II OSK 231/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-11-04
Skład orzekający: Jerzy Siegień, Paweł Miładowski, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdy inwestor w trakcie jego trwania przywróci obiekt budowlany do stanu zgodnego ze zgłoszeniem, mimo że pierwotnie wybudowano go niezgodnie ze zgłoszeniem i wymagającego pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji stwierdzenia samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po stwierdzeniu takiej samowoli, organ jest zobowiązany prowadzić postępowanie legalizacyjne zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe, nawet jeśli inwestor dokonał późniejszych przeróbek mających na celu dostosowanie obiektu do pierwotnego zgłoszenia.Stan faktyczny
Stan faktyczny dotyczył budowy wiaty przez inwestorów Barbarę i Stanisława K. na działce nr geodezyjnym [...] przy ul. D. [...] w B. Inwestorzy dokonali zgłoszenia budowy wolnostojącej wiaty o powierzchni 24,65 m2. Jednakże wybudowali obiekt o powierzchni 28,13 m2, połączony z istniejącym budynkiem gospodarczym. Jan G., właściciel sąsiedniej działki, wniósł skargę na decyzje organów nadzoru budowlanego, które ostatecznie umorzyły postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną inwestorów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant: sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stanisława K. i Barbary K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 878/14 w sprawie ze skargi Jana G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza solidarnie od Stanisława K. i Barbary K. na rzecz Jana G. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 878/14, po rozpoznaniu skargi Jana G., uchylił zaskarżoną decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] w B. w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2011 r. na działce o nr geodezyjnym [...] przy ul. D. [...] w B. ustalił, że inwestorzy Barbara i Stanisław K. wybudowali wiatę o wymiarach 2,93 m x 9,60 m i powierzchni zabudowy 28,13 m2. Obiekt został połączony z istniejącym budynkiem gospodarczym. Stanisław K. przedstawił skuteczne zgłoszenie z dnia [...] marca 2011 r. dotyczące budowy wiaty wolnostojącej o wym. 2,90 m x 8,50 m i powierzchni zabudowy 24,65 m2. Organ pierwszej instancji stwierdził, że wybudowanie obiektu budowlanego w sposób niezgodny z dokonanym zgłoszeniem wymaga zastosowania procedury legalizacyjnej określonej w przepisach art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.). W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. wstrzymał inwestorom roboty budowlane związane z realizacją wiaty na ww. działce.
Po rozpatrzeniu zażalenia Jana G. - właściciela działki sąsiedniej, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. uchylił wskazane wyżej rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ wskazał, że wybudowanie innego obiektu niż określony w zgłoszeniu wymaga zastosowania procedury określonej w przepisach art. 48 i 49 Prawa budowlanego, jeżeli powstały obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę.
Prowadząc ponownie postępowanie, organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu [...] marca 2012 r. kolejną kontrolę nieruchomości, podczas której stwierdził, że zmieniły się wymiary przedmiotowej wiaty i obecnie wynoszą one 2,50 m x 8,50 m. Powierzchnia jej zabudowy zmniejszyła się do 21,25 m2. Ponadto konstrukcja wiaty została oddzielona od znajdującego się obok budynku gospodarczego poprzez przecięcie belek poprzecznych i podparcie ich dodatkowymi czterema słupami. Organ ten stwierdził, że wiata w obecnym kształcie nie narusza warunków zgłoszenia dokonanego przez inwestorów dnia [...] marca 2011 r. i w niniejszej sprawie nie ma podstaw do działania organów nadzoru budowlanego. W konsekwencji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił nakazania rozbiórki wiaty i umorzył postępowanie administracyjne w zakresie samowoli budowlanej.