VI SA/Wa 2734/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-12
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Zbigniew Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka P. S.A., będąca jednocześnie przewoźnikiem kolejowym i zarządcą infrastruktury kolejowej, naruszyła przepisy ustawy o transporcie kolejowym poprzez łączenie tych dwóch działalności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezes Urzędu Transportu Kolejowego prawidłowo ustalił, iż spółka P. S.A. naruszyła art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, łącząc działalność w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej. Sąd potwierdził, że definicje ustawowe infrastruktury kolejowej, linii kolejowej i zarządcy infrastruktury, a także definicje unijne, wspierają stanowisko organu. Sąd oddalił skargi, uznając rozstrzygnięcia organu za zgodne z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (UTK) stwierdzającej naruszenie przez P. S.A. przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, polegające na łączeniu działalności przewozowej z funkcjami zarządcy infrastruktury. Po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UTK utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Skargi na decyzję Prezesa UTK wniosły spółka I. oraz spółka P. S.A., kwestionując sposób rozstrzygnięcia sprawy, brak nałożenia kar pieniężnych oraz wykładnię przepisów dotyczących infrastruktury kolejowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. spraw ze skarg I. w W. oraz P.S. A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o transporcie kolejowym oddala skargi
W dniu w dniu [...] grudnia 2011 r. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego na podstawie art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy
z dnia 28 marca 2003 r. ((Dz. U. 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm., zwanej dalej "ustawą o transporcie kolejowym") o transporcie kolejowym, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec P. S.A. w sprawie zapewnienia przewoźnikom kolejowym niedyskryminującego dostępu do infrastruktury kolejowej, o czym poinformował spółkę.
Do akt postępowania zostały dołączone pisma przewoźników dotyczące przekazania informacji na temat występowania przypadków utrudniania lub ograniczania ze strony zarządców dostępu do infrastruktury punktowej.
W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. Z. wystąpił na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. z wnioskiem o dopuszczenie go na prawach strony do udziału w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] na podstawie art. 31 § 2 w związku z art. 31 § 3 i art. 123 k.p.a., Prezes UTK, dopuścił Z. do udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony.
Po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania administracyjnego, zgromadzeniu obszernej dokumentacji częściowo objętej tajemnicą przedsiębiorstwa decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego stwierdził naruszenie przez P. S.A. przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, polegające na łączeniu przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej. Wyznaczył termin na usunięcie wskazanych nieprawidłowości do dnia 31 grudnia 2013 r. i nadał decyzji w całości rygor natychmiastowej wykonalności, mając na względzie interes społeczny.
W dniu [...] czerwca 2013 r. I. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wnosząc o potwierdzenie, że zarządzana przez P. S.A. infrastruktura znajdująca się w rejonie M. i S., o której mowa w uzasadnieniu decyzji, stanowi infrastrukturę kolejową w rozumieniu ustawy
o transporcie kolejowym, a w konsekwencji, że musi ona być udostępniania innym przewoźnikom kolejowym na równych i niedyskryminujących zasadach. Ponadto wniosła o nałożenie na P. S.A. kary pieniężnej, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, g, i, j oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został także przez P. S.A. W złożonym wniosku P. S.A. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i o umorzenie postępowania I instancji na podstawie art. 105 k.p.a. jako bezprzedmiotowego, poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia art. 5 ust 3 ustawy o transporcie kolejowym, tj. że P. S.A. nie łączyło działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 13 ust. 6 i 6a w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym po rozpatrzeniu wniosku spółki P. S.A.
z siedzibą w W. oraz I., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez P. S.A. przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, polegającego na łączeniu przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, po jego wnikliwej
i wszechstronnej analizie oraz odniesieniu się do wszystkich zarzutów i twierdzeń, Prezes UTK ponownie ustalił, że P. S.A. naruszyła przepis art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym zarządca nie jest uprawniony do wykonywania przewozów kolejowych,
z wyjątkiem wykonywania przewozów technologicznych dla własnych potrzeb,
z zastrzeżeniem ust. 4. Z przeprowadzonego przez Prezesa UTK postępowania wynika, że P. S.A. pełni funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej,
w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym.
Zdaniem organu w skład infrastruktury kolejowej wchodzą:
1) infrastruktura liniowa, obejmująca linie kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami, oraz
2) infrastruktura punktowa, którą stanowią inne budowle, budynki i urządzenia wraz
z zajętymi pod nie gruntami, w tym urządzenia na sieci kolejowej związane z obsługą pociągu, określone w części I ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie kolejowym, takie jak urządzenia zaopatrzenia w paliwo, stacje kolejowe, terminale kolejowe, stacje rozrządowe, tory i urządzenia do formowania składów pociągów czy tory postojowe.
W ocenie organu potwierdzenie powyższego znajduje się także w załączniku I do Rozporządzenia Komisji WE nr 851/2006 z dnia 9 czerwca 2006 r. określającego pozycje, które należy uwzględnić pod poszczególnymi nazwami w planach kont, stanowiącego załącznik I do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1108/70 (Dz.U.UE.L.2006.158.3), zwanego dalej "rozporządzeniem 851/2006". W podobny sposób elementy infrastruktury kolejowej określa także dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. (która powinna być implementowana przez państwa członkowskie najpóźniej do dnia 16 czerwca
2015 r.) w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz. U. UE. L.2012.343.32).
