IV SA/Wa 1518/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-14
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Paweł Groński, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym, która nałożyła na użytkownika ujęcia wody obowiązek utrzymania dna i brzegów rzeki we właściwym stanie technicznym, została wydana bez podstawy prawnej lub była niewykonalna, co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym nie została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ art. 21 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 1974 r. dopuszczał nałożenie na zakład innych obowiązków niezbędnych ze względu na ochronę interesów ludności. Obowiązek utrzymania dna i brzegów rzeki we właściwym stanie technicznym, nałożony na użytkownika ujęcia wody, służył ochronie interesów ludności lokalnej. Ponadto, sąd uznał, że decyzja nie była niewykonalna, gdyż definicja "utrzymywania wód śródlądowych" zawarta w art. 80 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 1974 r. określała cel, który był możliwy do osiągnięcia, nawet jeśli sposób jego realizacji nie został szczegółowo wskazany w decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 1994 r. Decyzja ta udzieliła pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody, nakładając na użytkownika obowiązek utrzymania dna i brzegów rzeki we właściwym stanie technicznym. Skarżące przedsiębiorstwo wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji z 1994 r., zarzucając jej wydanie bez podstawy prawnej oraz niewykonalność nałożonego obowiązku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Groński, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. z siedzibą w N. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z [...] maja 2014 r. - zaskarżoną skargą przez R. w N. w likwidacji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2014 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1994 r. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 1994 r. udzielił R. w N. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z rzeki [...] (km [...]) w miejscowości S. w ilości maksymalnej 270 l/sek dla potrzeb komunalnych N. do dnia 31 marca 2020 r. W jednym z warunków udzielonego pozwolenia wodnoprawnego wyrażonym w punkcie HI.2. ustalono, że "Dno i brzegi rz. [...] w rejonie ujęcia (km. [...]) utrzymywane będą we właściwym stanie technicznym przez użytkownika ujęcia wody".
Od decyzji z [...] lutego 1994 r. odwołał się Wójt Gminy w C.
Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzją z [...] listopada 1994 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 1994 r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego.
R. w N. w likwidacji wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1994 r. w części dotyczącej punktu III.2. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 K.p.a.
Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z [...] marca 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 1994 r. W uzasadnieniu podał, że R. w N. w likwidacji kwestionuje decyzję organu pierwszej instancji, zarzuca wydanie rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa polegającym na nałożeniu na stronę obowiązku, który nie został przewidziany w prawie materialnym - a zatem bez podstawy prawnej. Niemniej abstrahując od faktu, że na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w stosunku do zakwestionowanego obowiązku można postawić zarzut bądź
nałożenia go z rażącym naruszeniem prawa bądź bez podstawy prawnej, za bezzasadne organ uznał zastrzeżenia dotyczące nałożonego w punkcie III.2, decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1994 r. obowiązku.
Zgodnie z treścią art. 22 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ww rozstrzygnięcia Wojewody [...], organ wydający pozwolenie wodnoprawne na korzystanie z wody za pomocą urządzeń do jej piętrzenia nakładał na zakład obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania koryta wody i jej brzegów w takim rozmiarze, w jakim spiętrzona woda wpływa na zwiększenie tych kosztów albo obowiązek wykonania odpowiednich robót. Przepis ten, wbrew twierdzeniu zawartemu we wniosku o stwierdzenie nieważności, nie miał zastosowania w sprawie, gdyż przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego był pobór wody z rzeki [...], nie zaś korzystanie z wody za pomocą urządzeń do jej piętrzenia. Zatem nie był on stosowany przez organ administracji w decyzji z [...] lutego 1994 r. Natomiast obowiązek utrzymywania we właściwym stanie technicznym przez użytkownika ujęcia wody dna i brzegów rzeki [...] w rejonie ujęcia nałożony został prawidłowo na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym w pozwoleniu wodnoprawnym można nałożyć na zakład, inne niż ustawienie i utrzymywanie wodnych urządzeń pomiarowych, obowiązki niezbędne ze względu na ochronę interesów ludności, gospodarki narodowej lub środowiska. Kwestię utrzymania wód śródlądowych reguluje art. 80 ww ustawy, zgodnie z którym polega ono na zachowaniu lub przywróceniu naturalnego stanu wody i brzegów albo na zachowaniu stanu, jaki powstał wskutek regulacji oraz na zapewnieniu swobodnego spływu wody i lodów. Art. 21 ust. 4 nie uprawnia organu wyłącznie do zobowiązania zakładu do wykonania ściśle określonych robót, a stanowi podstawę do nałożenia na zakład szeroko pojętego obowiązku. W niniejszej sprawie obowiązek ten polega na osiągnięciu konkretnego celu jakim jest utrzymywania we właściwym stanie technicznym, przez użytkownika ujęcia wody, dna i brzegów rzeki [...], pozostawiając sposób osiągnięcia tego celu do dyspozycji zakładu.
