II FZ 542/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1084/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie odmowy sprostowania pouczenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1084/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił H. Ś. (dalej jako: "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 września 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie odmowy sprostowania pouczenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 19 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających stan majątkowy i rodzinny skarżącego w terminie 7 dni od daty doręczenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że nie zamierza i nie będzie ustosunkowywał się do wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie, złożonym w terminie do dokonania tej czynności, skarżący wskazał na "brak pouczenia jak to ma być wykonane". Sąd I instancji wskazał, że w toku sprawy zapadło już postanowienie z dnia 25 maja 2015 r., którym Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zażalenie skarżącego wniesione na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II FZ 517/15. Postanowienie Sądu I instancji z dnia 25 maja 2015 r. zachowało prawną moc, dlatego obecne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okresie, jaki upłynął od wydania wspomnianego postanowienia, zaszły zmiany, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wtedy zapadło. Odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwość ponoszenia kosztów postępowania. Mając powyższe na względzie – w ocenie Sądu – w niniejszej sprawie nie doszło do zmiany okoliczności w porównaniu z już rozpoznanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Sąd wskazał, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w ramach poprzedniego postępowania, był brak udokumentowania przez skarżącego jego sytuacji finansowej. Również w tej sprawie skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił wyczerpujących oświadczeń oraz żadnych dokumentów, które pozwoliłyby ocenić jego sytuację majątkową i materialną. Zaznaczył, że wezwanie w tym zakresie było precyzyjne i nie budzi żadnych wątpliwości, jakie dokumenty należało nadesłać. Sąd stwierdził, że uchylanie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - treść postanowienia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub sytuacji rodzinnej. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 20 lipca 2015 r., sygn. akt II FZ 588/15 - treść postanowienia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie dopełnił obowiązku rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej. Dokumenty i informacje, o które skarżący został wezwany, były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, dlatego konsekwencją ich niedostarczenia była odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że wobec niedostarczenia dokumentów potwierdzających sytuację majątkową skarżącego, aktualne pozostaje postanowienie Sądu I instancji z dnia 25 maja 2015 r. W niniejszej sprawie, z uwagi na brak stosownej dokumentacji, nie można było bowiem wykazać, że doszło do zmiany okoliczności w porównaniu z już rozpoznanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.