I FSK 244/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 879/14 w sprawie ze skargi G. C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 879/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie ze skargi G.C. uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej czynności windykacyjnych oraz wezwań do zapłaty wskazując, że w tej sprawie występuje w roli pożyczkodawcy. Z opisanego stanu faktycznego wynika, że Firma FHU G. (Pożyczkodawca) udziela pożyczek klientom do kwoty 1000 zł na okres jednego miesiąca za pośrednictwem firmy "X" (Pośrednik). W przypadku, gdy klient nie zwróci w umówionym terminie pożyczki, po 14 dniach zostaje wysłane lub bezpośrednio zawożone wezwanie do zapłaty, za które nalicza się opłatę w wysokości 50 zł, a po kolejnych 7 dniach od wystawienia wezwania, jeżeli klient w dalszym ciągu nie ureguluje zaległości, podejmowane są czynności windykacyjne (przez czynności windykacyjne rozumie się wizytę w miejscu zamieszkania lub w zakładzie pracy) i naliczane są koszty windykacyjne w wysokości 100 zł (są to koszty na przestrzeni całego okresu windykacji). Dalej wskazano, że czynności powyższe tzn. wystawienie wezwania do zapłaty i czynności windykacyjne prowadzi firma "X" (Pośrednik) na podstawie umowy z Pożyczkodawcą. Jeśli klient odda Pośrednikowi kwotę pożyczki, wpłata rozliczana jest w następującej kolejności: koszty windykacji, wezwanie do zapłaty, odsetki przeterminowane, należność główna. Pośrednik za swoje czynności windykacyjne wystawia fakturę VAT, w której nalicza należny podatek VAT. Natomiast Pożyczkodawca od zaksięgowanych wartości brutto z pozycji windykacja wyciąga, nalicza i odprowadza podatek VAT. Z kolei w przypadku, gdy Pośrednik bezskutecznie windykuje należność, nie wystawia faktury VAT. Należność od pożyczkobiorcy trafia do egzekucji komorniczej, komornik egzekwuje kwotę, która jest rozliczana w kolejności: 100 zł za windykację, 50 zł za wezwanie do zapłaty, odsetki i należność główna, w tym przypadku Pożyczkodawca z należności wyodrębnia kwotę VAT i rozlicza podatek. W związku z powyższym stanem faktycznym zadano następujące pytania: 1. Czy pożyczkodawca prawidłowo nalicza podatek VAT od czynności windykacyjnych i wezwań do zapłaty? 2. Czy słusznie wyodrębnia kwotę VAT i rozlicza podatek od czynności windykacyjnych i wezwań do zapłaty? W ocenie wnioskodawcy ( Pożyczkodawcy) pobierane, na podstawie jednego z paragrafów umowy pożyczki gotówkowej, opłaty za wezwanie do zapłaty oraz za czynności windykacyjne, nie stanowią wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług i jako takie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Pożyczkodawca nie powinien zatem naliczać podatku VAT z tytułu wystawionych wezwań do zapłaty oraz zrealizowanych czynności windykacyjnych. W dniu 19 lutego 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów, wydał indywidualną interpretację uznając stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. Organ stwierdził, że usługi windykacyjne obejmujące czynności windykacyjne, świadczone przez Pośrednika na rzecz wnioskodawcy, który następnie ich kosztami obciąża Pożyczkobiorcę, nie stanowią czynności udzielenia pożyczki jak też nie stanowią czynności związanych z obsługą udzielonej pożyczki, lecz mają na celu obsługę długu i podlegają opodatkowaniu stawką 23%. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji przepisów prawa podatkowego i zarzucił organowi naruszenie prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2a ustawy o VAT ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) dalej jako ustawa o VAT, poprzez uznanie, że pożyczkodawca nabywając usługi windykacyjne od pośrednika i obciążając pozostającego w zwłoce pożyczkobiorcę kosztami tych czynności, świadczy na rzecz pożyczkobiorcy usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W pisemnych motywach wyroku Sąd stwierdził, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy pobierane przez Pożyczkodawcę, na podstawie jednego z paragrafów umowy pożyczki gotówkowej, opłaty za wezwanie do zapłaty oraz za czynności windykacyjne podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i czy pożyczkodawca powinien naliczać od nich podatek VAT. Sąd w niniejszej sprawie, po analizie akt doszedł do wniosku, iż jedynie działania wykonywane przez Pośrednika na rzecz skarżącego stanowią usługę objętą podatkiem od towarów i usług i podlegają opodatkowaniu stawką VAT 23%. W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 146 § 1 oraz art. 155 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi strony skarżącej, uchylenie zaskarżonej interpretacji, przekroczenie przez Sąd I instancji granic przedmiotowej sprawy, wskazywanie w treści uzasadnienia wyroku elementów stanu faktycznego, które ze względu na granice wniosku strony skarżącej nie mogły być uwzględnione przez organ dokonujący interpretacji, nieprawidłową ocenę przedstawionego we wniosku stanu faktycznego poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że: a) Pośrednik otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 50 zł za wezwanie do zapłaty oraz 100 zł za czynności windykacyjne, b) tylko Pośrednik wykonuje czynności związane z obsługą długu i nie występuje w okolicznościach sprawy refakturowanie kosztów. 2. prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż skarżący żądając zwrotu pożyczki i mocując Pośrednika do działań windykacyjnych w swoim imieniu nie świadczy usług tylko dochodzi należnego mu długu i tylko Pośrednik wykonuje usługę i z tego tytułu wystawia skarżącemu stosowną fakturę, podczas gdy prawidłowe rozumowanie ww. norm prawnych na tyle przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, prowadzi do wniosku, iż to Skarżący jest podmiotem świadczącym usługę związaną z obsługą długu na rzecz Pożyczkobiorcy, który to refakturuje na Pożyczkobiorcę koszty wezwania i czynności windykacyjne więc zastosowanie w przedmiotowej sprawie znaleźć powinien art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. Wskazując na powyższe pełnomocnik organu wniósł na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo Sąd I instancji w przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym uznał, że świadczone czynności związane są ze ściąganiem długów i polegają na prowadzeniu windykacji należności na zlecenie skarżącego i na jego konto, z którego to tytułu Pośrednik otrzymuje wynagrodzenie w kwocie odpowiednio 50 zł i 100 zł. Zasadnie przy tym Sąd zwrócił uwagę, że ściąganie długów, co wynika z pkt 5 w poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy o VAT, jest wyłączone ze zwolnienia od podatku. Prawidłowo też Sąd wskazując, że usługi polegające na ściąganiu długów należy rozumieć szeroko uznał, że za czynności takie nie można uznać działania skarżącego polegającego na refakturowaniu na Pożyczkobiorcę kosztów wezwania i czynności windykacyjnych w miejscu zamieszkania czy zakładzie pracy poniesionych uprzednio przez Pożyczkodawcę na rzecz Pośrednika. Pożyczkodawca bowiem żądając zwrotu pożyczki i mocując Pośrednika do działań windykacyjnych w swoim imieniu nie świadczy usług tylko dochodzi należnego mu długu, niewątpliwie więc to Pośrednik wykonuje usługę i z tego tytułu wystawia Pożyczkodawcy stosowną fakturę. Prawidłowo też Sąd I instancji ocenił, że pobierane - zgodnie z § 10 pkt 3 umowy - koszty związanie z niewykonaniem przez Pożyczkobiorcę zobowiązania (za wezwanie do zapłaty 50 zł i za czynności windykacyjne do 100 zł) powiększają jedynie wierzytelność z tytułu udzielonej pożyczki, której zwrot Pożyczkodawca usiłuje wyegzekwować. W tej sytuacji, trafnie Sąd konkludował, że nie do przyjęcia byłoby zatem stwierdzenie, że Pożyczkodawca sam sobie świadczy usługi windykacyjne. Zważywszy, że Sąd I instancji, wbrew temu co twierdzi kasator, odniósł się do przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego, za niezasadne należało uznać zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Z uwagi na powyższe skarga kasacyjna, jako nie mająca usprawiedliwionych podstaw została przez Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 P.p.s.a., oddalona.