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, po rozpatrzeniu odwołania Jana G., decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2012 r. Organ odwoławczy potwierdził, że przedmiotowa wiata wybudowana została na podstawie skutecznego zgłoszenia i obecnie nie można uznać, że jest niezgodna z tym zgłoszeniem, dlatego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Choć początkowo wiata nie była zgodna z dokonanym zgłoszeniem to w trakcie postępowania inwestor dostosował ją do określonych w zgłoszeniu warunków. Nie zmienia to jednak faktu, że obecnie obiekt jest zgodny z prawem. Wcześniejsze działania inwestora nie mogą mieć wpływu na ocenę inwestycji z punktu widzenia prawa budowlanego. Dostosowujące przeróbki nie wymagały osobnego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Podczas oględzin przeprowadzonych w toku postępowania odwoławczego organ ustalił, że wiata znajduje się bezpośrednio przy granicy działki nr [...] i poza tę granicę dach wiaty nie wystaje. Ponadto, wiata została oddzielona konstrukcyjnie od znajdującego się obok budynku gospodarczego, poprzez przecięcie belek poprzecznych, podtrzymujących dach i podparcie ich tuż przy przecięciu słupami. Obiekt nie jest połączony z budynkiem gospodarczym, widoczny jest prześwit pomiędzy dachami. Tak więc organ odwoławczy wyjaśnił, że wiata nie jest budynkiem i przepisy nakazujące zachowanie odpowiedniej odległości od granicy działki, jej nie dotyczą. Może być zatem zgodnie z prawem usytuowana bezpośrednio przy granicy działki. Odnosząc się natomiast do zgodności przedmiotowej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ wskazał, że w dacie zgłoszenia zamiaru wybudowania wiaty, na części przedmiotowej działki, na której się ona znajduje, nie obowiązywał żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i wówczas lokalizacja obiektu zgodnie z warunkami przyjętego zgłoszenia była dopuszczalna. Faktem jest, że przepisy planu miejscowego aktualnie obowiązującego w miejscu, gdzie znajduje się przedmiotowa wiata zakazują realizacji obiektów budowlanych, jednak zakaz ten nie może działać wstecz.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję wniósł Jan G. Zarzucając naruszenie art. 2, 21, 64 i 74 Konstytucji RP oraz art. 7 K.p.a. i art. 30 ust. 2, ust. 4, ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi Jana G., wyrokiem z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 596/12, uchylił zaskarżoną decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli Stanisław K. i Barbara K. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, wnieśli o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 148/13, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. NSA wskazał, że skoro zanegowane zostało rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego co do umorzenia postępowania, to Sąd powinien wypowiedzieć się na jakiej podstawie prawnej miałoby odbyć się orzekanie w przedmiocie spornej wiaty, czy powinno być to postępowanie legalizacyjne przewidziane w przepisach art. 48–49b Prawa budowlanego, czy postępowanie naprawcze uregulowane w art. 50–51 Prawa budowlanego. Formułując natomiast obowiązek uwzględnienia przy rozpatrywaniu sprawy ustaleń obowiązującego planu miejscowego w dacie orzekania przez organy, Sąd jednocześnie nie sprecyzował, na gruncie jakich przepisów prawa materialnego miałoby być to dokonane. Sąd powinien zatem podać i objaśnić podstawę prawną, według której istniał obowiązek badania przez organ zgodności zrealizowanych robót budowlanych z planem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznając ponownie skargę Jana G. wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r. kolejny raz uchylił decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Sąd pierwszej instancji będąc związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obie wydane w sprawie decyzje naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy spór sprowadza się do dwóch kwestii, a mianowicie, czy w sytuacji wybudowania, będąc w posiadaniu zgłoszenia, innego niż w zgłoszeniu obiektu budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę, organy powinny zastosować przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego z art. 48-49b Prawa budowlanego, czy też przepisy dotyczące postępowania naprawczego z art. 50-51 Prawa budowlanego oraz, czy w sytuacji samodzielnego przywrócenia przez inwestora obiektu budowlanego do stanu zgodnego ze zgłoszeniem, w trakcie trwającego postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowości powstałych podczas budowy obiektu, zachodzi podstawa do umorzenia przez organ toczącego się postępowania jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a.
