I OZ 1443/15

Dnia 10 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 lipca 2015 r. o sygn. akt III SA/Kr 146/14 odmawiające G.P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 146/14 w sprawie ze skargi G.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2014 r., nr: [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 20 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem o sygn. akt III SA/Kr oddalił skargę. Tego samego dnia skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r. WSA w Krakowie przyznał skarżącemu pełnomocnika z urzędu, którego wyznaczył dziekan ORA w Krakowie. Adwokat A.P. – K. dowiedziała się o ustanowieniu jej pełnomocnikiem skarżącego w dniu 27 marca 2015 r. W dniu 14 kwietnia wysłała do skarżącego korespondencję z prośbą o kontakt. Skarżący skontaktował się z adw. A.P. – K. w połowie maja, jednak pełnomocnik nie uzyskała oświadczenia skarżącego, czy życzy sobie wnieść skargę. W dniu 22 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego zapoznała się z aktami sprawy, a w dniu 22 czerwca 2015 r. wniosła do WSA w Krakowie skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Na uzasadnienie wniosku podała, że z uwagi na normalne obciążenie pracą zawodową oraz ograniczony kontakt ze skarżącym nie mogła tego zrobić wcześniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 10 lipca 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd ten przychylił się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przyczyna uchybienia ustaje w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie Jednocześnie WSA w Krakowie podzielił pogląd, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, tj. w momencie zapoznania się z aktami, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego dowiedziała się o ustanowieniu jej pełnomocnikiem w dniu 27 marca 2015 r. W dniu 14 kwietnia 2015 r. skierowała korespondencję do skarżącego podejmując próbę nawiązania kontaktu, który miał miejsce w połowie maja 2015 r. Natomiast pełnomocnik skarżącego zapoznała się z aktami dopiero w dniu 22 maja 2015 r. W tym świetle w ocenie WSA w Krakowie pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła z czego wynikał brak możliwości wcześniejszego zapoznania się z aktami sprawy. Za takie powód Sąd nie uznał braku kontaktu ze skarżącym, skoro ostatecznie pełnomocnik zdecydowała się wnieść skargę kasacyjną mimo braku deklaracji skarżącego w tej kwestii. W ocenie Sądu brak kontaktu ze skarżącym nie wykluczał możliwości zapoznania się z aktami sprawy i podjęcia decyzji o istnieniu lub nieistnieniu podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji złożenia skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Jak wskazał, trudno również przyjąć, że brak zapoznania się z aktami sprawy od dnia 27 marca 2015 r. do dnia 22 maja 2015 r. jest usprawiedliwiony "normalnym obciążeniem pracą zawodową". Zażalenie na powyższe postanowienia wywiódł w imieniu skarżącego jego pełnomocnik. Wskazał, że możliwość wniesienia kasacji adwokat ma dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy i ze stanowiskiem wnioskodawcy co do zakresu kasacji. Czynności te adwokat ma obowiązek podjąć bez nieuzasadnionej zwłoki, przy uwzględnieniu jego normalnego obciążenia pracą zawodową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 177 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie do art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi trzydzieści dni od daty doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Termin ten rozpoczyna bieg w dacie doręczenia legitymowanemu podmiotowi odpisu wyroku z uzasadnieniem. Przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło doręczenie. Podkreślić należy, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej jest terminem ustawowym i nie podlega przedłużeniu. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu do wniesienia skargi kasacyjnej. Niemniej okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Taki też wniosek został w sprawie złożony. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić, gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. Należy skonstatować, ze art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady formalizmu i jako taki musi być wykładany ściśle. Zasada formalizmu procesowego jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymogów formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania – poddanego kontroli uczestniczących w nim podmiotów – w którym możliwe jest skupienie materiału procesowego. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010, passim; postanowienie NSA z 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnoszona przez pełnomocnika skarżącego przyczyna uchybienia terminu (trudność kontaktu ze skarżącym i obciążenie pracą zawodową pełnomocnika) nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podziela w tym względzie stanowisko Sądu pierwszej instancji. Brak kontaktu ze skarżącym nie uniemożliwiał pełnomocnikowi wniesienia w terminie skargi kasacyjnej (którą mógł ewentualnie wycofać, jeżeli po skontaktowaniu się z mocodawcą ten wyraziłby taką wolę), ewentualnie opinii o braku zasadności wniesienia takiej skargi. Zarazem niezależnie od tego, czy w ogóle obciążenie pracą zawodową może być rozpatrywane w kategoriach przyczyny usprawiedliwiającej uchybienie terminu w świetle art. 87 § 2 p.p.s.a., to pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił wspomnianego przez siebie obciążenia. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie. Mając na uwadze powyższe, stosując art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie