III SA/Kr 953/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2014 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 58, art. 59 w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) odmówiło S. K. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu zobowiązania S. K. jako dłużnika alimentacyjnego i zobowiązaniu ww. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o ustaleniu wysokości zobowiązania S. K. jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz uprawnionej P. K. na kwotę 1.200 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz o zobowiązaniu S. K. do zwrotu należności z tego tytułu w terminie do dnia 30 grudnia 2011 r. W wyniku odwołania S. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję Prezydenta Miasta i orzekło o ustaleniu wysokości zobowiązania S. K. jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz uprawnionej P. K. na kwotę 1.200 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz o zobowiązaniu S. K. do zwrotu należności z tego tytułu. Powyższe decyzje organów I i II instancji zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 582/12. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] orzekł o ustaleniu wysokości zobowiązania S. K. jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz uprawnionej P. K. na kwotę 1.200 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz o zobowiązaniu S. K. do zwrotu należności z tego tytułu w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. W aktach administracyjnych brak dowodu wskazującego datę doręczenia stronie decyzji organu I instancji. W dniu 18 października 2013 r. S. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, motywując go nagłą chorobą, trwającą od dnia 12 sierpnia 2013 r. Opisanym na wstępie, kwestionowanym skargą postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło S. K. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że z przedłożonego przez stronę zaświadczenia Grodzkiego Urzędu Pracy wynika, że S. K. miał zwolnienie L-4 m.in. w okresach od dnia 12 sierpnia 2013 r. do dnia 4 września 2013 r. i od dnia 7 września 2013 r. do dnia 11 października 2013 r. Organ odwoławczy stwierdził, że strona odebrał przesyłkę zawierają decyzję organu I instancji w dniu 21 sierpnia 2013 r. w urzędzie pocztowym. Zdaniem SKO, strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania oraz nie została w sprawie spełniona przesłanka dotrzymania siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, liczonego od ustania przyczyny uchybienia. S. K. odebrał decyzję organu I instancji w dniu 21 sierpnia 2013 r., tj. w czasie, kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim, co świadczy o tym, że nie był obłożnie chory, a zatem nie można przyjąć, że choroba uniemożliwiła mu złożenie odwołania w terminie. Ponadto, pierwszy z okresów przebywania na zwolnieniu lekarskim upłynął w dniu 4 września 2013 r. i w tym dniu przypadał również ostatni dzień do wniesienia odwołania. W ocenie organu odwoławczego, strona powinna wnieść prośbę o przywrócenie terminu w okresie siedmiu dni, licząc od dnia 4 września 2013 r., tym bardziej, że w dniach 5-7 września 2013 r. S. K. nie przebywał na zwolnieniu lekarskim. W skardze na powyższe postanowienie SKO S. K. podniósł, że jego choroba trwała nieprzerwanie do dnia 11 października 2013 r., a przerwa w dniach 5-7 września spowodowana była nieobecnością lekarza i niemożnością otrzymania zwolnienia. Ponadto skarżący wskazał, że wniesienie odwołania to nie tylko fizyczna możliwość doręczenia pisma organowi, ale także konieczność sporządzenia pisma, czego wskutek choroby nie mógł uczynić. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." § 2 ww. przepisu stanowi natomiast, że : "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin." Istotnie organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu, na wniosek strony, na podstawie art. 58 k.p.a., gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, oraz zainteresowany dopełni czynności, dla której termin był określony, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Podzielić należy w pełni stanowisko, że z treści art. 58 k.p.a. wynika, iż główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie to nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 61/11; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 r. o sygn. akt I SA/Wa 673/12, B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2011, str. 281). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie, powódź, pożar. Skoro w rozpatrywanej sprawie powodem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było nieuprawdopodobnienie przez skarżącego braku swojej winy w uchybieniu tego terminu oraz niedotrzymanie siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, liczonego od ustania przyczyny uchybienia, to w pierwszym rzędzie, zadaniem SKO było ustalenie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. W sytuacji, gdy Kolegium powołuje się na okoliczność doręczenia skarżącemu kwestionowanej przez niego decyzji z dniem 21 sierpnia 2013 r., tj. w czasie, kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim, co świadczyć ma zdaniem Kolegium, że nie był on obłożnie chory, a brak w aktach administracyjnych dowodu doręczenia ww. decyzji, czyni poczynione w tym zakresie ustalenia Kolegium za nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym. Nie należy również zapominać, że domniemanie wynikające z doręczenia jest obalalne, a do okoliczności uzasadniających uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia uznaje się także okoliczności związane z wadliwym doręczeniem przesyłki. Ponadto nie jest jasnym, jaką datę uznało Kolegium za datę ustania przyczyny uniemożliwiającej skarżącemu dokonanie czynności procesowej wniesienia odwołania. Czy datą tę stanowi datę odebrania przez skarżącego decyzji, czy też dzień 4 września 2013 r., jako koniec jednego z okresów, kiedy skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim. Bez jednoznacznych i znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym ustaleń w tym względzie, nie można było uznać w ocenie Sądu za prawidłowe zaskarżonego postanowienia. Narusza bowiem ono postanowienia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Po pierwsze, datą, od której należy liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, jest także data uzyskania przez zainteresowaną osobę wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Po drugie, nie mogło być pominięte w procesie decyzyjnym w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanowisko, że potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu jest szczególny rodzaj choroby, na którą cierpi dany wnioskodawca, i która może skutkować brakiem koncentracji na ważnych dla niego sprawach, a w związku z tym istnieje możliwość wystąpienia braku świadomego podejmowania decyzji w prowadzeniu swoich spraw, w kierowaniu swoim postępowaniem. W rozpatrywanej sprawie z uzasadnienia odwołania, w którym zawarł skarżący także wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wynika, że skarżący miał udar mózgu, który jak podnosi uległ pogorszeniu i m. in ma zaburzenia wzroku i pamięci, utrudnienia w myśleniu i koncentracji. Wobec powyższego nie rozważyło Kolegium, zgodnie z postanowieniami artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., czy choroba na którą wskazuje skarżący stanowiła okoliczność uzasadniającą wyłączenie winy przy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co determinuje ustalenie w analizowanej sprawie znaczenia art. 58 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.