Rozstrzygając pierwszą kwestię Sąd wyjaśnił, że rację ma organ odwoławczy twierdząc, że ustawa Prawo budowlane nie zna pojęcia odstępstw od skutecznego zgłoszenia, co oznacza, że gdy inwestor wznosi obiekt niezgodnie z warunkami określonymi w zgłoszeniu, to nie jest realizowana inwestycja określona w zgłoszeniu, tylko realizowana jest inwestycja w warunkach samowoli budowlanej. Powyższe powoduje więc, że w sytuacji stwierdzenia takiej samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wszcząć postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
Mając na względzie powyższe Sąd zauważył, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, który nie jest kwestionowany, inwestor pomimo posiadanego zgłoszenia na budowę wiaty wolnostojącej o pow. 24,65 m2 wzniósł obiekt o pow. 28,13 m2 połączony z innym budynkiem. Tymczasem zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego budowa obiektu o pow. zabudowy przekraczającej 25 m2 wymaga posiadania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiadał. Wzniesiony przez inwestora obiekt wymagał zatem uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor nie zrealizował więc obiektu co do którego dokonał zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, lecz wybudował inny obiekt, który ze względu na powierzchnię przekraczającą 25 m2 wymagał pozwolenia przewidzianego w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Konieczne było zatem wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
Sąd pierwszej instancji za nieprawidłowe uznał więc stanowisko Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wyrażone w decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., że przedmiotowa wiata wybudowana została na podstawie skutecznego zgłoszenia i obecnie nie można uznać, że jest niezgodna z tym zgłoszeniem, a wobec tego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu przedmiotowa wiata, w kształcie w jakim powstała, nie została wybudowana na podstawie zgłoszenia tylko stanowiła samowolę budowlaną, bo na jej wybudowanie wymagane było pozwolenie na budowę, którego inwestor nie posiadał.
Rozstrzygając zatem drugą wskazaną w sprawie sporną kwestię, Sąd stwierdził, że organ administracyjny może umorzyć wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowości powstałych podczas budowy obiektu jedynie w sytuacji, gdy nie stwierdzi samowoli budowlanej. Natomiast po stwierdzeniu faktu wybudowania obiektu bez pozwolenia na budowę i wszczęciu postępowania w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego nie może już być mowy o przywracaniu obiektu do stanu zgodnego ze zgłoszeniem, tylko do stanu zgodnego z prawem, o czym jest mowa w art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Ponadto organ zobowiązany jest także uwzględnić wymagania wynikające z art. 48 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, czyli zbadać kwestię zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Tymczasem z decyzji obu organów nie wynika, aby uczyniły one zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.
W związku z powyższym Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą organy obu instancji naruszyły przepis art. 105 § 1 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", a także naruszyły przepis art. 48 Prawa budowlanego i naruszenie to w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. miało wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli Stanisław K. i Barbara K. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:
- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji z uwagi na ich wydanie z naruszeniem prawa – art. 105 § 1 K.p.a. w sytuacji, gdy takie naruszenie nie zachodziło, albowiem organy administracji obu instancji słusznie umorzyły postępowanie administracyjne prowadzone w celu legalizacji obiektu budowlanego inwestora jako bezprzedmiotowe, albowiem ów inwestor w toku tego postępowania samodzielnie i "skutecznie" przywrócił obiekt do stanu zgodnego z prawem, tj. zgodnego z dokonanym zgłoszeniem, przez co cel prowadzonego postępowania został osiągnięty bez konieczności wydawania decyzji merytorycznej, dotyczącej obowiązków skarżącego.
W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie od organu na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Jan G. wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie solidarnie od Barbary i Stanisława K. na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Za nietrafny uznać należy bowiem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. albowiem Sąd pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, nie uchybił tym przepisom i dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonych decyzji, w tym z punktu widzenia ich zgodności z ww. normami prawa.
Wskazać również należy, że Sąd pierwszej instancji stosownie do art. 190 P.p.s.a. wydając zaskarżone orzeczenie związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Stosując się zatem do ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2014 r., Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, który nie był kwestionowany, inwestorzy – Barbara i Stanisław K. pomimo posiadanego zgłoszenia z dnia [...] marca 2011 r. na budowę wiaty wolnostojącej o pow. 24,65 m2 wybudowali na działce nr [...] przy ul. D. [...] w B. obiekt o pow. 28,13 m2 połączony z innym budynkiem. Ustaleń tych dokonał organ nadzoru budowlanego podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2011 r., po wszczęciu postępowania w sprawie nieprawidłowości powstałych podczas budowy wiaty (zawiadomienie) z dnia [...] listopada 2011 r.
Z powyższego wynika, że inwestorzy na działce nr [...] przy ul. D. [...] w B. wybudowali obiekt o powierzchni zabudowy przekraczającej 25 m2, co oznacza, że na jego wybudowanie wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, którego inwestorzy nie posiadali. W rezultacie należało przyjąć, że inwestorzy nie zrealizowali obiektu co do którego dokonali zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, lecz wybudowali inny obiekt, który ze względu na powierzchnię przekraczającą 25 m2 wymagał pozwolenia przewidzianego w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.
