II SA/Bd 1124/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] Prezydent Miasta T., z upoważnienia którego działał Kierownik Działu Świadczeń Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 2, 4, 5, art. 9 ust. 2 i 4a, art. 15 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. J. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014, odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej I. J. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 złotych. W przypadku M. J., dochód na jednego członka rodziny, składającej się z [...] osób wynosi [...] zł, a zatem przekracza wyznaczony próg dochodowy na członka rodziny o kwotę [...] zł. Organ podał, że z akt sprawy wynika, że dochód wykazany na zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2013 r. o dochodach za 2012 r. w całości jest dochodem utraconym. Z zaświadczenia pracodawcy z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika, że wnioskodawczyni jest zatrudniona od dnia [...] grudnia 2013 r. nieprzerwanie. Z umowy o pracę strony z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika, że zmieniły się warunki zatrudnienia (½ etatu i wynagrodzenie). W związku z powyższym wykonywanie pracy u jednego pracodawcy i przedłużanie umów traktowanych jako ciągłość, nie powoduje sytuacji ustania zatrudnienia, co wyklucza zastosowanie przepisu art. 2 pkt 18 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W konsekwencji powyższego orzeczono o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem M. J. złożyła odwołanie wnosząc w nim o zmianę decyzji, poprzez przyznanie na rzecz małoletniego I. J. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zarzuciła błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującą niewłaściwymi ustaleniami faktycznymi, polegającymi na przyjęciu, iż aktualny dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. Podkreśliła, że prawidłowa ocena materiału dowodowego sprawy powinna prowadzić do wniosku, iż aktualny dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł netto. Ponadto wskazała, że z dniem [...] maja 2014 r. pogorszeniu uległa sytuacja finansowa jej rodziny, wskutek zmiany warunków jej zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy i obniżenia wynagrodzenia za pracę. Wskazała też na naruszenie przez organ art. 2 pkt 17 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zarzuciła organowi błędne przyjęcie, że zmiana warunków wynagrodzenia na niższe nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu tego przepisu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 9 ust. 2 oraz art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z jego brzmieniem, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobom uprawnionym, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Organ podał, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na dzieci. Z kolei art. 3 pkt 2 u.ś.r. stanowi, że dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny. Pod pojęciem dochodu członka rodziny należy natomiast rozumieć, zgodnie z art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a tejże ustawy. Z treści art. 9 ust. 3, ust. 4 i ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że przy ustaleniu prawa do świadczenia uwzględnia się również dochód utracony i dochód uzyskany. Art. 9 ust. 3 ustawy stanowi zaś, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Pojęcie utraty dochodu określone zostało w art. 2 pkt 17 powołanej ustawy. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego organy administracji publicznej obowiązane są do ustalenia, czy spełnione zostało kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. W niniejszej zaś sprawie sporna jest wysokość dochodu rodziny M. J. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że rodzina M. J. składa się z [...] osób. W niniejszej sprawie istotnym był dochód osiągnięty przez rodzinę M. J. w roku 2012, gdyż wniosek strony dotyczył przyznania świadczeń w okresie zasiłkowym 2013/2014. M. J. w roku podatkowym 2012 uzyskała dochód [...] zł, co zostało obliczone w następujący sposób: [...] zł (dochód) - [...] zł (podatek należny) - [...] zł (składki na ubezpieczenie zdrowotne). Dochód uzyskany przez M. J. w roku 2012 ustalony powyżej, jak wynika z akt sprawy, w całości jest dochodem utraconym. Ponadto, organ wskazał, że do dochodu strony za rok 2012 należało również doliczyć alimenty zasądzone wyrokiem SO w T. Wydział I Cywilny z [...] czerwca 2005 r. sygn. akt [...], na rzecz I. J. w kwocie po [...] zł od R. J., tj. [...] zł. Z dniem [...] grudnia 2013 r. M. J. podjęła zatrudnienie u pracodawcy: [...] prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą: [...] za wynagrodzeniem brutto w wysokości [...] zł. Dochód netto osiągnięty przez M. J. w styczniu 2014 r. wyniósł [...] zł. Umowa została rozwiązana za porozumieniem stron w dniu [...] kwietnia 2014 r. Tego samego dnia strony zawarły nową umowę o pracę w wymiarze ½ etatu za wynagrodzeniem [...] zł brutto. Dochód netto osiągnięty w maju 2014 r. wyniósł [...] zł. Jak prawidłowo zauważył organ I instancji, zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia w niniejszej sprawie były zatem kwestie związane z uzyskaniem i utratą dochodu przez stronę. Organ wywiódł, że skoro strona podjęła zatrudnienie w dniu [...] grudnia 2013 r. to nastąpiło uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w rezultacie zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy, do dochodu rodziny M. J. należało doliczyć wysokość wynagrodzenia z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty w wysokości [...] zł netto. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było również, czy rozwiązanie umowy o pracę z dniem [...] kwietnia 2014 r. przy jednoczesnym zawarciu tego samego dnia kolejnej umowy o pracę, z dotychczasowym pracodawcą, ustalającej niższe wynagrodzenie za świadczoną pracę należy traktować jako utratę zatrudnienia. Organ wskazał, że wykonywanie pracy u jednego pracodawcy i przedłużenie umów traktowanych jako ciągłość, nie powoduje sytuacji ustania zatrudnienia. Organ podniósł, że M. J. nie miała przerwy w zatrudnieniu. Nie można zatem mówić o utracie zatrudnienia. Doszło jedynie do obniżenia wynagrodzenia. W konsekwencji, brak spełnienia przesłanki "utraty zatrudnienia", prowadzi do wniosku, że związana z opisanym zdarzeniem zmiana sytuacji dochodowej nie stanowi "dochodu utraconego" w rozumieniu art. 2 pkt 17 u.p.o.u.a. i w konsekwencji nie może zostać uwzględniona na zasadzie art. 9 ust. 3 ustawy przy ustaleniu wysokości dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczeń. Miesięczny dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, przekraczając kryterium dochodowe w wysokości [...] zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła M. J. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji Prezydenta Miasta T. Zarzuciła, że organ dokonał błędnej wykładni art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podnosząc argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Według art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności zaskarżonego aktu (czynności) Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z uwagi na przekroczenie progu dochodowego na członka rodziny. W niniejszej sprawie, organ nie uwzględnił okoliczności faktycznych sprawy, na skutek których wynagrodzenie skarżącej w związku ze zmianą warunków pracy uległo obniżeniu. Bezsporne są okoliczności przedmiotowej sprawy, że skarżąca od [...] grudnia 2013 r. do [...] kwietnia 2014 r. pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy na cały etat, po czym pracodawca, [...], rozwiązał ze skarżącą za porozumieniem stron umowę zatrudnienia. Następnie, skarżąca przedłożyła drugą umowę zawartą i podpisaną z dniem [...] grudnia 2013 r., na podstawie której została zatrudniona w tej samej firmie na czas określony na pełnym etacie do dnia [...] grudnia 2014 r. Obniżenie wynagrodzenia skarżącej miało miejsce już styczniu 2014 r. Z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika, że za powyższy miesiąc skarżąca uzyskała dochód [...] netto zł. W dniu [...] kwietnia 2014 r. pracodawca podpisał ze skarżącą umowę o pracę (k - 3 akt administracyjnych organu I instancji) określając wymiar czasu pracy jako ½ etatu oraz wynagrodzenie brutto w wysokości [...] zł. Wobec powyższego, spór w przedmiotowej sprawie dotyczy udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zmiana warunków zatrudnienia i uzyskanie w związku z tym niższego wynagrodzenia, będzie stanowiło utratę dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 17 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ocenie składu Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę należy wypowiedzieć się za szerokim rozumieniem utraty dochodu w zakresie pojęcia innej pracy zarobkowej, przez którą należy rozumieć również zmianę warunków zatrudnienia i uzyskanie w związku z tym niższego wynagrodzenia tak, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Podobnie za szerokim rozumieniem pojęcia "innej pracy zarobkowej" wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 759/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.), dokonując wykładni utraty dochodu na podstawie art. 2 pkt 17 lit. c ustawy stwierdzając, że utrata dochodu – oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skoro ustawodawca definiuje, że pod pojęciem utraty dochodu należy rozumieć utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to to ostatnie pojęcie obejmuje również utratę zatrudnienia lepiej płatnego na rzecz gorzej wynagradzanego, nawet jeżeli do tego doszło – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – w drodze wypowiedzenia zmieniającego. Z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wynika, aby z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wiązać całkowite zaprzestanie wykonywanej pracy. Tak wąskie rozumienie powyższej definicji stworzyłoby znaczne ograniczenie stosowania przepisu art. 2 pkt 17 lit. c ustawy wyłącznie do kręgu podmiotów całkowicie pozbawionych zatrudnienia. Poza tym, poprzez ograniczenie stosowania powyższej definicji tylko do sytuacji pozbawienia osoby uprawnionej zatrudnienia, dochodzi do wyraźnej sprzeczności z dyrektywą ustawy, która nakazuje wspierać osoby ubogie oraz osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej. Oznacza to, że już w dyrektywie ustawy ustawodawca kreśląc krąg osób uprawnionych do świadczeń w niej przewidzianych, nie ogranicza go do osób, które utraciły zatrudnienie, a więc bez dochodu. Zmiana wynagrodzenia na niższe, która powoduje ograniczenie środków pieniężnych rodziny, doprowadzając do trudnej sytuacji finansowej, a często do ubóstwa rodziny, jest utratą dochodu w pojęciu art. 2 pkt 17 lit. c ustawy. Podobnie wypowiedział się tut. Sąd w wyroku z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 194/13 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie dokonały wadliwej wykładni pojęcia – utrata dochodu, co rzutuje bezpośrednio na treść wydanego rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ, opierając się na definicji utraty dochodu dokonanej przez Sąd, ponownie dokona ustalenia dochodu i oceni, czy skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do przyznania żądanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.