III SA/Po 662/14

Dnia 21 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi SR na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. kierującą SR, zamieszkałego w Z., zwanego dalej skarżącym, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Starosta P. pismem z dnia [...] lutego 2013 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania go na badania lekarskie i psychologiczne przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd zgodnie z art. 135a ustawy z dnia 4 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz. 15, zwanej dalej: u.k.p.) skierował skarżącego, posiadającego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, C, C+E, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż kierowanie go na badania jest niecelowe, ze względu na fakt, iż jako posiadający uprawnienia do kierowania pojazdami ciężarowymi skarżący będzie zobowiązany poddać się badaniom lekarskim w sierpniu i nie jest konieczne powielanie badań. Ponadto badania takie, jako odpłatne, stanowią dodatkowy niepotrzebny koszt dla osoby bezrobotnej, jaką jest skarżący. Termin wyznaczonego badania, w terminie 30 dni od otrzymania decyzji, koliduje z egzaminami przedmaturalnymi skarżącego, a czas jest mu niezbędny na naukę do nich przygotowującą. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że do Starostwa Powiatowego w P. w dniu [...] stycznia 2013 r. wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] grudnia 2012 r., uznającego skarżącego za winnego prowadzenia pojazdu na drodze publicznej będąc w stanie po użyciu alkoholu. Organ podkreślił, że przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a u.k.p. nie pozostawia organom zobowiązanym do ich stosowania jakiejkolwiek swobody w podejmowaniu rozstrzygnięcia i decyzja o skierowaniu na badania lekarskie ma charakter decyzji związanej i organ nie może kierować sie uznaniem administracyjnym. Ustalenie przez lekarzy specjalistów, czy u danej osoby istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu, ochrony jego uczestników, w tym osoby kierowanej na badania. W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie ww. decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając decyzji naruszenie: – art. 43 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji czego przyczyną był brak skutecznego doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania, – art. 6 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a u.k.p. poprzez naruszenie zasady praworządności polegające na wydaniu decyzji przez Starostę P. mimo braku ustawowego upoważnienia do jej wydania, – art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 Kpa w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a u.k.p., poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa przejawiające się w tym, iż wobec skarżącego, zastosowano sankcje na podstawie przepisów, które nie obowiązywały w chwili popełnienia przezeń wykroczenia drogowego; a przy tym są to sankcje dalej idące aniżeli te, które obowiązywały w dacie popełnienia przypisanego skarżącemu wykroczenia drogowego; W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało doręczone, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru "adresatowi" oznaczonemu jako "siostra [...]", bez wskazania czy osoba jest dorosłym domownikiem i podjęła się oddania pisma adresatowi. Skarżący o toczącym się postępowaniu dowiedział się z chwilą doręczenia mu decyzji organu I instancji i w konsekwencji nieskutecznego doręczenia był pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto zdarzenie drogowe, które stanowiło podstawę do wydania przedmiotowej decyzji miało miejsce dnia [...] listopada 2012 r., a zatem przed wejściem w życie u.k.p., która weszła w życie dnia 19 stycznia 2013 r. W dniu popełnienia przez skarżącego wykroczenia, w zakresie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem obowiązywał przepis art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, zwanej dalej: p.r.d.) i to właśnie ten przepis powinien stanowić ewentualną podstawę wydania decyzji w sprawie. Organem upoważnionym do wydania decyzji w tym przypadku byłby inny organ - kontroli ruchu drogowego, a nie Starosta P. Również sama możliwość skierowania na badania lekarskie osoby kierującej w stanie po użyciu alkoholu również została dodana w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a u.k.p., bowiem art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. takiej możliwości nie przewidywał. Skarżący ponownie podniósł zarzut niecelowości ponownego wykonywania badań, do których został zobowiązany, bowiem na podstawie art. 39j ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414, zwanej dalej: u.t.d.), skarżący, zatrudniony jako kierowca, podlega regularnym badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i ostatnio były one wykonywane w dniach [...] grudnia 2013 r. oraz [...] lutego 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym; nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, iż nie narusza ona prawa. Skarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. kierującą skarżącego na badania lekarskie z powodu otrzymania informacji o kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Informacją o kierowaniu przez skarżącego w stanie po użyciu alkoholu był wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2012 r., doręczony organowi w dniu [...] stycznia 2013 r. W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji wskutek nieskutecznego doręczenia. W ocenie skarżącego świadczy o tym brak wskazania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, czy oznaczona jako "adresat - siostra [...]" jest dorosłym domownikiem i podjęła się oddania pisma adresatowi. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłe-mu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Należy jednak mieć również na uwadze przepisy art. następnego, zgodnie z którymi w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (art. 44 § 1 pkt 1k.p.a.). Odbierający pismo, na podstawie art. 46 § 1 k.p.a. jest obowiązany do potwierdzenia doręczenia mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu, jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu. Ponadto przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004 r., nr 5, poz. 34, ze zm.) wskazują, iż przesyłki rejestrowane i przekazy pocztowe doręcza się zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1159) za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru (§ 35 pkt 1 rozporządzenia). Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 3 lit. b ww. ustawy, przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce operatora zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego w placówce operatora. Zgodnie z § 36 rozporządzenia, stwierdzenia tożsamości osób uprawnionych do odbioru przesyłek rejestrowanych lub przekazów pocztowych dokonuje się na podstawie jednego z następujących dokumentów: 1) dowodu osobistego; 2) tymczasowego dowodu osobistego; 3) paszportu; 4) prawa jazdy; 5) innego dokumentu z fotografią, odciskiem pieczęci urzędowej z wizerunkiem orła oraz podpisem jego posiadacza; 6) w przypadku cudzoziemców nieposiadających żadnego z dokumentów, o których mowa w pkt 1-4, innego dokumentu stwierdzającego tożsamość. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, iż zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania (k. 34 akt adm.) zostało podpisane przez [...] ze wskazaniem daty - [...] lutego 2013 r. Przedmiotowe potwierdzenie zawiera również stwierdzenie, iż z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi bądź w sposób odpowiadający treści art. 43 k.p.a., przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] lutego 2013 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera także wyraźne oznaczenie, iż osoba odbierająca pismo jest siostrą skarżącego. Pozwala to domniemywać, iż awizowaną przesyłkę odebrała w urzędzie pocztowym pełnoletnia siostra i zarazem domownik adresata – skarżącego, w tydzień po próbie jej doręczenia w miejscu zamieszkania adresata. Doręczenie należało zatem uznać za skuteczne. Na marginesie wskazać można, iż aż do wniesienia skargi skarżący nie podnosił zarzutu zarówno nieskuteczności doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania ani naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu. Przechodząc do rozważań dotyczących podstawy do wydania przedmiotowych decyzji wskazać należy, iż zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Zgodnie zaś z art. 139, jak słusznie wskazywał skarżący, ustawa wchodzi życie z dniem 19 stycznia 2013 r. W tym miejscu podnieść należy, iż starosta otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. i wszczął postępowanie dnia [...] lutego 2013 r., a zatem już w czasie obowiązywania nowej ustawy. Ponadto art. 135a u.k.p. wskazuje, iż do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.), która to norma znalazła odzwierciedlenie w niniejszym stanie faktycznym. Odnosząc się również do przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym wskazać należy, iż wprawdzie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a nie zawierał dyspozycji kierowania na badania lekarskie kierujących pojazdem jeżeli osoby te kierowały pojazdem w stanie po użyciu alkoholu, jednak stosując wnioskowanie a maiori ad minus wyraźnie wynika, iż skoro badaniom takim podlega kierujący pojazdem po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, to tym bardziej badaniom takim winien podlegać kierujący w stanie po użyciu alkoholu. Dokonane w art. 99 u.k.p. poszerzenie o kierujących w stanie po użyciu alkoholu należy zatem potraktować jako doprecyzowanie zgodne z powyższym wnioskowaniem. W ocenie Sądu bezsprzecznie wskutek przyjęcia zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej znajduje ona zastosowanie w zakresie proceduralnym, a więc podmiotu kierującego na badania lekarskie, którym obecnie na mocy u.k.p. jest starosta, a w regulacji p.r.d. był nim organ kontroli ruchu drogowego. Podkreślić również należy, że zasada nieretroakcji prawa nie ma charakteru absolutnego, bowiem w wyjątkowych sytuacjach może zostać nadana moc wsteczna aktowi prawnemu. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt P 43/07 (Lex nr 321915), stwierdził, iż "zasada lex retro non agit, wywodzona z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa". Ustawa o kierujących pojazdami wraz z ustawą prawo o ruchu drogowym mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, a zatem ochronę zdrowia i życia. Przeciwstawiając powyższe obowiązkowi poddania się badaniu lekarskiemu, które, co należy podkreślić, nie oznacza automatycznie utraty uprawnień do kierowania pojazdami lecz służy stwierdzeniu istnienia lub braku przeciwwskazań do ich prowadzenia, stwierdzić należy, iż chronione jest dobro ważniejsze. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), oddalono skargę.