Jednocześnie organ stwierdził, iż P. wykonuje funkcje zarządcy infrastruktury. Zgodnie z definicją ustawową zarządcą infrastruktury jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie, przy czym funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty" (art. 4 pkt 7 ustawy
o transporcie kolejowym). W świetle natomiast definicji zawartej w art. 3 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1371/2007 z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L 2007.315.14), zwanego dalej "rozporządzeniem 1371", zarządca infrastruktury oznacza każdą instytucję lub przedsiębiorstwo odpowiedzialne
w szczególności za stworzenie i utrzymanie infrastruktury kolejowej lub jej części, zgodnie z definicją " instytucji zarządzającej infrastrukturą " zawartą w art. 3 Dyrektywy Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych ((91/440/EWG) (Dz. U. L 237 z 24.8.1991, str. 25), zwana dalej dyrektywą 91/440"), co może również obejmować zarządzanie systemami sterowania i bezpieczeństwa infrastruktury; funkcje zarządcy infrastruktury na sieci albo jej części mogą być powierzane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom."
W dalszej kolejności organ zauważył, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy
o transporcie kolejowym, zarządzanie infrastrukturą kolejową polega na:
1) budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej;
2) prowadzeniu ruchu pociągów na liniach kolejowych;
3) utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego;
4) udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych
i świadczeniu usług z tym związanych;
5) zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej. Niemniej jednak, wypełnianie wszystkich powyższych czynności możliwe jest tylko
w stosunku do podmiotów zarządzających całą infrastrukturą kolejową, gdyż większość obowiązków, o których mowa wyżej, mogą realizować jedynie zarządcy tej infrastruktury kolejowej, w skład której wchodzą linie kolejowe. Natomiast
w przypadku podmiotów zarządzających częścią infrastruktury kolejowej nie jest możliwe wykonywanie wszystkich powyższych powinności, w szczególności
w sytuacji gdy w skład zarządzanej przez zarządcę części infrastruktury kolejowej nie wchodzi linia kolejowa.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową lub częścią takiej infrastruktury, zdefiniowaną w art. 4 pkt 1 ustawy, bez względu na to, jaki jest zakres terytorialny zarządzanej infrastruktury kolejowej i jakie elementy tej infrastruktury są przez ten podmiot zarządzane, a także bez względu na tytuł prawny, którym dysponuje w stosunku do zarządzanej infrastruktury. Ponadto, podmiot taki musi wykonywać czynności polegające na zarządzaniu tą infrastrukturą kolejową, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, przy czym nie jest wymagane wykonywanie wszystkich wskazanych w tym przepisie działań,
a jedynie tych, które z uwagi na rodzaj posiadanej infrastruktury kolejowej są możliwe do wykonania. Zarządcą infrastruktury kolejowej może być każdy podmiot, bez względu na to, jaka jest jego struktura własnościowa i sposób finansowania. Dodatkowo, organ podkreślił, że do zakwalifikowania danego podmiotu jako zarządzającego infrastrukturą kolejową nie jest konieczne, aby podmiot ten sam uważał się za takiego zarządcę. To czy dany podmiot jest zarządcą infrastruktury kolejowej jest oceniane bowiem wyłącznie na podstawie kryterium obiektywnego, przejawiającego się w spełnieniu wszystkich z omówionych powyżej przesłanek wynikających z art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym.
W ocenie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na postawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało ustalić, że P. S.A. zarządza liniami kolejowymi oraz infrastrukturą o której mowa w części I ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie kolejowym, którą tworzą głównie terminale kolejowe, tory ładunkowe, jak również tory dojazdowe do bocznic różnych użytkowników, tory boczne, tory wyciągowe, tory do formowania pociągów, tory postojowe, tory odstawcze terminali, place za- i wyładunkowe oraz rampy.
Organ zauważył, że znaczną część wskazanych wyżej elementów majątku pozostającego we władaniu P. (głównie na podstawie umowy [...]) stanowią terminale kolejowe, które wchodzą w skład infrastruktury kolejowej, pod warunkiem, ze znajdują się na obszarze kolejowym. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 36c ustawy o transporcie kolejowym terminal kolejowy to "budynek lub budowla wraz z urządzeniami specjalistycznymi umożliwiające załadunek, wyładunek lub zestawianie pociągów towarowych lub integracją usług towarowego transportu kolejowego z innymi rodzajami transportu".
Ponadto Prezes zauważył, że definicję terminala, określa art. 2 ust 2c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 913/2010 z dnia 22 września 2010 r. w sprawie europejskiej sieci kolejowej ukierunkowanej na konkurencyjny transport towarowy (Dz.Urz.UEL.2010.276.22), zgodnie z którym "terminal" oznacza obiekt położony na trasie korytarza towarowego, zagospodarowany specjalnie, aby umożliwiać załadunek lub wyładunek towarów do/z pociągów towarowych oraz integrację usług kolejowego transportu towarowego
z usługami transportu drogowego, morskiego, rzecznego i lotniczego, albo formowanie lub modyfikację składu pociągów towarowych, a także, w razie potrzeby, przeprowadzanie procedur granicznych na granicach z europejskimi państwami trzecimi.
Z powyższych definicji zdaniem Prezesa jednoznacznie zatem wynika, że terminale kolejowe są ważnym ogniwem dla transportu kolejowego, bez których nie funkcjonowałby kolejowy przewóz ładunków.
Organ zauważył, że o fakcie, iż P. S.A. jest w posiadaniu linii kolejowych i faktycznie nimi zarządza świadczy również tabela 2 zatytułowana Linie zarządzane przez spółki utworzone przez P. S.A., dołączona do Instrukcji Id-12 (D-29) zatytułowanej: Wykaz linii, stanowiącej załącznik do zarządzenia Nr 1/2009 Zarządu P. S.A. z dnia 9 lutego 2009 r. (stan na dzień 20 grudnia 2012 r. oraz na dzień 12 listopada 2013 r.) Z tabeli tej można bowiem wyczytać, że w rubryce zatytułowanej "zarządca infrastruktury" P. S.A. widnieje w czterech pozycjach w odniesieniu do linii: [...].
