II FSK 2014/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia del. WSA Beata Cieloch, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Bk 88/10 w sprawie ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 21 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 21 grudnia 2009 r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz P. [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 10429 (słownie: dziesięć tysięcy czterysta dwadzieścia dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II FSK 2014/10 Uzasadnienie 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Bk 88/10, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku poz. 270) dalej u.p.p.s.a., oddalił zaskarżoną przez P. S.A. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 21 grudnia 2009 roku, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy H. z 23 lipca 2009 r., w której określono P. S.A. w W. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 r. Z decyzji organu odwoławczego wynikało, że przedmiotem sporu jest objęcie podatkiem od nieruchomości działek o numerach geodezyjnych [...] o łącznej pow. 509.330,37 m2 położonych na terenie Gminy H., zabudowanych budowlami i urządzeniami stanowiącymi szlak linii kolejowej nr [...] Na odcinku L. – N. od km - 0,151 do km 25,552. Organy zauważyły, że ww. linia kolejowa nie jest wykorzystywana na regularne przewozy kolejowe, ponieważ nie wpłynął żaden wniosek o jej udostępnienie od licencjonowanego przewoźnika. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.o.l.") w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty, jeżeli zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Jednocześnie w ocenie organu kwestią sporną jest pojęcie "obowiązany do jej udostępniania". Kolegium uznało, że w tym zakresie należy posłużyć się ustawą z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.). Organ odwołał się do treści art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym i stanął na stanowisku, że Wójt Gminy H. prawidłowo zwrócił się do spółki o przedstawienie dowodów mogących świadczyć o udostępnianiu infrastruktury kolejowej, w tym, w szczególności do przedstawienia wniosków przewoźników kolejowych. Akta sprawy wskazują, że brak jest dowodów na potwierdzenie okoliczności wystąpienia obowiązku udostępniania infrastruktury kolejowej innym przewoźnikom. Z analizy zebranych w toku postępowania dokumentów, nie wynika wyżej opisany obowiązek. Z pisma spółki z 25 maja 2009 r. można było natomiast wyczytać, że żaden wniosek od licencjonowanego przewoźnika o udostępnienie linii kolejowej nr [...] nie wpłynął. Dołączone Regulaminy przydzielania tras pociągów również nie potwierdzają ruchu kolejowego na przedmiotowym odcinku z wyjątkiem odcinka od km 25,552 do 29,374 (działka nr [...]). W zaskarżonej do Sądu decyzji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o braku przesłanek do zastosowania żądanego przez spółkę zwolnienia. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli objętej skargą decyzji uznał, że nie narusza ona prawa. Sąd podniósł, że spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy możliwości objęcia spółki zwolnieniem od podatku od nieruchomości, przewidzianym w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. Zgodnie z treścią tej normy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty, jeżeli zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Kluczowe w ocenie Sądu było ustalenie znaczenia zwrotu "(...) jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym". Sąd zwrócił uwagę też na treść art. 29 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, że udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na przydzielaniu przewoźnikowi kolejowemu trasy pociągu na liniach kolejowych oraz umożliwieniu mu korzystania z niezbędnej infrastruktury kolejowej. W ocenie Sądu obowiązek udostępniania infrastruktury licencjonowanym przewoźnikom kolejowym, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy, nie ma abstrakcyjnego charakteru, przejawiającego się jedynie w gotowości zarządcy do udostępnienia takiej infrastruktury. Konieczne jest istnienie skonkretyzowanego przewoźnika, posiadającego licencję, na rzecz którego zarządca będzie zobowiązany udostępnić infrastrukturę kolejową na podstawie wniosków składanych zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów. Dopiero zgodność wniosku o udostępnienie infrastruktury ze wskazanym regulaminem sprawia, że zarządca tej infrastruktury ma obowiązek jej udostępnienia licencjonowanemu przewoźnikowi. Wedle oceny Sądu, o takim rozumieniu powyższej regulacji świadczy brzmienie art. 7 u.p.o.l., nadane ustawą z 7 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 249, poz. 1828). Z dniem 1 stycznia 2008 r. do art. 7 ust.1 dodano pkt 1a), zgodnie z którym, zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle pozostałe po likwidacji linii kolejowych lub ich odcinków do czasu przeniesienia ich własności lub prawa użytkowania wieczystego, nie dłużej jednak niż przez 3 lata od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym stała się ostateczna decyzja lub weszło w życie rozporządzenie, wyrażające zgodę na likwidację linii lub ich odcinków, wydane w trybie przewidzianym w przepisach o transporcie kolejowym z wyjątkiem zajętych na działalność inną niż działalność, o której mowa w przepisach o transporcie kolejowym. Zdaniem Sądu, skoro w świetle art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. istotna miałaby być jedynie gotowość do udostępnienia linii kolejowej, a nie faktyczne jej udostępnienie konkretnemu przewoźnikowi na podstawie wniosku złożonego zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów, to nielogiczny byłby zabieg prawodawcy związany z wprowadzeniem okresowego zwolnienia w art. 7 ust.1 pkt 1a) u.p.o.l. 3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka zaskarżyła wskazany powyżej wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit.a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez przyjęcie, że spółka jest zobowiązana do uiszczenia podatku od nieruchomości, na których znajduje się infrastruktura, którą zarządca, tj. P. SA jest obowiązany i gotowy udostępniać licencjonowanym przewoźnikom kolejowym zgodnie z art. 29 ustawy o transporcie kolejowym. Sąd miał też błędnie przyjąć, że ze zwolnienia przewidzianego w opisanym powyżej przepisie można skorzystać tylko w przypadku udostępnienia linii kolejowej przewoźnikowi a nie "bycia gotowym" do wypełnienia tego obowiązku. Oznacza to w ocenie autora skargi kasacyjnej, że Sąd sformułował w zaskarżonym wyroku dodatkową przesłankę warunkującą objęcie zwolnieniem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy podatkowej oraz że istnienie obowiązku podatkowego uzależnione byłoby wyłącznie od działania lub zaniechania przewoźników a nie od tego czy linia jest czynna i może być wykorzystywana do przewozów. Oznaczałoby to też wątpliwości ile przewozów ma być realizowanych w ciągu roku aby można było skorzystać ze zwolnienia. Wskazując na powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, a zatem należało ją uwzględnić. Z uwagi natomiast na to, że zarzuty skargi kasacyjnej oparto wyłącznie na podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógł zastosować art. 188 tej ustawy uprawniający do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz rozpoznania skargi. Strona wnosząca skargę kasacyjną słusznie podniosła, że art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l. nie daje podstaw do przyjęcia, że ze zwolnienia przewidzianego w tym przepisie można skorzystać tylko w przypadku udostępnienia linii kolejowej przewoźnikowi, a nie "bycia gotowym do wypełnienia tego obowiązku". Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do wprowadzenia dodatkowego warunku zwolnienia od podatku jakim jest obowiązek świadczenia w postaci udostępnienia budowli wchodzących w skład infrastruktury kolejowej ściśle określonemu podmiotowi. W ocenie Sądu kasacyjnego interpretacja art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l. dokonana przez Sąd pierwszej instancji i organy podatkowe jest więc nieprawidłowa. W art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l. mowa jest o zwolnieniu od podatku budowli wchodzących w skład infrastruktury kolejowej oraz zajętych pod nie gruntów, jeżeli zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Zdaniem Sądu kasacyjnego sformułowanie "zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępniania" należy rozumieć w ten sposób, że zarządca ma obowiązek jedynie pozostawania w gotowości do udostępniania budowli w każdym czasie licencjonowanym przewoźnikom kolejowym. Zwolnione od podatku na podstawie omawianego przepisu są te budowle, których zarządca ma obowiązek ich udostępnienia, jeśli zwróci się o to właściwy podmiot. Czym innym jest być zobowiązanym do udostępniania budowli, a czym jest udostępniać budowle. W omawianym przepisie nie użyto sformułowania "zarządca infrastruktury, który ją udostępnia", a tylko wówczas prawidłowa byłaby dokonana przez Sąd pierwszej instancji interpretacja tego przepisu. Zatem słusznie strona skarżąca wywodzi, iż Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony uzależnił zwolnienie od podatku od warunku, który nie został ustanowiony w art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l., tj. warunku faktycznego udostępnienia budowli. Z kolei art. 29 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, iż udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na przydzielaniu przewoźnikowi kolejowemu trasy pociągu na liniach kolejowych oraz umożliwieniu mu korzystania z niezbędnej infrastruktury kolejowej, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepis ten zatem definiuje pojęcie "udostępnianie infrastruktury". Z kolei zgodnie z ust. 2 tego artykułu, zarządca jest obowiązany do udostępniania infrastruktury kolejowej na podstawie wniosków składanych zgodnie z regulaminem przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych, o którym mowa w art. 32, zwanym dalej "regulaminem", z zachowaniem zasady równego ich traktowania. Przytoczony przepis określa zasady przydzielania tras pociągów i korzystania z tych tras. Każdy z tych przepisów normuje kwestie związane z realizacją obowiązku udostępniania infrastruktury kolejowej, czyli dotyczy czynności nie objętych normą art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l., który jak już to wykazano, stanowi o gotowości do świadczenia usługi udostępniania infrastruktury, a nie do jej świadczenia. Zatem bezzasadnie Sąd ustalił treść art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l. w oparciu o regulacje zawarte w art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym. Co prawda art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l. odsyła do ustawy o transporcie kolejowym, jednak tylko w ściśle wskazanym w tym przepisie zakresie, tj. do przyjęcia znaczenia określenia "budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej" takiego jakie zostało nadane w ustawie o transporcie kolejowym. (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2010 roku II FSK 260/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Sąd pierwszej instancji naruszył więc art. 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.p.o.l. przez błędną jego wykładnię. Uznanie, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy w sytuacji, gdy zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, a nie ma naruszeń przepisów postępowania, pozwoliło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 u.p.p.s.a. Pomimo bowiem niezamieszczenia w skardze kasacyjnej wniosku o takie rozstrzygnięcie, sąd kasacyjny może w takim wypadku orzec reformatoryjnie, gdyż związany jest granicami skargi tylko w fazie jej rozpoznawania, a nie w fazie wyrokowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., FSK 2536/04). W wyniku natomiast rozpoznania skargi Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.. O kosztach postępowania postanowiono natomiast na podstawie art. 203 pkt 1 u.p.p.s.a. oraz § 14 pkt 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).