. Wnioskodawca wyraźnie wskazał, że w sprawie występuje wyłącznie jako kurator spadku i nie reprezentuje własnych interesów. Brak było zatem podstaw do wzywania W. F. działającego jako kurator spadku do nadesłania wypełnionego formularza PPF w zakresie dotyczącym jego sytuacji majątkowej, a tym samym, wobec niewykonania tego wezwania pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd I instancji dokona oceny zasadności ustanowienia dla wnioskodawcy zawodowego pełnomocnika. Na marginesie wyjaśnić skarżącemu należy, że nie ma on obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co wynika z art. 239 pkt 3 p.p.s.a. Jednakże ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych, o którym mowa w art. 239 p.p.s.a., nie obejmuje ustanowienia zawodowego pełnomocnika, co prawidłowo wyjaśnił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Dlatego konieczne jest wystąpienie do Sądu ze stosownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, co też skarżący uczynił. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5