Prezes UTK badając wypełnianie przez P. S.A. przesłanek ustawowych pozwalających na określenie Spółki mianem zarządzającego częścią infrastruktury kolejowej ustalił także, że Spółka dokonuje również budowy
i utrzymania posiadanej części infrastruktury, prowadzi ruch pociągów na liniach kolejowych oraz zarządza nieruchomościami wchodzącymi w jej skład. Tym samym wykonuje kolejne czynności związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową.
W ramach swojej działalności spółka buduje i modernizuje bowiem tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną.
Mając na uwadze przedstawione wyżej interpretacje definicji: zarządca infrastruktury kolejowej, infrastruktura kolejowa i zarządzanie infrastrukturą kolejową, a także stan faktyczny ustalony w niniejszym postępowaniu, Prezes UTK na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (ustalenia poczynione na podstawie m.in. [...] stwierdził, że P. S.A. pełni funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym. Spółka posiada bowiem m.in. linie kolejowe, kolejowe stacje towarowe czy terminale kolejowe usytuowane na obszarze kolejowym, czyli składowe infrastruktury kolejowej. Dysponuje także częścią infrastruktury kolejowej i w ujęciu funkcjonalnym podejmuje czynności, które wchodzą w zakres zarządzania częścią infrastruktury kolejowej, tj. buduje i modernizuje tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną, a także zarządza wchodzącymi w skład posiadanej infrastruktury kolejowej, nieruchomościami.
Jednocześnie Prezes UTK podkreślił, że nie wszystką jednak infrastrukturę będącą w zarządzie spółki P. S.A. należy zakwalifikować do infrastruktury kolejowej, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Dotyczy to m.in. linii znajdujących się w warsztatach naprawczych taboru kolejowego, zajezdniach
i lokomotywowniach, oraz prywatnych linii i bocznic, które służą do realizacji własnych potrzeb spółki. Taką infrastrukturę można określić, jako infrastrukturę technologiczną, niezbędną do prowadzenia działalności przewoźnika kolejowego.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Prezes UTK ustalił ponadto, że na dzień wydania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i niniejszej decyzji P. S.A. było przede wszystkim przewoźnikiem kolejowym. Potwierdzeniem powyższego jest przepis art. 4 ust. 9 ustawy o transporcie kolejowym, zgodnie
z którym: przewoźnik kolejowy to przedsiębiorca, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe lub świadczy usługę trakcyjną". Uprawnienia spółki do wykonywania przewozów kolejowych potwierdzają wydane przez Prezesa UTK licencje: na wykonywanie przewozów kolejowych rzeczy nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., na wykonywanie przewozów kolejowych osób nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. oraz na udostępniane pojazdów trakcyjnych nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r.
Na fakt posiadania przez spółkę P. infrastruktury kolejowej wskazuje ponadto okoliczność, korzystania w niektórych lokalizacjach ze zwolnień podatkowych dla infrastruktury kolejowej, która powinna być udostępniana. Zgodnie bowiem z treścią art. 8 ustawy o transporcie kolejowym, grunty zajęte pod infrastrukturę kolejową są zwolnione od opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Przepis dotyczy wyłączenie gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową i nie obejmuje gruntów, na których znajdują się bocznice kolejowe. Potwierdzeniem powyższego jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt V CSK 121/08, zgodnie z którym "grunt, na którym usytuowana jest bocznica kolejowa, nie jest zwolniony z opłat z tytułu użytkowania wieczystego".
Stosownie do art. 7 ust 1 pkt 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty, jeżeli zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Ustawodawca uzależnił zatem zwolnienie od tego, czy dana budowla wchodzi w skład infrastruktury kolejowej,
w sytuacji, gdy istnieje obowiązek ich udostępniania. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2014/10, w którym Sąd stwierdził, że "w art 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy mowa jest o zwolnieniu od podatku budowli wchodzących w skład infrastruktury kolejowej oraz zajętych pod nie gruntów, jeżeli zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Sformułowanie "zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania" należy rozumieć w ten sposób, że zarządca ma obowiązek jedynie pozostawania
w gotowości do udostępniania budowli w każdym czasie licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Zwolnione od podatku są te budowle, których zarządca ma obowiązek ich udostępnienia, jeśli zwróci się o to właściwy podmiot. Czym innym jest być zobowiązanym do udostępniania budowli, a czym jest udostępniać budowle."
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Prezesa UTK uzasadnione jest twierdzenie, że P. S.A. narusza przepis art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, na skutek łączenia działalności w zakresie przewozów kolejowych
z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej.
Ponadto, mając na uwadze konieczność niezwłocznego zapewnienia dostatecznej konkurencji na rynku kolejowym, przejawiającej się w dostępie przewoźników kolejowych, do infrastruktury kolejowej znajdującej się w zarządzie P. S.A., a także mając na uwadze interes konsumentów przewoźników towarowych, zasadnym było również nadanie decyzji wydanej w I instancji, na podstawie art. 13 ust. 6a ustawy o transporcie kolejowym, rygoru natychmiastowej wykonalności.
Ponadto Prezes odniósł bardzo szczegółowo do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez P. S.A. oraz I. we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. I. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:
1. Przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 104 §2 k.p.a. poprzez brak stanowczego stwierdzenia w decyzji, że fakt łączenia przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury prowadził (a nie "mógł prowadzić" jak wynika z decyzji) do dyskryminacji innych przewoźników przez P. S.A. w dostępie do infrastruktury kolejowej, co Prezes UTK powinien był uczynić ze względu na zakreślony przez siebie przedmiot postępowania tj. zapewnienie przewoźnikom kolejowym niedyskryminującego dostępu do infrastruktury kolejowej.
2) Przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym poprzez niewypełnienie przez Prezesa UTK nałożonych na niego obowiązków
w przedmiocie nadzoru nad zapewnieniem niedyskryminującego dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej, w tym przewoźników mających siedzibę w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej,
- art. 66 ust. 2 i 2a) ustawy o transporcie kolejowym poprzez brak nałożenia na P. kary pieniężnej, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, g, i, j,
- art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, zgodnie z trybem przewidzianym w art. 66 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, mimo że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zgodnie z trybem przewidzianym w art. 66 ust. 2a) ustawy o transporcie kolejowym.
Izba zaskarżyła rozstrzygnięcie w części, wnosząc o:
1) uchylenie decyzji Prezesa UTK z dnia 31 grudnia 2013 r. w część, w której stwierdza ona jedynie w sposób hipotetyczny, że P. S.A. mogło naruszać zasadę niedyskryminacji innych przewoźników kolejowych w dostępie do infrastruktury kolejowej, i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia celem stanowczego stwierdzenia, że P. S.A. naruszyło zasadę równego dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej,
2) uchylenie decyzji Prezesa UTK z dnia [...] grudnia 2013 w części dotyczącej uznania przez Prezesa UTK, że brak jest podstaw do nałożenia na P. S.A. kary pienię o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, g, i, j oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia celem nałożenia na P. S.A. przez Prezesa UTK kary pieniężnej z powyższych tytułów,
3) zasądzenie na rzecz I. zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi I. rozwinęła powyższe zarzuty, podnosząc
w pierwszej kolejności iż przysługuje jej legitymacja do wniesienia przedmiotowej skargi.
W ocenie I. Prezes UTK zasadnie stwierdził, że P. S.A. naruszyło art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, co jednoznacznie potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nakazał usuniecie nieprawidłowości.
W tym zakresie I. nie wniosła zastrzeżeń do przedmiotowego rozstrzygnięcia Prezesa UTK. Jednakże zdaniem strony skarżącej Prezes UTK w ramach kompetencji przyznanych mu na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy
o transporcie kolejowym powinien był w sposób stanowczy rozstrzygnąć, czy P. S.A. wykonując funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej przestrzegał zasady niedyskryminacji w dostępie do infrastruktury kolejowej, co jednoznacznie wynikało ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym do zadań Prezesa UTK, w zakresie regulacji transportu kolejowego, należy nadzór nad zapewnieniem niedyskryminującego dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej, w tym przewoźników mających siedzibę w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Prezes UTK czuwa nad zapewnieniem niedyskryminującego dostępu m.in. poprzez obserwację rynku i dokonywanie jego analizy, oraz przeprowadzanie kontroli, zarówno
w odniesieniu do zaistniałych już przypadków niezapewniania dostępu przewoźników kolejowych do infrastruktury kolejowej na niedyskryminujących zasadach, jak także
w stosunku do sytuacji, które stanowić mogą potencjalne zagrożenie niezapewnienia takiego dostępu. Tym samym zatem, w ocenie I. Prezes UTK zobowiązany był,
w szczególności mając na uwadze przedmiot postępowania określony w art. art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym, rozstrzygnąć w sposób definitywny, a nie jedynie hipotetyczny w wydanych przez siebie decyzjach z dnia [...] maja 2013 r. oraz [...] grudnia 2013 r. czy fakt łączenia przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury prowadził do dyskryminacji innych przewoźników w dostępie do infrastruktury kolejowej.
Ponadto, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym karze pieniężnej podlega zarządca, przewoźnik kolejowy lub użytkownik bocznicy kolejowej, który prowadzi działalność bez dokumentu uprawniającego, o którym mowa w art. 18 (art. 66 ust. 1 pkt 3 lit. a). W ocenie strony skarżącej zachodziły również przesłanki do nałożenia na spółkę P. kary pieniężnej.
Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. skargę wniosła również spółka C.S.A.
z siedzibą reprezentowana przez radcę prawnego M.W. zarzucając:
1.naruszenie art. 4 pkt 1 utk w zw. z art. 4 pkt 1a, 2, 4, 7, 8, 10 utk w zw. z art. 29 utk oraz części I pkt 1 i 2 Załącznika do utk poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię pojęcia infrastruktury kolejowej polegającą na przyjęciu, iż inne elementy infrastruktury kolejowej niż linia kolejowa stanowią infrastrukturę kolejową
w oderwaniu od linii kolejowej oraz polegające na dokonaniu wykładni pojęcia infrastruktury kolejowej z uwzględnieniem pozaustawowych przesłanek,
tj. okoliczności historycznych, podczas gdy prawidłowa wykładnia infrastruktury kolejowej powinna prowadzić do stwierdzania, iż inne, niż linie kolejowe elementy infrastruktury kolejowej, stanowią infrastrukturę kolejową w połączeniu z linią kolejową, w ramach sieci kolejowej oraz że historyczne zaszłości nie determinują pojęcia infrastruktury kolejowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że majątek P. stanowi infrastrukturę kolejową, P. zarządza infrastrukturą kolejową, a tym samym narusza zakaz,
o którym mowa w art. 5 ust. 3 utk;
2.naruszenie art. 4 ust. 36c utk w zw. art. 4 pkt 1, 4, 8, 10 utk, art. 29 ust. 1a,b utk, części I Załącznika do utk poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,
iż terminal kolejowy stanowi infrastrukturę kolejową, podczas gdy interpretacja pojęcia terminala kolejowego nie potwierdza takiej kwalifikacji i prowadzi do wniosku,
iż terminal kolejowy nie stanowi infrastruktury kolejowej, gdy nie wchodzi w skład sieci kolejowej, a jest położony na bocznicy kolejowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało kwalifikacją punktów ładunkowych posiadanych P. jako terminale kolejowe, stanowiące infrastrukturę kolejową, a nie jako bocznice kolejowe, nie stanowiące infrastruktury kolejowej;
3. naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wzięcie udziału w wydaniu decyzji
z dnia 31 grudnia 2013 r. pracowników organu, którzy podlegali z mocy prawa wyłączeniu od udziału w postępowaniu wszczętym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż brali udział w wydaniu poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2013 r.;
4. naruszenie art. 7, 75, 77, 78, 80 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w całości materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie dowodu ze stanowiska ministra właściwego ds. transportu, co miało istotny wpływ na jej wynik;
