II GSK 601/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 942/14 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 942/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadził wobec J. K. postępowanie egzekucyjne. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 14 października 2013 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] września 2013 r. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. zatytułowanym "skarga" zobowiązany zwrócił się, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, do organu nadzoru w sprawie dotyczącej pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podnosząc, że z powodu siły wyższej, tj. bólu związanego ze zwichnięciem kostki nie mógł wykonywać "wszelkich prac", a jednocześnie podniósł, że motywacja skargi "jest taka sama jak w pierwszej skardze". Organ egzekucyjny zakwalifikował powyższe pismo jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, którego rozpatrzenia odmówił postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Wskutek złożonego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu podnosząc, że zakwalifikowanie pisma strony jako zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, podczas gdy nazwane jest ono skargą, nie może odbywać się poza wiedzą i wolą strony. W związku z powyższym organ egzekucyjny pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wezwał stronę do sprecyzowania, czy wnosi skargę na czynności egzekucyjne, czy zgłasza zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. W piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. zobowiązany podał, że pismo z dnia [...] listopada 2013 r. zawiera zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Następnie pismem z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor Oddziału ZUS w T. zwrócił się do strony o wyjaśnienie, czy załączając do pisma z dnia [...] listopada 2013 r. dokumenty dotyczące stanu zdrowia zamierzał uprawdopodobnić, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi zobowiązany stwierdził, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Powołał się przy tym na bardzo złą sytuację zdrowotną w kwietniu i maju 2013 r. oraz począwszy od [...] października 2013 r. (ból nogi i związane z tym problemy ze snem, w konsekwencji zasypianie w dzień, zmęczenie, bóle pleców, przeziębienie), która uległa poprawie dopiero w listopadzie 2013 r. Stan zdrowia, jak zaznaczył zobowiązany, był przyczyną niezłożenia zarzutu. W załączeniu przedłożył zaświadczenia lekarskie z dnia [...] kwietnia 2014 r., w którym podano, że choruje przewlekle od kilku lat, zgłasza silne bóle kręgosłupa i barku, nie może dźwigać i schylać się, zaś dolegliwości te nasilają się. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło bez jej winy. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podniósł, że jego sytuacja zdrowotna jest bardzo zła. Zły stan zdrowia spowodował, że nie zdążył odebrać pisma z ZUS (cierpi na reumatyzm, boli go żołądek i głowa, a nie ma pieniędzy na lekarzy) i w związku z tym zwrócono je nadawcy, ale udał się do ZUS i je odebrał. W tym samym dniu uzyskał pomoc pracowniczek Zakładu w przygotowaniu podania w sprawie zarzutów, ale gdy miał je złożyć w oddziale poczuł się bardzo źle (ciemno przed oczami, ból głowy) i w związku z tym natychmiast udał się do najbliższej apteki, kupił tabletki od bólu głowy, a następnie wrócił się do domu. Przez kilka dni po tym zdarzeniu nie był w stanie wysłać przygotowanego podania. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc, że strona nie podała dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, co świadczy o niespełnieniu przesłanek z art. 58 k.p.a. Organ podkreślił, że okoliczności dotyczące trudnej sytuacji zdrowotnej strony nie są ściśle umiejscowione w czasie, w większości stanowią przykłady sytuacji, w których nie mogła dokonywać czynności urzędowych. Organ odwoławczy zauważył, że zobowiązany zażalenie podpisał osobiście, ale podpis złożyła również osoba określona jako opiekunka, która mogła się udać na pocztę w celu odebrania albo wysłania pisma. J. K. złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której przedstawił argumenty dotyczące niepodlegania przez niego ubezpieczeniu w ZUS. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że organ zasadnie uznał, iż o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy działał on z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Strona ponadto nie podała dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący otrzymał pomoc od pracowników ZUS w sformułowaniu wniosku i pomimo tego nie złożył go w tym dniu, a ponadto nie skorzystał z pomocy opiekunki, która mogła zastąpić go przy wysyłaniu wniosku. J. K. zaskarżył wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 942/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o jego zmianę w całości, poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz ewentualnie postanowienia organu I instancji i przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 w zw z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 oraz art. 58 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mających wpływ na wynik sprawy okoliczności i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, że skarżący z własnej winy uchybił terminowi do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) z uwagi na nieuwzględnienie z urzędu opisanych wyżej naruszeń prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że art. 58 § 1 k.p.a. jako pierwszą przesłankę skutecznego przywrócenia terminu podaje jedynie "uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy". Chodzi tu zatem nie o przeprowadzenie w tej mierze dowodu czyniącego brak takiej winy faktem absolutnie pewnym, lecz podanie jedynie okoliczności wystarczających do powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy po stronie zainteresowanego w uchybieniu terminu. Skarżący podniósł, że bardzo skrótowe i lakoniczne stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu uniemożliwia ocenę, jakie okoliczności konkretnie zostały uznane za świadczące o winie skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty sprowadzają się do stwierdzenia, że Sąd I instancji niezasadnie zaakceptował stanowisko organów, iż skarżący z własnej winy uchybił terminowi do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Należy podkreślić, że z powyższego przepisu wynika, iż organ rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu bada, czy wnioskodawca uprawdopodobnił brak swojej winy. Rolą organu nie jest zatem, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, wykazanie winy strony lub badanie okoliczności, które doprowadziły stronę do uchybienia terminu. To strona ma bowiem uprawdopodobnić, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Zdaniem NSA, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił podjęte przez organy rozstrzygnięcie odmawiające przywrócenia terminu, bowiem skarżący braku swojej winy nie uprawdopodobnił. W piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. powołał się jedynie na zwichnięcie nogi w kostce, nie określając, kiedy do tego zwichnięcia doszło. Natomiast w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. opisał swój ogólny zły stan zdrowia. Dołączone zaświadczenie lekarskie z kwietnia 2014 r. świadczy o tym, że skarżący choruje przewlekle od kilku lat. Powoływanie się na zły stan zdrowia samo w sobie nie jest jednak wystarczającą przesłanką przywrócenia terminu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, podstawą przywrócenia terminu może być nagła, nieprzewidziana choroba, nie zaś trwające przewlekle schorzenie, które jednocześnie nie umożliwia w sposób trwały stronie funkcjonowania w społeczeństwie i załatwiania własnych spraw. Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 99/16, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem przyjąć, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, nie określił dokładnie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Powyższe ma znaczenie o tyle, że skarżący podejmował czynności w toku postępowania egzekucyjnego, pomimo utrzymującego się złego stanu zdrowia. Z tej przyczyny skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).