Co za tym idzie za bezpodstawny - według organu - należało również uznać zarzut z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., czyli niewykonalności nałożonego w punkcie III.2. obowiązku. Stwierdzenie nieważności decyzji z powodu jej niewykonalności może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali kumulatywne spełnienie dwóch
przesłanek. Po pierwsze niewykonalność decyzji musi istnieć w momencie jej wydania. Po drugie niewykonalność decyzji musi mieć charakter trwały. Decyzja trwale niewykonalna to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Na gruncie niniejszej sprawy nie można uznać sformułowania "utrzymanie w należytym stanie" za zbyt ogólne i tym samym przesądzające o niewykonalności nałożonego obowiązku. Jak zostało wspomniane powyżej utrzymanie wód śródlądowych zostało zdefiniowane bezpośrednio w treści ustawy i polega na zachowaniu lub przywróceniu naturalnego stanu wody i brzegów albo na zachowaniu stanu, jaki powstał wskutek regulacji, oraz na zapewnieniu swobodnego spływu wody i lodów, zatem cel jaki osiągnąć powinien zakład był jednoznacznie określony i możliwy do wykonania. Fakt, że środki do osiągnięcia tego celu nie zostały wskazane w decyzji nie czyni obowiązku niewykonalnym.
W ocenie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zarzuty podnoszone przez R. w N. w likwidacji nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. W ocenie organu nadzorczego zarówno decyzja Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1994 r., jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 1994 r., wolne są od wad, stanowiących według twierdzeń z wniosku z [...] czerwca 2012 r. podstawę do ich unieważnienia. Oba rozstrzygnięcia nie są również obarczone innymi wadami mogącymi stanowić podstawę do stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 K.p.a.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosło R. w N. Zweryfikowało wniosek o stwierdzenie nieważności podkreślając, że postępowanie winno się odnosić do decyzji z [...] listopada 1994 r. (organu odwoławczego).
Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy - decyzją z [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy poprzedzającą decyzję z [...] marca 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że przez pojęcie decyzji wydanej bez podstawy prawnej wypełniającej dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jak podnosi wnioskodawca, rozumie się decyzję wydaną w sytuacji, gdy
brak było w przepisach prawa powszechnie obowiązującego właściwej materialnej lub formalnej podstawy do dokonania rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej.
Jako podstawa prawna wydania decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1994 r. utrzymanej w mocy decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 1994 r. przywołany został m. in. art. 21 ustawy Prawo wodne, a zatem również jego ustęp 4. Zgodnie z treścią art. 21 ust 4 ustawy Prawo wodne z 1974 r., w pozwoleniu wodnoprawnym można było nałożyć na zakład obowiązki inne niż obowiązek zakładu ustawienia i utrzymywania wodnych urządzeń pomiarowych czy obowiązek określenia ilości, stanu i składu ścieków wprowadzanych do wód lub ziemi, jeżeli było to niezbędne ze względu na ochronę interesów ludności, gospodarki narodowej lub środowiska. W podpunkcie 2 punktu III zakwestionowanej decyzji Wojewody [...] na beneficjenta pozwolenia wodnoprawnego, jako użytkownika ujęcia wody, nałożony został obowiązek utrzymywania dna i brzegów rzeki [...] w rejonie ujęcia (km [...]) we właściwym stanie technicznym. W uzasadnieniu decyzji wskazane zostało, że m. in. ww obowiązek służy zabezpieczeniu interesów osób trzecich. Został zatem oznaczony konkretny obowiązek - utrzymanie brzegów i dna rzeki we właściwym stanie technicznym - mający na celu ochronę interesów osób trzecich. Pojęcie "interes osób trzecich" jest tożsame z użytym w przepisie pojęciem "interes ludności". Organ nadzorczy zwrócił uwagę, że przytoczony art. 80 ust. 1 ustawy Prawo wodne został w sprawie przywołany, gdyż zawiera definicję legalną "utrzymania wód śródlądowych", nie stanowił natomiast podstawy nałożenia obowiązku na użytkownika ujęcia wody decyzją z [...] lutego 1994 r. Jak to zostało stwierdzone w uprzednio wydanej decyzji art. 21 ust. 4 ustawy Prawo wodne nie uprawnia organu wyłącznie do zobowiązania zakładu do wykonania ściśle określonych robót, a stanowi podstawę do nałożenia na zakład szeroko pojętego obowiązku. W niniejszej sprawie obowiązek ten polega na osiągnięciu konkretnego celu jakim jest utrzymywania we właściwym stanie technicznym, przez użytkownika ujęcia wody, dna i brzegów rzeki [...], pozostawiając sposób osiągnięcia tego celu do dyspozycji zakładu. Natomiast skutkiem wykonywania tego obowiązku przez R. w N. będzie ochrona interesów ludności zamieszkującej w sąsiedztwie rzeki [...] w rejonie
ujęcia wody. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej podtrzymał także swoje stanowisko dotyczące możliwości wykonania nałożonego w punkcie III.2. obowiązku. Powtórzył, że stwierdzenie nieważności decyzji z powodu jej niewykonalności może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali kumulatywne spełnienie dwóch wymienionych wcześniej przesłanek. Zdefiniowane w art. 80 ust. 1 ustawy Prawo wodne utrzymanie wód śródlądowych, stanowi wyznaczony użytkownikowi ujęcia wody możliwy do wykonania cel. Fakt, że środki do osiągnięcia tego celu nie zostały wskazane w decyzji nie czyni obowiązku niewykonalnym.