5. naruszenie art. 7, 77, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8, 11 k.p.a. poprzez niespójność, niepełność i nieprecyzyjność ustaleń oraz zważeń w treści decyzji, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i jego błędną ocenę, prowadzącą do utrudnienia jej wykonania przez adresata decyzji oraz uniemożliwienia dokonania kontroli sądowej zaskarżonego rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
6. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. art. 127 § 3 k.p.a. i w art. 15 k.p.a. polegające na wydaniu orzeczenia o utrzymaniu w mocy Decyzji Prezesa UTK z dnia [...] maja 2013 r. bez uwzględnienia wymogu ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie (uchybienie zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego) poprzez zredukowanie kompetencji orzeczniczych Prezesa UTK w zakresie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej tylko do kontroli prawidłowości postępowania prowadzonego przed tym organem
w związku z poprzedzającym je rozstrzygnięciem tego organu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec podniesionych zarzutów strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] grudnia 2013r., a także poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi spółka rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Dodatkowo swoje stanowisko I. i spółka P. podtrzymały
w złożonych do akt pismach procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym
w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego stwierdzająca naruszenia przez P. S.A. przepisu art. 5 ust. 3 ustawy
o transporcie kolejowym, polegającego na łączeniu przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej,
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013r. poz.1594 ze zm.), zgodnie
z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień
z zakresu kolejnictwa organ zobligowany jest wydać decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Mając na uwadze interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, organ może nadać takiej decyzji w całości lub w części rygor natychmiastowej wykonalności (art. 13 ust. 6a ustawy o transporcie kolejowym).
W wyniku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego Prezes Urzędu Transportu Kolejowego ustalił, że spółka P. dopuściła się naruszenia przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowy, łącząc działalność w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej.
W ocenie Sądu Prezes UTK prawidłowo ustalił, że P. S.A. pełni funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy
o transporcie kolejowym.
Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym, infrastrukturę kolejową tworzą "linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Natomiast linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2a ustawy o transporcie kolejowym, to "droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz
z zajętymi pod nie gruntami".
Organ zasadnie zatem ustalił, iż na infrastrukturę kolejową składają się zarówno: linie kolejowe (wraz z budynkami, budowlami i urządzeniami przeznaczonymi do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami) oraz inne budynki, budowle i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Wszystkie te elementy, stanowią infrastrukturę kolejową. Część infrastruktury kolejowej mogą także tworzyć "budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami" - przy założeniu, że są "usytuowane na obszarze kolejowym oraz przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy,
a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury". Do budowli takich należy zakwalifikować również kolejową infrastrukturę tzw. usługową, zapewniającą dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów. Analogicznie linie kolejowe usytuowane na obszarze kolejowym na terenie, na którym nie występują inne budowle oraz budynki są częścią infrastruktury kolejowej.
Powyższe potwierdza również uregulowanie zawarte w ust. 2 część I załącznika do ustawy o transporcie kolejowym, zgodnie z którym dostęp na sieci kolejowej do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także zapewnienie tej obsługi obejmujące korzystanie z:
1) urządzeń zaopatrzenia w paliwo;
2) stacji pasażerskich, ich budynków i innych urządzeń;
3) terminali kolejowych;
4) stacji rozrządowych;
5) torów i urządzeń do formowania składów pociągów;
6) torów postojowych;
7) obrządzania i innych udogodnień technicznych.
W podobny sposób elementy infrastruktury kolejowej określa także dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. (która powinna być implementowana przez państwa członkowskie najpóźniej do dnia 16 czerwca 2015 r.) w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz. U. UE. L.2012.343.32).
Prezes prawidłowo przyjął zatem, że w świetle powołanych przepisów wynika, że w skład infrastruktury kolejowej wchodzą:
1) infrastruktura liniowa, obejmująca linie kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami, oraz
2) infrastruktura punktowa, którą stanowią inne budowle, budynki i urządzenia wraz
z zajętymi pod nie gruntami, w tym urządzenia na sieci kolejowej związane z obsługą pociągu, określone w części I ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie kolejowym, takie jak urządzenia zaopatrzenia w paliwo, stacje kolejowe, terminale kolejowe, stacje rozrządowe, tory i urządzenia do formowania składów pociągów czy tory postojowe.
Jednocześnie zdaniem Sądu zgodzić należy się z organem, że P. wykonuje funkcje zarządcy infrastruktury. Zgodnie z definicją ustawową zarządcą infrastruktury jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie, przy czym funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty" (art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym).
W świetle natomiast definicji zawartej w art. 3 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1371/2007 z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L 2007.315.14), zwanego dalej "rozporządzeniem 1371", zarządca infrastruktury oznacza każdą instytucję lub przedsiębiorstwo odpowiedzialne w szczególności za stworzenie i utrzymanie infrastruktury kolejowej lub jej części, zgodnie z definicją" instytucji zarządzającej infrastrukturą " zawartą w art. 3 Dyrektywy Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych ((91/440/EWG) (Dz.U. L 237
z 24.8.1991, str. 25), zwana dalej dyrektywą 91/440"), co może również obejmować zarządzanie systemami sterowania i bezpieczeństwa infrastruktury; funkcje zarządcy infrastruktury na sieci albo jej części mogą być powierzane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom."
Art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, określa obowiązki zarządcy. Zgodnie z tym przepisem zarządzanie infrastrukturą kolejową polega na:
1) budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej;
2) prowadzeniu ruchu pociągów na liniach kolejowych;
3) utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego;
4) udostępnianiu tras pociągów dla przejazdu pociągów na liniach kolejowych
i świadczeniu usług z tym związanych;
5) zarządzaniu nieruchomościami wchodzącymi w skład infrastruktury kolejowej.
W ocenie Sądu Prezes Urzędu Transportu Kolejowego na postawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo ustalił, że P. S.A. zarządza limami kolejowymi oraz infrastrukturą o której mowa w części I ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie kolejowym, którą tworzą głównie terminale kolejowe, tory ładunkowe, jak również tory dojazdowe do bocznic różnych użytkowników, tory boczne, tory wyciągowe, tory do formowania pociągów, tory postojowe, tory odstawcze terminali, place za- i wyładunkowe oraz rampy.
Organ zauważył, że znaczną część wskazanych wyżej elementów majątku pozostającego we władaniu P. (głównie na podstawie umowy [...]) stanowią terminale kolejowe, które wchodzą w skład infrastruktury kolejowej, pod warunkiem, ze znajdują się na obszarze kolejowym. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 36c ustawy o transporcie kolejowym terminal kolejowy to "budynek lub budowla wraz z urządzeniami specjalistycznymi umożliwiające załadunek, wyładunek lub zestawianie pociągów towarowych lub integracją usług towarowego transportu kolejowego z innymi rodzajami transportu".
Organ zauważył, że o fakcie, iż P. S.A. jest w posiadaniu linii kolejowych i faktycznie nimi zarządza świadczy również tabela 2 zatytułowana Linie zarządzane przez spółki utworzone przez P. S.A., dołączona do Instrukcji Id-12 (D-29) zatytułowanej Wykaz linii, stanowiącej załącznik do zarządzenia Nr 1/2009 Zarządu P. S.A. z dnia 9 lutego 2009 r. (stan na dzień 20 grudnia 2012 r. oraz na dzień 12 listopada 2013 r.) Z tabeli tej można bowiem wyczytać, że w rubryce zatytułowanej "zarządca infrastruktury" P. S.A. widnieje w czterech pozycjach w odniesieniu do linii: [...].
Prezes UTK ustalił także, że spółka dokonuje również budowy i utrzymania posiadanej części infrastruktury, prowadzi ruch pociągów na liniach kolejowych oraz zarządza nieruchomościami wchodzącymi w jej skład. Tym samym wykonuje kolejne czynności związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową. W ramach swojej działalności spółka buduje i modernizuje bowiem tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną.
Powyższe ustalenia pozwalały na stwierdzenie, że P. S.A. pełni funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej, w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy
o transporcie kolejowym. Spółka posiada bowiem m.in. linie kolejowe, kolejowe stacje towarowe czy terminale kolejowe usytuowane na obszarze kolejowym, czyli składowe infrastruktury kolejowej. Dysponuje także częścią infrastruktury kolejowej
i w ujęciu funkcjonalnym podejmuje czynności, które wchodzą w zakres zarządzania częścią infrastruktury kolejowej, tj. buduje i modernizuje tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną, a także zarządza wchodzącymi w skład posiadanej infrastruktury kolejowej, nieruchomościami.
Jednocześnie Prezes UTK podkreślił, że nie wszystką jednak infrastrukturę będącą w zarządzie spółki P. S.A. należy zakwalifikować do infrastruktury kolejowej, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Dotyczy to m.in. linii znajdujących się w warsztatach naprawczych taboru kolejowego, zajezdniach
i lokomotywowniach, oraz prywatnych linii i bocznic, które służą do realizacji własnych potrzeb spółki. Taką infrastrukturę można określić, jako infrastrukturę technologiczną, niezbędną do prowadzenia działalności przewoźnika kolejowego.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, istniały w ocenie Sądu podstawy do ustalenia przez Prezesa UTK, że na dzień wydania zarówno zaskarżonych decyzji, P. S.A. było przede wszystkim przewoźnikiem kolejowym. Potwierdzeniem powyższego jest przepis art. 4 ust. 9 ustawy
o transporcie kolejowym, zgodnie z którym: przewoźnik kolejowy to przedsiębiorca, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe lub świadczy usługę trakcyjną". Uprawnienia spółki do wykonywania przewozów kolejowych potwierdzają wydane przez Prezesa UTK licencje: na wykonywanie przewozów kolejowych rzeczy nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., na wykonywanie przewozów kolejowych osób nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. oraz na udostępniane pojazdów trakcyjnych nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r.
Wobec powyższego zdaniem Sądu za prawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie Prezesa UTK stwierdzające naruszenie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, na skutek łączenia działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej. Jak podkreślił bowiem Prezes UTK w świetle przepisów ustawy
o transporcie kolejowym na rynku mogą funkcjonować obecnie dwa rodzaje podmiotów, których działalność całkowicie nadzoruje Prezes UTK - zarządca infrastruktury lub przewoźnik kolejowy. Jak wskazano, łączenie powyższych funkcji jest niezgodne z prawem, a konkretnie z art. 5 ust. 3, który zobowiązuje zarządcę infrastruktury kolejowej i przewoźnika kolejowego do wprowadzenia rozdziału prawnego działalności infrastrukturalnej i przewozowej.
Za bezzasadny w ocenie Sądu uznać należało zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 104 § 2 k.p.a. poprzez brak stanowczego stwierdzenia w decyzji, że fakt łączenia przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury prowadził do dyskryminacji innych przewoźników w dostępie do infrastruktury kolejowej.
Podkreślenia wymaga, iż podstawą prawną zaskarżonej decyzji, jak
i poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] maja 2013 r. był przepis art. 13 ust. 6 ustawy
o transporcie kolejowym, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa Prezes UTK wydaje decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości.
Po przeprowadzeniu postępowania, uznał, iż P. S.A. dopuściła się naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. W świetle powyższego jedynym dopuszczalnym w graniach przepisów prawa rozstrzygnięciem było rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji z dnia [...] maja 2013 r. a więc stwierdzenie naruszenia przez P. S.A. przepisu z zakresu kolejnictwa, tj.: art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, polegające na łączeniu przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury kolejowej i wyznaczenie terminu na usunięcie naruszenia w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r.
W ocenie Sądu zgodzić należy się z Prezesem, iż w świetle obwiązujących przepisów prawa, brak było podstaw do stwierdzenie w decyzji naruszenia zgodnego z żądaniem I. A zatem żądanie stanowczego stwierdzenia w decyzji, że fakt łączenia przez P. S.A. działalności w zakresie przewozów kolejowych
z faktycznym wykonywaniem funkcji przypisanych zarządcy infrastruktury prowadził do dyskryminacji innych przewoźników w dostępie do infrastruktury kolejowej, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, w tym przepisów ustawy o transporcie kolejowym.
Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego,
tj. art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 66 ust. 2 i 2a) ustawy o transporcie kolejowym, poprzez brak nałożenia na P. S.A. kary pieniężnej, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, g, i, j oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy
o transporcie kolejowym. W ocenie Sądu zgodzić należy się z Prezesem, że z uwagi na treść powyższych przepisów brak było przesłanek do nałożenia przez Prezesa UTK na P. S.A. kary pieniężnej, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, g, i, j oraz pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w ramach prowadzonego przez organ postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Na dzień wydawania zarówno decyzji z dnia [...] maja 2013 r., jak i decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., wydanie takiego rozstrzygnięcia było przedwczesne, jak i nie pokrywałoby się
z zakresem prowadzonego postępowania. Przepisy art. 66 ust. 2 i 2a ustawy
o transporcie kolejowym, obligują bowiem Prezesa UTK do nałożenia kary pieniężnej dopiero w sytuacji niewykonania ciążącego na stronie obowiązku. Przedmiotem postępowania administracyjnego nie było nałożenie na P. S.A. kary pieniężnej, a ustalenie, czy spółka dopuściła się naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa, w szczególności przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. Dlatego też żądanie nałożenia kary pieniężnej w ramach przedmiotowego postępowania należy uznać za niezasadne.
Za bezzasadny Sąd uznał zarzuty Spółki P. dotyczące naruszenia art. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt la, 2, 4, 7, 8, 10 ustawy o transporcie kolejowym w zw.
z art. 29 ustawy o transporcie kolejowym oraz części I pkt 1 i 2 Załącznika do ustawy o transporcie kolejowym poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię pojęcia infrastruktury kolejowej polegającą na przyjęciu, że inne elementy infrastruktury kolejowej inne niż linia kolejowa stanowią infrastrukturę kolejową w oderwaniu od linii kolejowej oraz polegające na dokonaniu wykładni pojęcia infrastruktury kolejowej
z uwzględnieniem pozaustawowych przesłanek. W ocenie Sądu dokonana przez organ wykładania pojęcia infrastruktury kolejowej, wbrew temu co próbuje udowodnić P. S.A. jest zgodna z przepisami ustawy o transporcie kolejowym. Za bezpodstawny uznać należy zarzut Spółki, jakoby Prezes UTK do infrastruktury kolejowej zalicza wszystkie możliwe elementy niezależnie od okoliczności ich umiejscowienia w obszarze kolejowym, czy na sieci kolejowej. Jak wynika z treści zaskarżonych decyzji organ uznał, że infrastrukturę kolejową tworzą linie kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym oraz infrastruktura, którą stanowią inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, w tym urządzenia na sieci kolejowej związane z obsługą pociągu, określone w części I ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie kolejowym, takie jak urządzenia zaopatrzenia w paliwo, stacje kolejowe, terminale kolejowe, stacje rozrządowe, tory i urządzenia do formowania składów pociągów czy tory postojowe.
Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji wbrew zarzutom skarżącego, Prezes UTK dokonał wykładni pojęcia infrastruktury kolejowej w oparciu o ustawowe definicje pojęć infrastruktura kolejowa, linia kolejowa, terminal kolejowy, sieć kolejowa, uwzględniając zadania zarządcy infrastruktury, treść załącznika do ustawy oraz przepisy unijne. Z ustaleń poczynionych w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego wynika, że infrastrukturę kolejową pozostającą we władaniu P., stanowią głównie terminale kolejowe, znajdujące się na obszarze kolejowym.
Poza tym, P. na posiadanej infrastrukturze dokonuje budowy
i utrzymania posiadanej części infrastruktury, prowadzi ruch pociągów na liniach kolejowych oraz zarządza nieruchomościami wchodzącymi w jej skład. Tym samym wykonuje kolejne czynności związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową.
W ramach swojej działalności Skarżący buduje i modernizuje bowiem tory, towarzyszące im układy drogowe, place składowe oraz niezbędną infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, przeciwpożarową oraz elektryczną.
Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 4 ust. 36c w zw. z art. 4 pkt 1, 4, 8, 10, art. 29 ust. 1a, 1b ustawy o transporcie kolejowym części I załącznika do tej ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że terminal kolejowy stanowi infrastrukturę kolejową, podczas gdy interpretacja pojęcia terminala kolejowego nie potwierdza takiej kwalifikacji i prowadzi do wniosku, że terminal nie stanowi infrastruktury kolejowej, gdyż nie wchodzi w skład sieci kolejowej, a jest położony na bocznicy kolejowej. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji terminal kolejowy usytuowany na sieci kolejowej jest elementem infrastruktury kolejowej, który musi być udostępniany przewoźnikom kolejowym na niedyskryminujących zasadach. Zgodnie bowiem
z treści art. 29 1b ustawy, podmiot zarządzający infrastrukturą kolejową nie może odmówić dostępu do urządzeń związanych z obsługą pociągów, a także do zapewnienia tej obsługi, dla urządzeń określonych w części 1 ust. 2 załącznika do ustawy, chyba że istnieją inne podmioty udostępniające te urządzenia i zapewniające obsługę na zasadach rynkowych. Jednocześnie załącznik do ustawy o transporcie kolejowym część I, ust. 2 wymienia dostęp do terminali kolejowych, jako usługę, która musi być świadczona na rzecz przewoźników kolejowych.
Jak zauważył Prezes terminal może być również usytuowany na obszarze prywatnej bocznicy kolejowej, która wyłączona jest spod działań regulacyjnych organu, a nieruchomości stanowiące terminale kolejowe usytuowane na bocznicach nie są zatem zwolnione od podatku od nieruchomości, o czym napisane jest w pierwszym punkcie, gdyż nie ciąży na nich obowiązek udostępniania tej infrastruktury. Organ zauważył jednak, że punkty ładunkowe, będące przedmiotem postępowania były w większości zwolnione od podatku od nieruchomości, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wobec powyższego Prezes zasadnie uznał, iż terminal, pomimo braku zamieszczenia go wprost w definicji infrastruktury kolejowej stanowi element infrastruktury kolejowej.
Sądnie podzielił również zasadność zarzutu spółki P. dotyczącego naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wzięcie udziału w wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. pracowników organu, którzy podlegali z mocy prawa wyłączeniu od udziału w postpowaniu wszczętym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż brali udział w wydaniu poprzedzającej decyzji tego organu z dnia [...] maja
2013r. Szczegółowo do tego zarzutu, opisując wszystkie czynności jakie podejmowane były przez pracowników organu organ ustosunkował się w odpowiedzi na skargę. W ocenie Sądu organ jednoznacznie wyjaśnił, iż pracownicy wskazani przez skarżącą spółkę P. nie "brali udziału w sprawie" w rozumieniu przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. bowiem nie podejmowali czynności procesowych, przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sprawa w rozumieniu przepisu
art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. to sprawa administracyjna, która rozstrzygana jest co do istoty sprawy w drodze decyzji, a nie dotyczy kwestii proceduralnych, które wynikają w toku tego postępowania i co do których wydawane są postanowienia. W związku
z powyższym, przy ustalaniu pracowników, którzy zgodnie z zasadą zawartą
w powyższym przepisie, są wyłączeni od prowadzenia w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy czynności dowodowych, bierze się tylko pod uwagę tych pracowników, którzy uczestniczyli w I Instancji w czynnościach mających na celu zebranie materiału dowodowego, na podstawie którego wydana została decyzja kończąca to postępowanie, nie zaś w postępowaniu zmierzającym do rozstrzygnięcia zagadnienia pobocznego, kończącego się wydaniem postanowienia, od którego przysługuje oddzielny środek odwoławczy. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Ustosunkowując się natomiast do udziału R.P., Dyrektora Departamentu Regulacji Rynku Kolejowego, organ wskazał, iż podpisał on
z upoważnienia Prezesa UTK - działając jako piastun organu na podstawie upoważnienia, w czasie nieobecności Prezesa UTK - decyzję kończącą postępowanie prowadzone z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, którą
w pierwszej instancji wydał Prezes UTK - w osobie K.D. Nie ulega zatem wątpliwości, że nie doszło w tym przypadku do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ wskazał, iż fakt podpisania przez R.P. z upoważnienia Prezesa UTK pism kierowanych do stron postępowania nie przesądza o tym, że był on wyłączony od podpisywania decyzji kończącej postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwłaszcza że większa cześć pism, które podpisał Dyrektor R.P. w postępowaniu w pierwszej instancji (pisma podpisywane w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie brane powinny być po uwagę skoro było to postępowanie zakończone decyzją przez niego podpisaną) to zawiadomienia o nowym terminie rozpatrzenia sprawy czy postanowienia o ograniczeniu wglądu w akta sprawy, które jak zostało to wykazane wcześniej, nie są czynnościami dowodowymi, a w związku z tym nie stosuje się do nich obowiązku wyłączenia pracownika, to udział również w innych, czynnościach postępowania, poprzez podpisanie pism, które sporządzili inni pracownicy, nie powoduje wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jak i nie mają wpływ na wynik sprawy.
Za bezzasadny uznać należało również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 75, 77, 78, 80 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w całości materiału dowodowego oraz naruszenia art. 7, 77, 80,107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8, 11 k.p.a. poprzez niespójność, niepełność i nieprecyzyjność ustaleń oraz rozważań w treści decyzji, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i jego błędną ocenę.W opinii Sądu, poczynione przez organ ustalenia wynikają z zebranego
w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.). Nie doszło również do naruszenia praw skarżących jako stron toczącego się postępowania.
Sąd oddalił również wnioski dowodowego zgłoszone przez organ i skarżące I. mając na uwadze treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz okoliczność, iż Sąd oceniał decyzję na datę jej wydania i dokumenty dotyczące okresu po jej wydaniu pozostają bez wpływu na wynika sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło