II GZ 360/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "G." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1094/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1094/14 w sprawie ze skargi "G." Spółki z o.o. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym zażaleniem, odmówił "G." Spółce z o.o. w W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1094/14 zapadłego w sprawie ze skargi spółki na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2014 r. (data nadania w placówce pocztowej) zwróciła się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o jego doręczenie wraz z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1094/14 odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku, wskazując, że wniosek zgłoszono z uchybieniem terminu. Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z dnia 24 października 2014 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że do uchybienia doszło bez jej winy, gdyż pełnomocnik spółki sporządził wniosek w terminie, ale przy jego nadaniu posłużył się osobą zatrudnioną w kancelarii i o spóźnieniu w jego nadaniu dowiedział się dopiero z postanowienia Sądu o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym zażaleniem postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 października 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że okoliczności podnoszone przez pełnomocnika strony we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. Pełnomocnik skarżącej wbrew treści art. 87 § 2 p.p.s.a., nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. WSA podkreślił, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Sąd wskazał ponadto, że niezależnie od tego, czy błąd popełnił pełnomocnik skarżącej, czy pracownik jego kancelarii, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji również jego mocodawca (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt I GZ 59/09). Zdaniem Sądu I instancji, jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za korespondencję dopuścił się zaniedbania to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. W związku z tym, WSA odmówił przywrócenia terminu, uznając, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku doszło bez jej winy. Zaskarżając powyższe postanowienie Sądu z dnia [...] lutego 2015 r. "G." Spółka z o.o. w W. wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w W. z dnia 24 października 2014 r. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku spowodowane zostało zawinionymi okolicznościami, w sytuacji, gdy strona dostatecznie uprawdopodobniła, że niedochowanie przez nią terminu nastąpiło bez jej winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 powoływanej ustawy). Brak winy strona musi uprawdopodobnić przez wskazanie faktów wyłączających jej winę. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W rozpatrywanej sprawie nie można przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przedstawione we wniosku okoliczności nie pozwoliły na przyjęcie, że został uprawdopodobniony brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uchybienie terminu było skutkiem zaniedbania pełnomocnika strony, do którego obowiązków należało nadzorowanie pracy osoby wyznaczonej do wysyłki korespondencji. Tym bardziej, że pełnomocnik miał świadomość, iż wniosek o uzasadnienie wyroku został sporządzony ostatniego dnia ustawowego, siedmiodniowego terminu – wynika to z treści samego wniosku o przywrócenie terminu. W żaden sposób nie uprawdopodobniono również, że zaszły przeszkody uniemożliwiające nadanie wniosku w placówce pocztowej operatora publicznego lub złożenie na biurze podawczym Sądu tego samego dnia, tj. [...] października 2014 r. Wyjaśnienia skarżącej, że był to piątek, po którym następował weekend ze Świętem Zmarłych nie zasługują na uwzględnienie, choćby i z tego powodu, że kancelaria pełnomocnika skarżącej ma siedzibę w W., a więc istniała możliwość nadania przesyłki pocztowej w czynnej całodobowo placówce Poczty Polskiej. W tym miejscu wypada podkreślić, że skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt I OZ 58/07, publ. pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest więc uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie strony rozumie się szeroko rozciągając je także na pełnomocnika. Ten z kolei, jak wskazuje się w orzecznictwie, ponosi odpowiedzialność za działania i/lub zaniechania zatrudnionych w jego kancelarii pracowników, bowiem to profesjonalny pełnomocnik reprezentujący skarżącą ma obowiązek dochowania należytej staranności w prowadzeniu sprawy i korzystając z pomocy innych osób winien szczególnie mieć to na uwadze. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest bowiem traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (zob. postanowienia NSA: z dnia 20 lutego 2009 roku, sygn. akt II OZ 166/09; z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt I GZ 59/09, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zatem Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 24 października 2014 r. Wbrew zarzutom zażalenia, skarżąca w sposób przekonywujący nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.