R. w N. w likwidacji w skardze na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] maja 2014 r. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu niezgodności decyzji z prawem, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności pomimo wydania jej bez podstawy prawnej. Skarżące Przedsiębiorstwo podniosło, że nie można zgodzić się z wnioskami płynącymi z argumentacji organu, jakoby wobec istnienia jakiejkolwiek podstawy prawnej, na stronę postępowania można było nakładać obowiązki w drodze decyzji administracyjnej, tak jak uczyniono decyzją z 1994 r. w aspekcie punktu objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Organ, uzasadniając odmowę stwierdzenia nieważności, wskazał, że podstawą prawną decyzji był art. 21 ust. 4 ustawy Prawo wodne, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 1994 r. Jednakże w chwili wydania decyzji nie istniał jakikolwiek interes ludności, gospodarki narodowej lub środowiska, uzasadniający nałożenie na skarżącego obowiązku utrzymania we właściwym stanie technicznym dna i brzegów rz. [...] w rejonie ujęcia (km [...]). Interesy takie nie były przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Ministra. Również skarżący podniósł, że "innym obowiązkiem" w rozumieniu art. 21 ust. 4 Prawa wodnego nie mógł być obowiązek utrzymania we właściwym stanie techniczny dna i brzegów rzeki [...]. Przeciwna interpretacja jest bowiem niezgodna z art. 77, art. 22 oraz art. 80 ustawy Prawa wodnego. Jedyny obowiązek, jaki można nałożyć na podmiot korzystający z wody w postaci urządzeń spiętrzających, a związanym z utrzymaniem wody, jest obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania lub wykonania określonych robót. Zdaniem skarżącej nie sposób uznać, że termin "określone roboty" jest tożsamy z terminem "utrzymania wód". W aspekcie niniejszej sprawy za nakazanie wykonania określonych robót można byłoby uznań np.
wykonanie umocnienia brzegu przez wykonanie nasypu skalnego, dokonanie umocnień brzegu, np. przez wykonanie określonych wzmocnień betonowych, itp. W art. 80 ust. 2 ustawy Prawo wodne została powtórzona konstrukcja przyjęta w art. 22, a polegająca na nałożeniu na stronę obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania, nie zaś na przenoszeniu na stronę obowiązku utrzymania wody, który ustawowo nałożony został na właściciela wody. Nadto skarżący podkreślił, że nałożenie kwestionowanego obowiązku na skarżącego i odmowa stwierdzenia nieważności była podyktowana interesem organu, który jest ustawowo zobowiązany do utrzymania wód, w tym do utrzymania w należytym stanie technicznym dna i brzegów rzek.
Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ zauważył, że konieczność zabezpieczenia interesu osób trzecich, tj. ludności zamieszkującej w sąsiedztwie rzeki [...] jest stała, zatem konieczność utrzymania brzegów i dna rzeki we właściwym stanie technicznym jest stanem stałym - istniejącym tak w chwili wydawania przez Wojewodę [...] decyzji w roku 1994, jak i w chwili obecnej. Nadto, że obecnie obowiązujące przepisy nie stanowią podstawy do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia, które wydane zostało w oparciu o przepisy obowiązujące uprzednio.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [{Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] maja 2014 r. nie
Narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku przeprowadzonego przez organ postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym była decyzja Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] listopada 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 1994 r., korzystająca z przymiotu ostateczności.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją procesową szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno - prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, że "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań".
Przesłankami stwierdzenia nieważności szczególnie rozważanymi na gruncie przedmiotowej sprawy były: wydanie aktu bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) oraz niewykonalność aktu w dniu jego wydania i trwałość tej niewykonalności (art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.). Zaistnienie przesłanek nieważnościowych oceniano według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu administracyjnego. Decyzja z [...] listopada 1994 r. i utrzymana nią w mocy decyzja z [...] lutego 1994 r. wydane zostały na podstawie ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne [(Dz. U. Nr 38, poz. 230, ze zm.). Zaś Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji musiał ocenić - czy wydanie decyzji w trybie zwykłym nastąpiło bez podstawy prawnej i czy w dniu jej wydania decyzja ta była niewykonalna i niewykonalność ta
ma charakter trwały.
Wydanie decyzji z 1994 r. nastąpiło na podstawie art. 20, art. 21, art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne z 1974 r. Skarżące Przedsiębiorstwo wniosło - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 K.p.a. - o stwierdzenie nieważności decyzji utrzymującej w mocy decyzję, którą udzielono skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego w zakresie punktu III.2., tj. jednego z warunków przedmiotowego pozwolenia, w którym ustalono, że "Dno i brzegi rz. [...] w rejonie ujęcia (km [...]) utrzymywane będą we właściwym stanie technicznym przez użytkownika ujęcia wody". Odnośnie zakwestionowanego zapisu decyzji z 1994 r. stwierdziło, że postanowienie dotyczące utrzymania koryta i brzegów wody nie może znajdować swej podstawy w treści art. 22 ww ustawy (do tego niewskazanego w podstawie prawnej decyzji z 1994 r.), jak również w ówcześnie obowiązującym porządku prawnym. Nałożenie na stronę obowiązku, który nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego, w oparciu o które organ administracyjny działał (art. 22 ustawy Prawo wodne z 1974 r.) przesądza o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Dalej zauważyło, że określenie w decyzji z 1994 r. obowiązku jako "utrzymanie w należytym stanie" jest na tyle nieprecyzyjne, że nie pozwala na wykonanie decyzji i niewykonalność ta ma charakter trwały. Z treści decyzji nie wynika bowiem jakiego rodzaju czynności ma podjąć podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego oraz jak stan koryta i brzegów wedle organu jest należyty.
Wobec przedstawionych twierdzeń skarżącego Przedsiębiorstwa, organ prawidłowo odczytał jego intencje (co jednoznacznie potwierdza skarga) i w sposób szczególny ocenił zaistnienie dwóch przesłanek nieważnościowych z art. 156 § 1 K.p.a., tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej (pkt 2) i niewykonalnej (pkt 5). W ocenie Sądu nie można organowi skutecznie zarzucić naruszenia przywołanego przepisu, które miałoby wpływ na wynik sprawy.
Po pierwsze organ prawidłowo uznał, że pozwolenie wodnoprawne z 1994 r. nie zostało wydane bez podstawy prawnej. Wydanie decyzji "bez podstawy prawnej" oznacza, że nie ma ona podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z upoważnienia ustawowego, tym samym oznacza, iż brak jest przepisu uprawniającego organ administracji państwowej do rozstrzygnięcia sprawy w drodze
decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 16.01.2014 r., sygn. akt II GSK 1666/12). Taka sytuacja w kontrolowanej sprawie nie miała miejsca. W 1994 r. w ustawie Prawo wodne z 1974 r. były przepisy uprawniające ówczesne organy do rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej wnioskiem R. w N. w drodze decyzji administracyjnej - pozwolenia wodnoprawnego i zostały przywołane w podstawie prawnej decyzji z 1994 r. Również norma art. 21 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 1974 r. (przywołana w podstawie prawnej jako "art. 21") mogła stanowić podstawę do nałożenia na Przedsiębiorstwo innych niż określonych w ust. 2 i 3 obowiązków niezbędnych ze względu m. in. na ochronę interesów ludności. I w ramach niej został nałożony na Przedsiębiorstwo obowiązek określony w punkcie III.2 decyzji z 1994 r. Obowiązek ten jak wynika z uzasadnienia pozwolenia wodnoprawnego z 1994 r. - co też zauważył organ w zaskarżonej decyzji - miał służyć zabezpieczeniu interesów osób trzecich. Przez pojęcie "osoby trzecie", wobec braku jego zdefiniowania w ustawie Prawo wodne z 1974 r. bez wątpienia można rozumieć społeczność, ludność lokalną - sąsiadującą, zamieszkującą w rejonie ujęcia. Zatem utrzymanie brzegu dna i brzegu rzeki [...] w rejonie ujęcia we właściwym stanie technicznym miało m. in. na celu ochronę interesów ludności wymaganą do nałożenia tego innego obowiązku w pozwoleniu wodnoprawnym, o którym stanowi ust. 4 art. 21 ustawy Prawo wodne z 1974 r. Dalej, należy powtórzyć za organem, że art. 22 ustawy Prawo wodne z 1974 r. nie miał zastosowania w sprawie, która zakończyła się wydaniem pozwolenia w 1994 r. Przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego z 1994 r. był pobór wody z rzeki [...], natomiast ww przepis (art. 22) dotyczył pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wody za pomocą urządzeń do jej piętrzenia. Zatem argumentacja skarżącego ustalająca możliwe do nałożenia obowiązki na jego podstawie, w tym rozważania na temat braku tożsamości pojęć: "odpowiednich robót" (skarżący: "określonych robót") i "utrzymania wód" jest bezzasadna.
Po drugie organ prawidłowo uznał, że niezasadne jest twierdzenie, iż decyzja z 1994 r. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Niewykonalność decyzji powinna być spowodowana istnieniem przeszkód w jej wykonaniu, które znamionują dwie cechy: przeszkody te istniały już w dacie wydania decyzji oraz są nieusuwalne przez cały czas. W przepisie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. jako miarodajny stan rzeczy przyjęto ten, który istnieje w "dacie wydania
i I
decyzji", zaś decyzja trwale niewykonalna to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Ponadto niewykonalność decyzji może być faktyczna, jak i prawna. W pierwszym przypadku wykonanie decyzji nie jest możliwe z przyczyn czysto technicznych, w drugim zaś - istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji (wyrok NSA z 13.01.2009 r., sygn. akt II OSK 1796/07, publ. Lex nr 597384). Nadto, nie stanowią powodu niewykonalności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. ani przeszkody ekonomiczne, ani finansowe, ani też trudności techniczne, czy też negatywne nastawienie adresatów decyzji i innych podmiotów do wykonania decyzji (wyrok NSA z 3.06.2008 r., sygn. akt II OSK 590/07, publ. Lex nr 484998). Żadna z sytuacji wyżej przedstawionych w stosunku do decyzji badanej w postępowaniu nieważnościowym nie zaistniała. Oznacza to, że i w tym zakresie decyzja kwestionowana w skardze jest zgodna z prawem. Należy zgodzić się z organem, że sformułowanie jakim posłużono się w punkcie III.2 decyzji z 1994 r., że dno i brzegi rzeki [...] mają być "utrzymywane we właściwym stanie technicznym" nie może przemawiać za stwierdzeniem zaistnienia przesłanki nieważnościowej z punktu 5 § 1 art. 156 K.p.a. W art. 80 ust. 1 ustawy Prawo wodne zostało zdefiniowane bowiem pojęcie "utrzymywanie wód śródlądowych". Według tej regulacji utrzymywanie wód śródlądowych polega na zachowaniu lub przywróceniu naturalnego stanu wody i brzegów albo na zachowaniu stanu, jaki powstał wskutek regulacji, oraz na zapewnieniu swobodnego spływu wody i lodów. Skoro w treści ustawy Prawo wodne z 1974 r. jasno określono na czym ma polegać utrzymywanie wód, w tym dnia i brzegów, to nieokreślenie działań dzięki, którym cel w postaci utrzymania dna i brzegów ma być osiągnięty, nie czyni tego obowiązku, a w konsekwencji i pozwolenia wodnoprawnego z 1994 r., niewykonalnym.
Dodatkowo trzeba zauważyć, że nie można byłoby także skutecznie postawić zarzutu wydania decyzji z 1994 r. z rażącym naruszeniem prawa. Oczywistość naruszenia prawa polega bowiem na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną (wyrok NSA z 9.02.2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, publ. Lex nr 165717). Tymczasem brzmienie art. 21 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 1974 r. w zakresie możności nałożenia na zakład innych obowiązków niż określone w jego
wcześniejszych ustępach (ust. 2 i 3) niezbędnych ze względu na ochronę interesów ludności, gospodarki komunalnej lub środowiska daje możliwości interpretacyjne.
Wszystko to czyni argumentację skargi za bezzasadną i jako taka nie mogła doprowadzić do skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło