II OZ 814/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1079/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 r., wydanym na skutek zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu P. B. zwolnienia od kosztów sądowych, oddalił to zażalenie. Skarżący P. B. w odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 marca 2015 r. do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu sądowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Wojewody [...] wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu od ww. postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 maja 2015 r. odmówił przyznania P. B. prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w świetle oświadczenia o stanie majątku i dochodach przedstawionego we wniosku o prawo pomocy na formularzu PPF, skarżący podał informacje w oparciu o które Sąd, na wcześniejszym etapie postępowania, odmówił już P. B. przyznania prawa pomocy. Zwrócił uwagę, że P. B. nadal uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wyższej kwocie - 1.750 zł brutto miesięcznie, żona nie osiąga żadnych przychodów. Skarżący posiada budynki, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Uzyskuje także dochody z dzierżawy tych budynków, które przeznacza, według oświadczenia skarżącego, na spłatę zobowiązań w wysokości około [...] zł. Obsługuje zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji pojazdów, kredyty i raty leasingowe. Z akt sprawy wynika, że prowadzi działalność gospodarczą oraz posiada wraz z żoną nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, na której prowadzi działalność rolniczą. Sąd podniósł, że fakt posiadania nieruchomości co do zasady skutkuje odmową zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż z takiego majątku czerpać można dodatkowe przychody. Ponadto P. B. poza gołosłownymi oświadczeniami nie wykazał pogorszenia swojej sytuacji finansowej. Przyjąć zatem należy, że w aktualnym stanie sprawy skarżący nawet nie uprawdopodobnił, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie P. B. podniósł, że jego dochody drastycznie spadły i nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej w wyznaczonej kwocie. Sytuacja skarżącego i jego żony odbiega od tej przedstawionej w postanowieniu o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślił, że sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu uległ i obecnie przebywa na rencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. W przedmiotowym postępowaniu dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r. odmówił już skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 r. oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jesdn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13). Oceniając ponowny wniosek P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy, że Sąd I. instancji zasadnie stwierdził, że nie nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie mu prawa pomocy. Należy podzielić pogląd Sądu wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa pogorszeniu w stosunku do ocenianej wcześniej sytuacji finansowej. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego zawartego w zażaleniu, iż obecna sytuacja finansowa skarżącego odbiega od przedstawionej przez Sąd, podnieść należy, że nie została ona poparta żadnymi argumentami i tym samym uniemożliwia ona ustosunkowanie się do niej. Mając zatem na uwadze, iż w kolejnym złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, aby nastąpiło istotne pogorszenie się jego sytuacji majątkowej, uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.