W związku z taką kwalifikacją samowolnie wykonanych robót budowlanych słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że konieczne było wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego, a następnie prowadzenie go i zakończenie również w tym trybie. Nie można było bowiem, w sytuacji stwierdzenia samowoli budowlanej, prowadzić dalszych robót budowlanych na podstawie nie obowiązującego już zgłoszenia.
Wprawdzie nieprawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, wyrażone w zaskarżonym wyroku, że ustawa - Prawo budowlane nie zna pojęcia odstępstw od skutecznego zgłoszenia, gdyż zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego istnieje możliwość wstrzymania budowy realizowanej niezgodnie ze zgłoszeniem, co jednak nie oznacza, że sytuacja tak miała miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia, z naruszeniem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. Powyższy przepis nie precyzuje, co należy rozumieć przez "naruszenie art. 30 ust. 1", przyjąć jednak należy, że obowiązkiem wstrzymania robót budowlanych, zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, objęto przypadki prowadzenia robót budowlanych na podstawie dokonanego zgłoszenia, ale niezgodnych z robotami budowlanymi określonymi w art. 30 ust. 1. Przy czym niezgodność ta może wynikać m.in. z faktu wykonywania tych robót w sposób odmienny niż wskazano w prawidłowo dokonanym zgłoszeniu. Zauważyć przy tym należy, że zgłoszenie zamiaru wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu organu architektoniczno – budowlanego, wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty budowlane były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Nie można jednak całkowicie wykluczyć możliwości zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, jeżeli inwestor dokonał wprawdzie zgłoszenia, ale wybudował inny obiekt budowlany z zamiarem obejścia przepisów wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Jak wskazano powyżej, z niekwestionowanych w niniejszej sprawie ustaleń wynika, że inwestorzy pomimo zgłoszenia budowy wolnostojącej wiaty o pow. 24,65 m2 wybudowali obiekt o pow. 28,13 m2 połączony z budynkiem gospodarczym, a więc w istocie dokonali rozbudowy tego obiektu, wymagającej zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Tak więc inwestorzy dopuścili się samowoli budowlanej podlegającej ocenie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Przyjęcie zatem, jak chcieliby tego wnoszący skargę kasacyjną, że wskutek dokonanych później przeróbek, zgłoszenie odniosłoby skutek prawny, chociaż konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, prowadziłoby do niedopuszczalnego obchodzenia prawa.
Słusznie zatem za nieprawidłowe uznał Sąd pierwszej instancji stanowisko organu odwoławczego wyrażone w decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., że przedmiotowa wiata wybudowana została na podstawie skutecznego zgłoszenia i obecnie nie można uznać, że jest niezgodna z tym zgłoszeniem, a wobec tego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zauważył bowiem, że przedmiotowa wiata, w kształcie w jakim powstała pierwotnie, co stwierdził organ w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2011 r., nie została wybudowana na podstawie zgłoszenia tylko stanowiła samowolę budowlaną, bo na jej wybudowanie wymagane było pozwolenie na budowę, którego inwestor nie posiadał.
W tej sytuacji stwierdzenie faktu wybudowania obiektu bez pozwolenia na budowę powoduje, że organ zobowiązany jest do podjęcia działań, o których mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Wszczęcie postępowania w tym trybie powoduje z kolei, że działania podejmowane przez inwestorów nie mogą już służyć przywracaniu obiektu do stanu zgodnego ze zgłoszeniem na podstawie samowolnie prowadzonych robót budowlanych, tylko ewentualnie do stanu zgodnego z prawem, w wykonaniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, wydanego na podstawie art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego. Ponadto prowadząc postępowanie legalizacyjne organ jest zobowiązany uwzględnić wymagania wynikające z art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, czyli zbadać kwestię zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
A zatem skoro z decyzji organów administracji obu instancji nie wynika, aby dokonały one oceny skutków stwierdzonej samowoli budowlanej w trybie art. 48 Prawa budowlanego, to zasadnie Sąd pierwszej instancji uchylił oba wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Stwierdzając samowolę budowlaną organ zobowiązany jest bowiem prowadzić i zakończyć postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego, tj. albo orzec rozbiórkę obiektu budowlanego albo udzielić pozwolenia na wznowienie robot budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego).
Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło